Yunanistan Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı, Atina'nın kentsel ulaşımını son yılların en büyük müdahalelerinden biri olarak yükseltme planını tanıtırken, yeni bir pan-Avrupa araştırması Yunanistan'daki ulaşım tablosunun derin eşitsizlikler ve sorunlarla dolu olduğunu hatırlatıyor.
Hükümet, otobüs filosunun yenilenmesi, yeni trenlerin planlanması, yolcu trafiğinin artırılması, dijital hizmetler ve temassız ödemeler gibi bir dizi müdahaleyi sunuyor. Bu, uzun yıllar süren yetersiz yatırımın ardından mümkün hale gelen, ulaşım sektöründe kuşkusuz bir hareketlilik dönemidir. Ancak, yolcuların günlük deneyimi genellikle resmi açıklamalarda anlatılan resimden önemli ölçüde farklılık gösteriyor.
Greenpeace adına Oeko-Institut tarafından yapılan "Erişim Engellendi: Avrupa'da Ulaşım Yoksulluğu" çalışmasının sonuçlarıyla bu zıtlık daha da keskinleşiyor. Çalışma, Yunanistan'ı Avrupa'da toplu taşımaya erişimde en ciddi sorunları yaşayan ülkeler arasında sıralıyor.
Çalışma, Yunan bölgelerinin büyük bölümünde aşina olunan bir gerçeği kaydediyor. Büyük kentsel merkezlerin dışında, toplu taşıma genellikle temel hareketlilik ihtiyaçlarını karşılayamıyor, bu da özel aracı bir seçenek olmaktan çıkarıp bir zorunluluğa dönüştürüyor.
Bu durum, toplu taşıma kullanım oranlarına da yansıyor. Araştırmaya göre, Yunanların %72'si toplu taşımayı hiç kullanmıyor veya ayda bir defadan az kullanıyor. Buna karşılık, yalnızca %7'si her gün otobüs, metro, tramvay veya trenle seyahat ediyor; bu oran Avrupa'daki en düşük seviyelerden biri.
Alternatiflerin Olmaması
Daha da çarpıcı olan, sözde "zorunlu araba sahipliği" göstergesi. Yunanistan, Avrupa ülkeleri arasında en kötü performansı sergiliyor; vatandaşların %22,4'ü güvenilir alternatif ulaşım seçeneklerinin olmaması nedeniyle araba sahibi olmak zorunda kaldıklarını söylüyor. Buna karşılık gelen Avrupa ortalaması %6,4 ile sınırlı.
Bu bağımlılığın güçlü bir ekonomik boyutu da var. Yaklaşık her beş vatandaştan biri, günlük seyahatler için araba sahibi olabilmek adına temel mal veya hizmetlerden vazgeçiyor. Aynı zamanda, Yunanların %14,5'i için ulaşım masrafları önemli bir mali yük oluşturuyor; bu oran Avrupa'daki en yüksek oranlardan biri.
Bu tablo, çalışmanın yazarlarının "ulaşım yoksulluğu" olarak tanımladığı durumu oluşturuyor: işe, eğitime veya temel hizmetlere erişimin, birçok kişinin zorlukla ayakta tuttuğu bir ulaşım aracına bağımlı olduğu bir durum.
Buna karşılık, Atina'daki ulaşım kurumlarının yönetimleri tarafından sunulan rakamlar, toplu taşıma kullanımında artışa işaret ediyor.
2026 yılının ilk dört ayında, otobüslerdeki yolcu trafiği 2025 yılının aynı dönemine göre %25 artarken, sabit hatlı ulaşımda artış %10'a ulaştı. Toplamda, yaklaşık 115 milyon bilet onayı kaydedildi; bu rakam günde neredeyse bir milyon yolcuya karşılık geliyor.
Aynı zamanda, banka kartıyla temassız ödemeler ve Ath.ena Kartı'nın cep telefonu dijital cüzdanlarına entegrasyonu gibi dijital hizmetlerin genişletilmesi, modernizasyona yönelik önemli bir adım olarak tanıtılıyor.
Hâlihazırda, onayların yaklaşık %10'u dijital yollarla gerçekleştirilirken, işlem değeri içindeki payları %18-%19'a ulaşıyor. Otobüs filosunun yenilenmesi de önemli görülüyor. Atina havzasında dolaşan yeni araç sayısı 1.076'ya ulaşırken, 2028 hedefi yaklaşık 2.000 araçlık toplam filoda yaklaşık 1.700 yeni otobüs öngörüyor.
Dondurulmuş Projeler
İlerlemeye rağmen, birçok büyük proje uygulamadan uzak duruyor. Ülkenin en önemli ulaşım projesi olarak kabul edilen Metro Hattı 4, daha şimdiden 2032'ye ertelendi ve bazı uzmanlar 2034'ün daha olası bir tamamlanma ufku olduğunu düşünüyor.
Aynı zamanda, 2. Hattın Glifada ve Ilion'a doğru uzatmaları önemli zorluklarla karşı karşıya; Ilion uzatması, bekleyen fonlama sorunları nedeniyle 2023'ten beri fiilen dondurulmuş durumda.
Benzer şekilde, Batı Attika banliyö demiryolu itirazlar ve teknik zorluklarla karşı karşıya kalırken, hâlihazırda hazırlanmakta olan OASA'nın stratejik ulaşım planına dahil edilen yeni hatlar planlama aşamasında kalmaya devam ediyor.
Bunlar arasında Zografu, Vironas, Ayios Dimitrios, Nea Smirni, Kallithea, Egaleo ve Haidari gibi bölgeleri birbirine bağlayacak olan Atina'nın ilk dairesel metro hattı ve Peristeri ile Galatsi üzerinden Egaleo'yu Katehaki'ye bağlayacak yeni bir hat yer alıyor.
Aynı zamanda, Perama ve Patision'a doğru tramvay uzatmaları planlama gündemine geri dönüyor, ancak hâlâ net uygulama takvimleri bulunmuyor.
Kaynak: Ta Nea
