Hükümetin Yunan ekonomisini daha fazla yatırım, daha güçlü işletmeler ve daha yüksek uluslararası rekabet gücüne dayanan yeni bir üretim modeline taşıma stratejisini, Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanı ile Euro Grubu Başkanı Kiriakos Pierrakakis, Naftemporiki’nin 5. Ekonomi Konferansı’nda açıkladı.
Pierrakakis, önümüzdeki üç yılda elektrik fiyatlarında yüzde 30 indirim hedefinin üzerinde özellikle durdu. Bu hedefe sübvansiyonla değil yatırımla ulaşılacağını, indirimin de kalıcı olacağını söyledi.
Aynı zamanda küçük ve orta ölçekli işletmeler için 1,5 milyar euroluk yeni bir kredi ve garanti programı kuracaklarını duyurdu. Kamu Yatırım Programı’nın da 2026’daki 9,8 milyar eurodan 2027’de 11 milyar euroya yükseleceğini belirtti.
Ekonomik görünüme değinen Pierrakakis, Yunanistan’ın 2026’da yüzde 2, 2027’de yüzde 2,3 büyüyeceğini öngördü. Bu rakamı Euro Bölgesi’nin yüzde 1,2’lik büyümesiyle karşılaştırdı. 2027’de yatırımların yüzde 7,9 artacağını da ekledi. Kamu borcunun ise 2020’deki yüzde 209,4’ten 2027’de GSYH’nin yüzde 128,8’ine gerileyeceğini vurguladı.
Pierrakakis, “yeni nesil için tasarruf fonu”na da özel olarak değindi. Bu uygulamada devletin aile mevduatlarına yıllık en fazla 1.200 euroya kadar eşleştirme katkısı yapacağını anlattı. Amacın gençlere eğitim, konut veya girişim için ilk sermaye havuzu sağlamak olduğunu vurguladı.
Kiriakos Pierrakakis’in konuşmasının tamamı şöyle:
Bayanlar ve baylar,
Öncelikle Naftemporiki’ye davet için içten teşekkürlerimi iletmek istiyorum. Gazete bir asırdan uzun süredir yalnızca Yunan ekonomisinde neler olduğunu değil, neyin farklı yapılabileceğini de belgeliyor.
Bugünkü konferansın başlığı da kendi başına konuşuyor; “mimari” terimini kullanıyor. Bence bu özellikle yerinde bir tercih, çünkü mimari ekonomiye benziyor. Bir ekonomi, tıpkı bir bina gibi cephesiyle değerlendirilmez. Temelleriyle, tasarımıyla ve içinde insanların iyi bir hayat sürüp süremediğiyle değerlendirilir.
Bildiğiniz gibi, hepimiz biliyoruz ki, bu benzetmeyi sürdürürsek Yunanistan kriz yıllarında uzun süre onarım yaptı. Bu kesinlikle hayati önemdeydi, çünkü yapının ayakta kalmasını sağlayan buydu. Ancak bugün farklı bir şey yapmalıyız: Geçmişte olduğu gibi acil durumun dayattığı şekilde değil, geleceği istediğimiz gibi tasarlamalıyız. “Yunan ekonomisi için yeni bir mimari” kavramının arkasındaki düşünce de budur.
Burada, bizi genellikle rahatsız eden bir konuyla başlamama izin verin: kurallar.
Uzun yıllar boyunca kurallar bize dışarıdan dayatılan şeylerdi. Ancak bu hoş olmayan durumdan çok önemli ve özellikle acı verici bir ders çıkardık. Mali kurallara uymayan bir ülke yüksek maliyetle borçlanmak zorunda kalıyor ve onun adına başkaları karar veriyor. Tersine, bu kurallara uyan bir ülke, hem bugünü hem de en önemlisi geleceğini bağımsız olarak kendi kararlarıyla belirleme ayrıcalığına sahip oluyor.
Daha önce de belirtildiği gibi en görünür kanıt kamu borcudur. 2020’de ulaşılan GSYH’nin yüzde 209,4’lük düzeyinden, 2027’de yüzde 128,8’e düşmesi öngörülüyor. Bu, dünyadaki en büyük azalma. Ve disiplinin kemer sıkma olmadığını gösteriyor. Disiplin, hak edilerek kazanılan özgürlüktür.
