Yunanistan ile Kıbrıs arasında elektrik bağlantısı kurmayı amaçlayan GSI projesi, cuma günü Atina ile Ankara arasında yeni bir krize yol açtı. İki ülkenin dışişleri bakanlıkları birer NAVTEX (denizcilere yönelik seyir uyarısı) ve bunun karşılığı olan bir karşı NAVTEX yayımladı.
Yunanistan, Girit'ten Kıbrıs'a uzanan hat için bir Fransız gemisinin yarın başlamak üzere etüt ve kablo döşeme çalışması yapmasına izin verdi. Türkiye ise hemen tepki göstererek çalışmanın, Libya ile imzalanan ve Ankara'ya göre hukuka aykırı olan deniz yetki alanları mutabakatına dayanarak “Türk kıta sahanlığının bazı bölümlerini” kapsayacağını iddia etti. Bir açıklamada, Ankara'nın bu tür bir etüt için izin vermediği vurgulandı.
Yunan Dışişleri Bakanlığı cuma öğleden sonra, Fransız Abeill Marengo gemisine Girit ile Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısı için planlanan Büyük Deniz Ara Bağlantısı (GSI) kapsamında etüt ve kablo döşeme faaliyeti yürütme izni veren bir NAVTEX yayımladı.
Bakanlığın açıklamasında, bakanlıklar arası izin süreçlerinin tamamlandığı ve NAVTEX'in Fransız şirketi Nexans'ın Deniz Etüt İzinleri için yaptığı başvurunun ardından yayımlandığı belirtildi.
Etütler Yunanistan karasularının dışında, Ege Denizi'nin güneyindeki Kaşos Adası açıklarında, Yunanistan'ın kıta sahanlığının parçası saydığı uluslararası sularda yapılacak.
Denizciler için seyir uyarısı olan NAVTEX, altı ay boyunca geçerli.
Abeill Marengo gemisi 27 Ekim'de Girit'in Heraklion limanına geldi. Gemi, yarın, cumartesi 7 Kasım'da görevine başlamayı ve 2027 Mart ayının başında tamamlamayı planlıyor.
Konu, Türkiye'nin Temmuz 2024'te Kaşos açıklarında GSI etüdünü durdurmasına yol açan sert itirazlarına neden oldu. Ankara bu adımıyla Ege'deki Yunan egemenliğine bir kez daha meydan okudu ve ortak sınırı bulunmayan Libya ile “hükümsüz ve batıl” bir deniz yetki alanları mutabakatı imzaladı.
Ankara, araştırma gemisinin seyri hakkında önceden bilgilendirilmek istedi. Atina ise komşunun bilgilendirilmesinin Yunan makamları tarafından değil, yüklenici firma tarafından yapılması gerektiğinde ısrar etti.
Medya cuma günü, Atina'nın Ankara'dan bir karşı NAVTEX gelmesini beklediğini bildirdi. Nitekim bu, cuma akşamının erken saatlerinde gerçekleşti.
Ankara'nın NAVTEX'inde, etüdün “Türk kıta sahanlığının bir bölümü içinde” yürütüldüğü iddia ediliyor.
Hatırlatmak gerekirse, Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis iki gün önce Türkiye'yi uyarmış ve Ankara'nın gemiye ya da projeye engel olması halinde “operasyonel tedbirler” alınacağını söylemişti.
GSI projesinin Avrupa Birliği tarafından kısmen finanse edildiğini de not etmek gerekir.
Şimdi hepimizin tam da ihtiyacı olan şey, bir kriz daha; üstelik çok yerel bir tane.
