Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 Zirvesi'nde liderler, ilk tam gününde yoğun bir gündemle karşı karşıya. Salı günkü görüşmelerde Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını sona erdirme ve Orta Doğu'daki krizi ele alma konuları masaya yatırılacak. Ev sahibi Fransa'nın daveti üzerine Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de zirveye katılıyor.
Ukrayna görüşmeleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile 3,5 aydır süren savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya vardığını duyurmasının hemen ardından gerçekleşiyor. Son haftalarda İran'daki çatışmalar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in dört yıldan fazla bir süre önce başlattığı Ukrayna savaşının önüne geçmişti.
Trump, Pazar günü hem Zelenskiy hem de Putin ile iyi görüşmeler yaptığını belirtti. Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron ile Pazartesi günü yaptığı ikili görüşme sırasında konuşan Trump, "Artık bu (İran) işi bittiğine göre, artık buna odaklanacağız" dedi.
Macron ise Trump'ı Ukrayna'ya destek olmaya ve Rusya üzerinde barış anlaşmasına varılmasını sağlayacak baskıyı artırmaya ikna etmeye çalışacağını söyledi. G7 Zirvesi'nin başlamasından saatler önce Rusya, Ukrayna'nın en büyük şehirlerine yüzlerce drone ve düzinelerce füzeyle saldırı düzenledi; saldırılarda 11 kişi hayatını kaybederken, tarihi bir dini mekan da yandı.
Fransız kaplıca kenti Evian-les-Bains'teki Salı günkü tartışmalar, "Orta Doğu'da krizleri sona erdirmek ve istikrarı sağlamak" üzerine odaklanan bir çalışma oturumunu da içeriyor. Mısır, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri de bu görüşmelere katılacak.
Ukrayna'nın en büyük şehirlerine yönelik bu saldırılar, Zelenskiy ve Putin'in Pazar günü, yani ABD liderinin 80. doğum gününde Trump ile ayrı ayrı telefon görüşmesi yapmasının ardından geldi. Bu temaslar, Washington'un 2022'de Moskova'nın komşusunu tüm gücüyle işgalinin ardından başlayan çatışmaları durdurmak için diplomatik çabalarından vazgeçmediğini gösteriyor.
Fransız televizyonuna konuşan Macron, "Doğru müzakere, Ukrayna ve Rusya'nın masada olduğu, ancak Avrupalılar ve Amerikalıların da hazır bulunduğu bir müzakeredir" dedi.
Beyaz Saray'a dönüş kampanyası sırasında Trump, göreve başladıktan sonraki 24 saat içinde Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirebileceğini iddia etmişti. Ancak o zamandan beri, işin başlangıçta düşündüğünden çok daha zor olduğunu kabul etmek zorunda kaldı.
Ukrayna, Pazartesi günü Avrupa Birliği üyelik müzakeratlarını resmen başlattı. Bu süreç, hükümetin Rus işgaline karşı savaşırken aynı zamanda yıllar sürecek siyasi reformlara kendini adamasını gerektirecek.
Ukrayna, AB üyeliğini savaş bittiğinde istikrarlı bir gelecek için bir güvenlik garantisi olarak görüyor. En iyi garantinin NATO üyeliği olacağını savunuyorlar, ancak Trump yönetimi bunun gerçekleşemeyeceğinde ısrar ediyor ve diğer ülkeler de savaş devam ederken üyeliğe karşı temkinli.
İran Savaşı, Trump ve Avrupalı Liderler Arasında Gerginlik Yarattı
Son aylarda Trump; Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile İran'a savaş açma kararını onlara danışmadığı için sert anlaşmazlıklar yaşadı. Trump, destek eksikliği nedeniyle dört NATO müttefiki ülkedeki ABD askerlerini çekmek de dahil olmak üzere misillemelerle tehdit etti.
Tüm bu anlaşmazlıklara rağmen, Evian'daki ton oldukça ölçülü olacak. ABD'nin müttefikleri, Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınmasının neden olduğu artan petrol fiyatlarının ekonomik etkisini hafifletebilecek hızlı bir ilerleme kaydetmeye çalışıyor.
Trump, "Orta Doğu'da şu anda harika şeyler olacağını düşünüyorum ve çok önemli bir şekilde petrol fiyatları hızla düşüyor ve borsa bugün roket gibi fırlıyor" dedi.
G7'deki toplantıları öncesinde Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere liderleri, "diplomatik bir atılım" olarak nitelendirdikleri anlaşma için ABD'yi, İran hükümetini ve arabulucuları tebrik eden ortak bir bildiri yayımladı. Kanada da bu bildiriyi imzaladı. Liderler, Hürmüz Boğazı'nın tanker trafiğine yeniden açılabilmesi için ayrıntılı müzakerelerin yapılmasının ve anlaşmanın bir an önce hayata geçirilmesinin hayati önem taşıdığını belirtti.
Macron daha sonra Fransa ve diğer Batılı ortakların, boğazın barışçıl bir şekilde yeniden açılmasına yardımcı olmak için "çok hızlı bir şekilde harekete geçmeye hazır" olduğunu söyledi. Fransa ve İngiltere, koşullar izin verir vermez boğazda deniz güvenliğini yeniden sağlamak için bir misyonu savunuyor.
Ancak Trump, büyük bir uluslararası askeri konuşlanma ihtiyacını küçümser gibi göründü. Macron ile yaptığı görüşme sırasında, "Bence pek fazla yardıma ihtiyacımız olmayacak" dedi. "Ancak birkaç ülkeden buraya bir iki gemi gönderilmesi fena bir fikir değil. Bunu yapacak harika bir ülke olursunuz."
Zirvede Sırada Ne Var?
Salı günü, Zelenskiy'in de katıldığı bir çalışma oturumunun yanı sıra Trump, Katar Emiri ve BAE Başkanı ile ikili görüşmeler gerçekleştirecek. Ardından diğer G7 liderleriyle birlikte kültürel bir gösteriye katılacak ve akşam yemeğinde bir araya gelecek.
G7; Fransa, ABD, Kanada, Almanya, İtalya, Japonya ve İngiltere'den oluşuyor. Bu zirveye partner ülke olarak davet edilen Brezilya, Hindistan, Kenya ve Güney Kore gibi diğer konuk ülkeler de bazı görüşmelere G7 üyeleriyle birlikte katılıyor.