Burada şunu da söyleyeyim: Kurallar yalnızca bir tür ahlak meselesi değil. Bize çok daha somut bir şey sağlıyorlar. Kurallara uyulduğu için geriye kalan her euro üç imkân yaratıyor: daha düşük vergiler, ihtiyacı olanlara sosyal yardımlar ve gelecek için stratejik yatırımlar.
Bayanlar ve baylar,
Uzun yıllar boyunca ülke, gelişmeleri şekillendirmek yerine onların gerisinde kaldı. Bugün ise kendi tercihlerini yapıyor.
Yunan ekonomisinin 2026’da yüzde 2, 2027’de yüzde 2,3 büyümesi bekleniyor. Euro Bölgesi için tahmin yüzde 1,2. Bu, Yunanistan’ın Euro Bölgesi ortalamasının belirgin şekilde üzerinde büyüdüğü art arda yedinci yıl olacak. Yedi yıl istatistiksel bir tesadüf değildir. Yerleşik bir eğilimdir. Ve bir eğilim sürdüğünde, dünyanın bir ülkeye bakış biçimini ve her şeyden önce ülkenin kendine bakış biçimini değiştirir.
Ve bugün kendi planımızı şekillendirme güvenine sahibiz.
Bu planlamaya nereden başlamalıyız? Şüphesiz yatırımdan. Buradaki rakamlar gösterge niteliğinde: 2027’de yatırımların yüzde 7,9 artması bekleniyor; Euro Bölgesi’nde ise tahmini artış yüzde 1,7.
Tabii ki Avrupa ortalamasına ulaşmak için hâlâ çok yolumuz var. Hatırlatayım: Yatırımlar 2019’da GSYH’nin yüzde 11’i düzeyindeydi. Şimdi yüzde 18’in hemen altındayız. Avrupa ortalaması ise yüzde 21. Dolayısıyla bu mesafeyi üretim modelimizi dönüştürürken kat ediyoruz; 2009-2010’da iflas eden ülkeyle karşılaştırıldığında ihracatı iki katına çıkarıyoruz.
Dolayısıyla, Başbakan’ın da daha önce anlattığı gibi, üretim modeli gün be gün değişiyor. Yalnızca şunu belirtmek istiyorum: Financial Times, dün yayımladığı bir yazıda Yunanistan’ı “yabancı yatırımcılar için ideal bir hedef ve istikrarsız bir dünyada istikrar sütunu” olarak tanımladı. Birkaç yıl öncesiyle durumu karşılaştırmak yeterli. Bu bile ne kadar çok şeyin değiştiğini gösterip vurguluyor.
Hepiniz çok iyi bildiğiniz gibi, Yunan ekonomisinde çok sayıda küçük işletme var, orta ve büyük ölçekli olanlar ise daha az. Küçük işletmeler onun ruhunun bir parçası. Ancak büyük işletmeler daha fazla ihracat yapıyor, inovasyon üretiyor, genellikle daha iyi ücret ödüyor ve kriz zamanlarında daha dayanıklı oluyorlar.
Ve yıllardır sistemimiz, vergisel, bürokratik… Daha genel olarak psikolojik diyebilirim, çarpık bir mesaj gönderdi: Küçük kal. Büyürsen, daha ağır vergilendirileceksin. Bugün ise tersine, yasalara uyan ve yükümlülüklerini yerine getiren işletmeler cezalandırılmıyor. Aksine, buna karşılık gelen teşvikleri oluşturmaya çalışıyoruz.
Amacımız, Avrupa şampiyonlarına dönüşecek ve uluslararası alanda eşit koşullarda rekabet edebilecek Yunan şampiyonlarına sahip olmak. Ama dikkat edin: Devlet sahayı kurabilir, ama golleri işletmeler atar. Bunun için de sermayeye ihtiyaçları var.
Sermayeyi üç kaynaktan sağlıyoruz:
Birincisi, daha önce de söylediğimiz gibi, yabancı yatırım. Yatırım yapılabilir kredi notu almak, bu yatırımı çekebilmemizin temel önkoşuluydu.
İkincisi, harekete geçirdiğimiz kamu sermayesi. Şeffaflıkla, bir planla ve belirli hedeflerle. Kamu Yatırım Programı, Yunan ekonomisinin büyüme ivmesini sürdürmek ve buna katkı sağlamak için 2026’daki 9,8 milyar eurodan 2027’de 11 milyar euroya yükselecek. Ayrıca küçük ve orta ölçekli işletmeler için 1,5 milyar euroluk yeni bir kredi ve garanti programı kuruyoruz; böylece bu işletmelerin finansmana erişimini genişletiyoruz.
