Yunanistan, Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC) ile Türk, Avrupalı ve Ortadoğulu enerji şirketlerinden oluşan bir konsorsiyum arasında imzalanan yeni bir açık deniz enerji arama anlaşmasını yakından takip ediyor. Atina yönetimi, anlaşmanın Ankara'nın Doğu Akdeniz'deki tartışmalı deniz yetki alanı iddialarını güçlendirebileceği endişesini taşıyor.
Bingazi'de bu hafta imzalanan anlaşma, Libya kıyıları açıklarında yaklaşık 10.300 kilometrekarelik bir açık deniz arama bloğunu kapsıyor. Konsorsiyumda Türkiye'nin devlet petrol şirketi TPAO ve İspanya'nın Repsol şirketi yüzde 40'ar hisseyle yer alırken, Macaristan'dan MOL, İtalya'dan Eni ve KatarEnergy de bulunuyor.
Her ne kadar arama bölgesi Yunanistan'ın hak iddia ettiği alanların güneyinde yer alsa ve Girit'in güneyindeki lisanslı Yunan açık deniz bloklarıyla örtüşmese de, Atina'daki yetkililer ve analistler bu gelişmeyi ihtiyatla karşılıyor.
Anlaşma, Türkiye'nin 2019 tarihli tartışmalı Türkiye-Libya deniz mutabakatını ilerletmek için attığı bir adım olarak görülüyor. Yunanistan bu mutabakatı geçersiz sayıyor ve uluslararası hukuka aykırı buluyor. Atina uzun süredir bu anlaşmanın Yunan adalarının haklarını görmezden geldiğini ve bölgedeki yerleşik deniz sınırlarını ihlal ettiğini savunuyor.
İspanya, İtalya ve Macaristan gibi Avrupa Birliği üyesi ülkelerin büyük şirketlerinin katılımı da özellikle dikkat çekiyor. Bu firmaların dahil olması, Yunanistan'da, bazı Avrupalı ortakların Atina'nın itirazlarına rağmen Türkiye ile stratejik ve ekonomik bağları ön planda tutmaya devam ettiği endişesini körüklüyor.
Anlaşma, Libya'nın yaklaşık yirmi yıldır sınırlı arama faaliyetinin ardından enerji sektörünü canlandırma çabalarının bir parçası olarak geliyor. Yetkililer, yeni açık deniz projelerinin mevcut günlük yaklaşık 1,3 ila 1,4 milyon varil olan petrol üretimini artırmaya yardımcı olacağını umuyor.
Aynı zamanda ABD, Libya'nın enerji sektöründeki angajmanını genişletiyor. ConocoPhillips, Chevron ve ExxonMobil gibi büyük Amerikan şirketlerinin, Libya'nın bölünmüş siyasi kurumlarının birleştirilmesi çabalarını desteklemek amacıyla yeni yatırımlar yaptığı bildiriliyor.
Jeopolitik öneme sahip bir diğer gelişme ise, doğulu Libyalı askeri lider Halife Hafter'in oğlu ve doğu Libya'daki kilit siyasi figürlerden Saddam Hafter'in, enerji anlaşmasının Bingazi'de imzalandığı gün Atina'da bulunması oldu.
Ziyareti, Libya'nın siyasi geleceği ve birleşik bir ulusal hükümet kurma çabalarına ilişkin devam eden uluslararası tartışmaların ortasında gerçekleşiyor.
Son gelişmeler, enerji kaynakları, deniz sınırları ve bölgesel ittifakların Yunanistan, Türkiye ve uluslararası ortakları arasındaki ilişkileri şekillendirmeye devam ettiği Doğu Akdeniz'deki artan stratejik rekabeti gözler önüne seriyor.
