Avrupa Komisyonu Yürütme Başkan Yardımcısı Roxana Mînzatu, Ta Nea gazetesine verdiği röportajda yapay zekâ iş gücünü şimdiden dönüştürüyor ve bu eğilimin hızlanacağını değerlendirdi. Mînzatu, Komisyonun yapay zekâ nedeniyle işi değişen veya ortadan kalkan insanları daha iyi desteklemek için bir dizi önlem üzerinde çalıştığını belirtti.
“Planlanan önlemler, yapay zekâ okuryazarlığını eğitimin bütün kademelerine yerleştirecek.”
Sosyal haklar ve istihdamdan sorumlu Yürütme Başkan Yardımcısı, çalışanların hareketliliğine ve genç işsizliğin önlenmesine de değindi. Komisyonun Yunanistan'daki 13 saatlik çalışma uygulamasını dikkatle incelediğini vurgulayan Mînzatu, üye devletlerin istisnalar için belli bir takdir payına sahip olduğunu, ancak bunların açık koşullara ve güvence mekanizmalarına bağlı olduğunu söyledi.
Yapay zekânın “işin sonu” anlamına gelmesinden endişe ediyor musunuz? AB, iş kaybıyla başa çıkmak için nasıl hazırlanıyor?
“Yapay zekâ şimdiden iş gücünü dönüştürüyor ve bu eğilim hızlanacak. AB, vatandaşlarını bu geçişe ‘Beceriler Birliği’ aracılığıyla hazırlıyor. Yeniden eğitime yatırım yapıyoruz, yapay zekâ beceri akademileri gibi girişimleri geliştiriyoruz ve yaşam boyu öğrenmeyi destekliyoruz. Şu an pilot olarak uyguladığımız ‘Beceri Garantisi’, özellikle yeniden eğitim ve beceri yükseltmeye odaklanarak, bir işten diğerine geçiş için örnek olacak. Yunanistan da pilot projelerin bazılarına katılıyor.”
Yapay zekânın iş piyasası üzerindeki etkisini de yakından izliyoruz. Bunu diğer yollarla birlikte üst düzey uzmanlardan oluşan bir grup aracılığıyla yapıyoruz. Amacımız, rolü değişen veya ortadan kalkan insanlara daha iyi destek olabilmek.
Komisyon Başkanı, yapay zekânın eğitimden istihdama kadar beceri geliştirmeye, işin kalitesini artırmaya ve adil fırsatlar yaratmaya katkı sunması gerektiğini vurguladı. Bu süreç nasıl ilerliyor?
“Daha iyi yapay zekâ okuryazarlığına ve gelişmiş dijital becerilere ihtiyacımız var. OECD ile birlikte, ilk ve orta öğretim okulları için bir yapay zekâ okuryazarlığı çerçevesi geliştirdik. Eğitime yönelik planlanan önlemler bunu eğitim ve öğretimin tamamına dahil edecek; öğretmenlere özel önem verilecek. Bu arada Avrupa dijital altyapı konsorsiyumu, AB ülkelerinin yapay zekâ destekli eğitim çözümleri geliştirmesine yardımcı olacak.”
“Ayrıca, kaliteli işleri konu alan ve yılın sonuna doğru kabul etmeyi planladığımız yasal düzenleme, yapay zekânın iş yerinde sorumlu kullanımını teşvik edecek, çalışanları bu tehlikelerden koruyacak ve algoritmik yönetimin insan merkezli ve güvenilir olmasını sağlayacak.”
Genç işsizlik birçok AB ülkesinde hâlâ yüksek. Gençler nasıl iş bulacak?
“Gençlik Garantisi, AB'nin temel çerçevesi olmayı sürdürüyor. 30 yaşın altındaki her bireyin, işsiz kaldığı veya eğitimini tamamladığı andan itibaren dört ay içinde bir iş, eğitimi sürdürme, çıraklık ya da staj teklifi alması gerekiyor. 2013'ten bu yana 63 milyondan fazla gence destek verdik. Ancak birçok genç, işverenlerin aradığı becerilere sahip olmadan okulu ya da üniversiteyi bırakıyor.”
