Fitch Ratings'in Salı günü yayımladığı yeni rapora göre, Kıbrıs, Yunanistan ve Portekiz, 2022'den bu yana kurum tarafından üçer kez not artırımı aldı. Bu yükselişte, Euro Bölgesi ortalamasının üzerinde gerçekleşen hızlı kamu borcu azaltımı başrolü oynadı.
Bu üç ülkenin Borç/GSYH oranları, 2020'deki zirve noktalarından keskin bir düşüş yaşayarak pandemi öncesi seviyelerin çok altına geriledi. Bu durum, Euro Bölgesi genelindeki mütevazı düşüşün tam tersi bir tablo oluşturdu. Borçluluk seviyesindeki bu düşüş, Fitch'in Egemen Derecelendirme Modeli çıktılarını iyileştirirken; Kıbrıs ve Yunanistan'daki bankacılık sektörünün daha sağlıklı olması ile Portekiz'in dış pozisyonu, kuruma notları baskılayan negatif Niteliksel Ek Ayarlamaları kaldırma imkanı tanıdı ve bu da çok kademeli not artışlarını mümkün kıldı.
Fitch, Mayıs 2026'da Yunanistan'ın notunu 'BBB'/Stabil ve Kıbrıs'ın notunu 'A-'/Pozitif olarak teyit ederken, Mart 2026'da Portekiz'in görünümünü Pozitif'e revize etti ve 'A' notunu onayladı. Güçlü büyüme, borçluluğun azaltılmasına en büyük katkıyı sağlayan unsur oldu ancak bu üç ülkeyi diğerlerinden ayıran asıl faktör bu değildi. İspanya ve İtalya da benzer rüzgarlardan faydalanmasına rağmen, pandemi öncesi seviyelere kıyasla yalnızca birer kademelik net artış kaydedebildi. Oysa Kıbrıs, Yunanistan ve Portekiz üçer kademe yükseldi. Aradaki fark tamamen maliyedeydi: Bu üç ülke, politika odaklı ve sürdürülebilir birincil fazlalar verirken; İtalya 2024'ten bu yana yalnızca küçük fazlalar elde edebildi, İspanya ise hiç fazla veremedi. Sadece büyüme bu fazlaları yaratmaya yetmedi.
Yunan ekonomisi 2021-2025 yılları arasında yüzde 22 büyüdü
Fitch'in 'Güney Avrupa'da Egemen Derecelendirme Yükselişleri' konulu değerlendirmesinde, Yunanistan ekonomisinin 2021-2025 yılları arasında yüzde 22 büyüdüğü, bunun AB ortalaması olan yüzde 13,5'in oldukça üzerinde olduğu belirtildi. Yunanistan'ın kamu borcu, 2020'deki GSYH'nin yaklaşık yüzde 290'ından 2025'te yüzde 146'sına gerileyerek bu üç ülke (Kıbrıs, Yunanistan ve Portekiz) arasındaki en büyük mutlak düşüşü kaydetti. Derecelendirme kuruluşu, bu oranın 2029 yılına kadar yüzde 125'e daha gerileyeceğini öngörüyor. Pandemi öncesi seviyelerle kıyaslandığında borç oranı yaklaşık 37 puan daha aşağıda bulunurken, Euro Bölgesi geneline kıyasla yaklaşık 4 puan daha yüksek seyrediyor. Fitch'in hesaplamalarına göre, Yunan ekonomisinin 2021-2025 dönemindeki yüzde 22'lik büyümesi, Yunan borcunun 36 puan azalmasına doğrudan katkı sağladı.
Ancak destekleyici unsurların etkisini yitirmesiyle birlikte; turizmdeki toparlanmanın tamamlanması, AB Kurtarma ve Çözülme Fonu finansmanının 2026'da zirve yapması ve negatif reel finansman maliyetlerinin normale dönmesi gibi faktörler devreye giriyor. Raporda, "Yaşlanan nüfus, artan savunma taahhütleri ve aşınan siyasi uzlaşı ortamında bu fazlaları sürdürmek giderek zorlaşırken, birincil fazlalar borçluluğun azaltılması yükünü daha fazla sırtlanmak zorunda kalacak" uyarısında bulunuldu. Raporda, Avusturya, Belçika, Fransa, Finlandiya ve İngiltere'yi de içeren Avrupa'nın diğer yüksek borçlu ülkeleri için şu ders çıkarıldı: Kalıcı not artışları, yalnızca elverişli makroekonomik koşullara değil, yıllara ve ardışık hükümetlere yayılan sürdürülebilir birincil fazlalara dayanır.
Kaynak: ANA - MPA
