Yunanistan ve Türkiye, savunma, güvenlik ve dayanıklılık projelerini finanse etmek üzere yeni bir çok taraflı banka kurma hazırlığındaki ülkeler arasında yer alıyor. Kuruluş anlaşmasının 30 Kasım'da Lüksemburg'da imzalanması planlanıyor.
Arnavutluk, Belçika, Kanada, Yunanistan, Letonya, Lüksemburg, Romanya, Türkiye ve Ukrayna hükümetleri ortak bir açıklamayla Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası (DSRB) kurma niyetlerini doğruladı. Anlaşma, girişimi resmileştirmeyi amaçlıyor. Kurumun 2027'de faaliyete geçmesi bekleniyor.
Girişim, katılan hükümetlerin kurumu kurma niyetini ortaya koyan 7 Temmuz tarihli Ankara Bildirgesi'nin ardından geliyor. Kuruluş maddeleri Nisan ayında Montreal'de müzakere edildi. Böylece hükümetlerin ve savunma şirketlerinin karşılaştığı finansman açığını kapatmak için tasarlanan bir finans kurumunun temeli atılmış oldu.
Bankanın amacı sermayeye erişimi genişletmek, finansman maliyetlerini düşürmek ve savunma sanayisinin üretim kapasitesini artırmak. Banka, mevcut ulusal ve çok taraflı finansman mekanizmalarının yerini almak yerine onları tamamlamayı hedefliyor. Katılan hükümetler ayrıca kurumun AAA kredi derecelendirmesi almasını istiyor; ancak bu derecelendirme henüz elde edilmiş değil.
Önerilen bankanın, savunma projeleri için uygun maliyetli finansman sağlamak ve daha küçük şirketlere kredi veren kuruluşlara garanti sunmak amacıyla 100 milyar euroya kadar kaynak toplaması bekleniyor.
Ancak planlar, diğer büyük ekonomileri çekmekte zorlanıyor. İngiltere, yönetişim, ortak satın alma ve kredi düzenlemeleri konusundaki çözülmemiş farklılıkları gerekçe göstererek katılmamaya karar verdi. Yine de Londra ve Ottawa, kendi ayrı savunma finansmanı girişimleri arasında bir işbirliği çerçevesi geliştirmeyi planlıyor.
Yunanistan ve Türkiye paralel askeri modernizasyon yürütüyor
Yunanistan ve Türkiye'nin aynı finansman girişiminde yer alması, iki NATO üyesinin silahlı kuvvetlerini modernize etmeyi sürdürdüğü bir dönemde gerçekleşiyor. Bu süreç, Ege ve Doğu Akdeniz'de uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar gölgesinde ilerliyor. Anlaşmazlıkların büyük bölümü ise ağırlıklı olarak Türkiye'nin tek taraflı iddia ve talepleri üzerine.
Yunanistan, 2036'ya kadar savunmaya yaklaşık 28 milyar euro harcamayı planlıyor. Modernizasyon programı; 20 adet ABD yapımı F-35 savaş uçağını, ek F-16'ların modernizasyonunu, 35 Black Hawk helikopterini ve İsrail destekli çok katmanlı hava ve füze savunma sistemi Achilles Shield'ın geliştirilmesini kapsıyor. Atina ayrıca Fransız yapımı dört Belharra sınıfı fırkateyn satın alarak deniz kuvvetlerini güçlendiriyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Ekim ayındaki ziyaretinde görüşülen ABD silah paketinin değeri 4 milyar dolara kadar çıkıyor. Paket; gelişmiş mühimmatı, ek F-16 yükseltmelerini ve helikopter desteğini kapsıyor. Paket, Yunanistan'ın çok yıllı kapsamlı satın alma programını tamamlıyor. Ancak tek tek yapılacak alımlar, ilgili onay ve sözleşme prosedürlerine tabi olmayı sürdürüyor.
Türkiye ise yabancı satın almaları, daha kendi kendine yeten bir savunma sanayisi geliştirme çabalarıyla birlikte yürütüyor. Ankara, İngiltere'den 20 adet Eurofighter Typhoon uçağı satın almak için lobi faaliyeti yürüttü. Katar ve Umman'dan da ek uçak tedarik etmeye çalışıyor. Uzun vadeli planları arasında yerli olarak geliştirilecek bir savaş uçağı projesi bulunuyor. Bunun yanı sıra hava savunma sistemleri, insansız hava araçları ve deniz inşaatına yatırım yapılıyor.