“Erasmus+ çok önemli bir rol oynuyor. Geçen yıl, öğrenme ve hareketlilik fırsatlarını genişletecek 5 milyar euroluk teklif çağrıları başlatıldı. Yunanistan'a 2021-2025 döneminde neredeyse 520 milyon euro ayrıldı ve 160.000'den fazla öğrenme fırsatı sağlandı. 2021-2027 döneminde ise genç istihdamı için Avrupa Sosyal Fonu Plus'tan (ESF+) 750 milyon euronun üzerinde yatırım yapılıyor. Şimdiden 50.000'den fazla Yunan bu imkândan yararlandı; hedef 2027'ye kadar 125.000'e ulaşmak.”
Yakın zamanda işgücünün adil hareketliliğine yönelik önlemleri açıkladınız. Ancak yalnızca az sayıda meslek, farklı üye devletlerde karşılıklı tanınmadan yararlanıyor.
“Sistem beklendiği kadar sorunsuz işlemiyor. İşgücünün adil hareketliliğine yönelik önlemlerle, mevcut hakların pratikte çok daha iyi işlemesini sağlıyoruz. Ulusal eğitim sistemlerini ya da mesleklerini uyumlaştırmıyoruz. İstediğimiz, mesleki niteliklerin dijital araçlar, daha basit prosedürler ve güçlendirilmiş iş birliği sayesinde AB genelinde daha kolay anlaşılması, doğrulanması ve tanınmasıdır.
Otomatik mesleki yeterlilik tanınması, başta sağlık alanı olmak üzere sadece birkaç mesleğle sınırlı olsa da teklifimiz yasal olarak düzenlenmiş diğer tüm meslekler için tanımayı iyileştirecek. Önümüzdeki yıllarda hızlı tanınmadan yararlanan meslek sayısını artırmayı planlıyoruz.”
Bölgedeki ülkeler beyin göçünden etkileniyor. «Kalma hakkını» nasıl güvence altına alacaksınız?
“Her Avrupalı, yaşadığı yerde kalma hakkına sahip olmalı. İşgücü hareketliliğini, kendi ülkelerinde kalma ve mesleki ilerleme hakkıyla dengelemeliyiz. Bunun için kaliteli iş yerleri ve kariyer fırsatları yaratmak, hizmetlere ve altyapılara erişimi sağlamak gerekiyor; kırsal bölgeler de dahil. AB genelinde istihdam, eğitim, beceriler ve sosyal içerme alanlarına Avrupa Sosyal Fonu Plus üzerinden yatırım yapıyoruz.”
Dijitalleşmenin ve uzaktan çalışmanın, insanların taşınmak zorunda kalmadan iş imkânlarına erişmesine nasıl yardımcı olabileceğini de inceliyoruz. Hareketlilik tek yönlü bir yol olarak görülmemeli. Giderek daha fazla insan memleketine dönüyor. Yunanistan'da bu sayı 2023'te 46.000'den 2024'te 52.000'e yükseldi.
Yunanistan'da aynı işverende 13 saatlik çalışma gününün getirilmesi sert tepkilere yol açtı. Bu önlemi nasıl değerlendiriyorsunuz?
“Komisyon, değiştirilmiş Yunan kurallarını dikkatle inceliyor ve bunların AB hukukuyla tam olarak uyumlu olup olmadığını değerlendiriyor. AB hukukunun çalışma süresine ilişkin önemli güvenlik önlemleri öngördüğü açık. Esneklik, çalışanların sağlığı ve güvenliği pahasına sağlanamaz.
AB kuralları asgari dinlenme sürelerini güvence altına alıyor ve fazla mesai dahil ortalama haftalık çalışma süresini 48 saatle sınırlıyor. Üye devletlerin istisnalar için belli bir takdir payı bulunuyor, ancak bunlar açık koşullara ve güvence mekanizmalarına bağlı. Bu da tam olarak Yunanistan örneğinde inceleniyor; ancak şu an için somut bir takvim belirleyemem.”