Dünkü Avrupa Komisyonu tahminlerine, özellikle de Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı (RRF) tamamlandıktan sonra yatırım ivmesinin değerlendirilmesine biraz değinmek istiyorum. Bu, farkında olduğumuz ve bunun için yanıtımızı zaten tasarladığımız bir zorluk. Nitekim önemli bir finansman kaynağı Kurtarma Fonu ile birlikte sona eriyor.
Ancak şunu belirtmek isterim ki, uygulanmaya devam eden önemli bir yatırım hattı zaten var. Kurtarma Fonu kredileri, banka sermayesi ve işletmelerin kendi kaynaklarıyla finanse edilen, 29,3 milyar euro değerinde sözleşmeli yatırım projelerinden söz ediyoruz. Yalnızca 2027’de, Fon kredilerinden 3,2 milyar euronun kullandırılacağını tahmin ediyoruz.
Bunların yanına, az önce bahsettiğim Kamu Yatırım Programı’nın güçlendirilmesini ve etkinleştirdiğimiz yeni finansman araçlarını da eklemeliyiz.
Üçüncü kaynak, belki de en önemlisi, tasarruftur: Yunan tasarrufu. Yunanlar tasarruf yapar, ama daha çok banka mevduatı ve gayrimenkul yoluyla. Başka yollar da açmak istiyoruz. Yakın zamanda “yeni nesil için tasarruf fonu” için yasayı çıkardık ve bu konuya birazdan döneceğim.
Ayrıca Yunan borsasının Euronext’in paneuropa ağına dahil edilmesiyle ülkemizin kazanacağı önemli katma değeri de vurgulamak isterim.
Stratejimiz net: Yunan vatandaşlarının büyümenin yalnızca seyircisi değil, ortağı olmasını istiyoruz. Ve unutmayalım ki binaları ayakta tutan insanlardır.
Ve işte en büyük zorluğumuz, diğer her şeyin ötesinde: beceri. Eğitim sistemiyle ilgili beceriler, ama aynı zamanda ülkenin şu anda Yunanistan dışında bulunan yetenek havuzunun büyük bir kısmını geri getirme kapasitemizle bağlantılı beceriler.
Buradaki ilke basit: Yurt dışında öne çıkan insanların ülkemize dönmesini istiyoruz ve bunu yapanların sayısının giderek artmasını istiyoruz. Nostaljiyle dönmeyecekler. Geride bıraktıkları fırsatla eşdeğer bir fırsatı burada bulurlarsa dönecekler.
Bunun gerçekleşmesini sağlamak da bizim sorumluluğumuz. Her hâlükârda yeni mimari yalnızca tek bir katla sınırlı değil. Her sektör, değer zincirinde bir basamak daha yukarı çıkmalı.
Turizmde bu, yalnızca daha fazla ziyaretçi çekmek değil; faaliyeti yıl boyunca 12 aya yaymak ve daha fazla gelir sağlayacak daha yüksek kaliteli hizmetler sunmak anlamına geliyor.
“Gümüş ekonomi” olarak bilinen alana gelince, giderek daha fazla Avrupalının emekliliğini burada geçirmek ve ikinci konutlara yatırım yapmak istediğini biliyoruz. Bu umut vadeden sektörü daha iyi ve daha hızlı organize etmeliyiz.
Tarım ve kırsal kalkınmada bir basamak yukarı çıkmak, daha iyi işleme, daha yüksek kaliteli sertifikasyon ve iç pazarın sınırlarını aşıp uluslararası pazarları fethedecek markalı ürünler anlamına geliyor.
Denizcilikte Yunan sahipliğindeki filo dünyanın en büyüğü. Bir sonraki adım, gemi sahipliğinden deniz ticareti merkezi olmaya geçmek. Finansman, sigorta, hukuk hizmetleri… Tüm ekosistemin mümkünse burada, ülkemizde yer alması gerekiyor.
Teknolojinin en ön saflarında faaliyet gösteren, Yunanistan’ın en büyük ve en dinamik şirketlerinin bulunduğu sağlık ve ilaç sektöründe ise gizlemeye gerek yok: Nihai hedefimiz, daha önce anlattığım çerçevede bu şirketlerin Avrupa şampiyonu olması.
