OroraTech yazılım mühendisi Michel Farah, Atina'da yangın tespit uydusunun bir kopyası üzerinde çalışıyor, 18 Haziran 2026. (AP Fotoğraf/Petros Giannakouris)
Yunanistan yangınla mücadelede gökyüzüne bakıyor. Ülke, orman yangınlarını izlemek için özel bir uydu takımı kurdu. Bu sistem, Avrupa'nın uzay teknolojisinde daha bağımsız olma çabalarının bir parçası olarak dikkat çekiyor.
Mayıs ayında fırlatılan dört uydu, el bagajından bile küçük boyutlarıyla dikkat çekiyor. Bu uydular sayesinde Yunanistan, dünyada ilk kez özel bir uydu ağını ulusal yangın söndürme sistemine entegre eden ülke oldu.
Alman OroraTech şirketi tarafından üretilen uydular, termal sensörler taşıyor. Bu sensörler, genişliği dört metreye kadar olan yangınları tespit edebiliyor. Geleneksel uydular ise ancak bir yolcu gemisi büyüklüğündeki alevleri görebiliyor.
Uydular birden fazla yangını yönetmeye yardımcı oluyor
Yunanistan, 2018'de Atina'nın doğusunda çıkan ve 100'den fazla kişinin ölümüne yol açan yangının ardından büyük bir ders çıkardı. Beş yıl sonra da ülke tarihinin en büyük yangını, uzak bir doğa koruma alanını küle çevirdi. Bu yangın, Avrupa Birliği'nde kaydedilen en büyük orman yangını oldu.
Yeni uydu sistemi, yapay zeka desteğiyle çalışıyor. Bir yangın çıktığında, uydu verileri işleniyor ve yangının yeri, büyüklüğü ve şiddetiyle ilgili bilgiler anında komuta merkezine iletiliyor. Aynı anda birden fazla yangın varsa, bu veriler sayesinde hangi yangına öncelik verileceğine karar veriliyor.
İtfaiye Albayı Zisoula Ntasiou, "Örneğin Yunanistan'ın her yerinde 10 yangın varsa ve bazıları daha düşük şiddetteyse, onlara öncelik vermez; diğerlerine yönelirsiniz" dedi.
Termal sensörler güneş panellerini, sıcak fabrika çatılarını ve güneşin ısıttığı kaya yüzeylerini de algılıyor. Ancak yapay zeka modelleri, bu tür yanlış alarmları filtreleyerek sadece gerçek yangınların acil durum ekiplerine iletilmesini sağlıyor.
Daha sıcak yazlar daha iyi yapay zeka modelleri gerektiriyor
Yunanistan, 2024'te kaydedilen en sıcak yazı yaşadı; geçen yaz ise üçüncü en sıcak yaz oldu. OroraTech'in Yunanistan operasyonlarından sorumlu Ioannis Lantouris, "Küresel sıcaklık artıyor. Bu da yangınların şiddetini ve hızını değiştiriyor. Modellerimizin buna uyum sağlaması, daha hızlı ve daha hassas olması gerekiyor" dedi.
Termal uydular, drone'lar ve yer sensörlerine yeni bir tespit katmanı ekliyor. 2018 felaketinin ardından Yunanistan bu alanlarda büyük yatırım yapmıştı. Yeni uydu ağı, uluslararası uyduların kapsama alanındaki boşlukları dolduruyor, zorlu arazilerde yangın tespitine yardımcı oluyor ve yangın davranışına dair daha detaylı modeller oluşturuyor.
Gelecek fikirler arasında sınır gözetimi de var
Yunanistan, üç Avrupa şirketiyle birlikte daha geniş bir gözlem ağı kuruyor. Bu ağ; termal uyduları, bulut ve dumanın arkasını görebilen radar uydularını ve yüksek çözünürlüklü görüntü yakalayan optik uyduları birleştirecek.
Projenin toplam maliyeti 200 milyon euro (227 milyon dolar) ve Avrupa Birliği tarafından finanse ediliyor. Fırlatma ve üretim maliyetlerinin düşmesi, bu genişlemeyi mümkün kıldı. Yıl sonuna kadar ek uyduların konuşlandırılması planlanıyor.
Planlamacılar bu ağın yangın tespitinin çok ötesinde kullanılabileceğini düşünüyor. Gelecekte sınır gözetimi, tarım yönetimi, afet müdahalesi ve sıcak hava dalgası planlaması gibi alanlarda da kullanılması hedefleniyor. Özellikle kentsel 'ısı adalarının' tespit edilmesi ve soğutma merkezleriyle acil servislerin daha etkin yönlendirilmesi öncelikler arasında.
Bu hedefler, Avrupa'nın teknolojide daha bağımsız olma stratejisinin bir parçası. Rusya'nın Ukrayna savaşı ve transatlantik ilişkilerdeki gerginlikler, Avrupa ülkelerini yabancı teknolojiye bağımlılığı azaltmaya itiyor. Uzay altyapısı bu çabanın temel direklerinden biri haline geldi.
Yunanistan Dijital Yönetişim Bakanı Dimitris Papastergiou, "Bu teknolojiler sivil korumayı, güvenliği ve gerektiğinde savunmayla ilgili uygulamaları destekliyor" dedi. Papastergiou, AB'nin Yunan programlarına ek olarak 350 milyon euro daha fon sağlamayı planladığını açıkladı.