Savunma ve teknolojide, büyük jeopolitik değişimlerin yaşandığı bir dünyada ve özellikle Avrupa için jeopolitik masumiyet dönemi sona erdi. Güvenlik ihtiyaçlarının Yunan işletmeleri için inovasyonun itici gücü olabileceğini ve olması gerektiğini biliyoruz.
Ve tüm bunların arkasında istikrarlı ve daha ucuz enerji olmalı. Önümüzdeki üç yılda elektrik fiyatlarını yüzde 30 düşürme taahhüdünde bulunduk. Bunu sübvansiyonlarla değil yatırımla yapacağız, böylece indirim istikrarlı, kalıcı ve sürdürülebilir olacak.
Hedefimiz her zaman daha geniş ölçekte düşünmek: öncelikle Avrupa ölçeğinde, elbette de küresel ölçekte. Draghi ve Letta raporları, aslında zaten bildiğimiz bir şeyi söyledi: Avrupa rekabet gücünde geride kalıyor. Ama bir zamanlar Avrupa tartışmalarının merkezindeki sorun olan Yunanistan, bugün güvenilirlik ve kendi sesiyle çözümün parçası olabilir.
Bu yüzden Avrupa’da bankacılık entegrasyonu, daha geniş Tasarruf ve Yatırım Birliği, dijital euro ve yapay zekâ uygulamalarının etkileri üzerine tartışmaları ilerletmek için girişimde bulunuyoruz.
Ülkemiz bu nedenle, sermaye, insan, enerji ve veri için daha geniş bölgesinin kalbinde bir bölgesel merkez olabileceğini ve olması gerektiğini giderek daha fazla kabul ediyor. Sermayenin yeteneği takip ettiğini, tersinin doğru olmadığını her zaman akılda tutarak.
Yetenekli insanlar nerede yaşamak isterse, zenginlik de oraya gider. Burada faydalar üç kat: Açıkça ekonomik faydalar, çünkü bir merkez servet üretir; güvenlik, çünkü komşularına vazgeçilmez olan bir ülke de kendini daha güvende hissedebilir; ve nüfuz, çünkü yükselen dünyada coğrafya, bir zamanlar sahip olduğu büyük önemini yeniden kazanıyor.
Ülkemiz, güvenlik ve enerji koridorları ile eğitim ve bölgesel merkezler için kritik bir noktada yer alıyor. Bu, özellikle Yunanistan’da yükseköğretimi uluslararasılaştırmak ve ilk kez devlet dışı üniversiteleri kurarak yabancı öğrencileri ülkemize çekmek amacıyla geliştirdiğimiz politika açısından önemli. Bu, önceki on yıllarda olmamış bir şey; aslında genellikle durum tam tersiydi.
Ve burada ekonomik tartışmalarda sıklıkla unuttuğumuz bir konuya geliyorum.
İnsanlar yalnızca bir iş seçmez; bir şehir seçer. Kuzey Avrupa’daki bir şehirden geri dönmeyi düşünen genç bir mühendis, yalnızca maaşları karşılaştırmaz. Bunu siz de iyi biliyorsunuz; kendi aile hikâyelerimizden de biliyorsunuz. Yaşam kalitesini karşılaştırıyorlar.
Bu yüzden konut, yalnızca Yunanistan’da değil, tüm Avrupa’da merkezi bir ekonomik sorun. Ve çözüm, meseleyi yalnızca arz ve talebe bırakmak yerine kamu politikası yoluyla gelmeli.
Burada yerelleşmenin kritik rolünü vurgulamama izin verin.
Yunanistan yalnızca Atina değil, ne kadar sevsek de; özellikle de Atina’nın 1. Seçim Bölgesi milletvekilleri olarak biz. Aynı zamanda Selanik, Patras, Heraklion ve Yanya da var; bunlar giderek bir yaşam tarzı tercihi hâline geliyor.
Tüm bunlar, açık bir sistem olarak işleyen, akıllı ve stratejik bir devleti de gerektiriyor. Bu da birçok şey anlamına geliyor: Engelleri kaldırmak, daha düşük ve öngörülebilir vergiler ve yatırımcıların vergi yüküyle yaşayabilmesini sağlamak. Bunu anlıyoruz. Ama belirsizlikle yaşayamazlar.