II. Dünya Savaşı'nın en yıkıcı sivil felaketlerinden biri, 1941-1942 kışında Yunanistan'da yaşandı. Atina sokakları ve ülkenin dört bir yanındaki şehirler, açlığın pençesinde kıvranırken, İsveç bu insani krizde kritik bir rol üstlendi.
Tarafsız İsveç, abluka altındaki ve işgal edilmiş ülkelere temel gıda ve ilaç ulaştırmak için deniz yardım operasyonları düzenlemede kilit rol oynadı. Kaynak: Greek Reporter arşiviMihver devletlerinin işgali altındaki Yunanistan'ın tarımsal üretimi ve kaynakları sistematik biçimde yağmalanmıştı. Müttefiklerin sıkı deniz ablukası da ülkeye hayati malzemelerin girmesini engelliyordu. Sonuç, Yunanların Megalos Limos yani Büyük Kıtlık olarak andığı felaket oldu.
Hiperenflasyonun kol gezdiği ve yerel ekonomik altyapının çöktüğü bu dönemde, Nazi işgali altında tahminen 300 bin Yunan açlık ve buna bağlı hastalıklardan hayatını kaybetti. Bu, bir nesli tamamen yok etme tehdidi taşıyan korkunç boyutlarda bir krizdi. Ancak bu insani felaketin ortasında, binlerce kilometre kuzeydeki bir ülke, İsveç, eşi benzeri görülmemiş bir cankurtaran halatı uzattı.
İsveç-İsviçre Komisyonu ve Savaş Sırasında Yunanistan'daki Kıtlık
Yunanistan'da yaşanan trajedinin boyutunu fark eden savaşan taraflar, nadir ve çaresizce ihtiyaç duyulan bir uzlaşmaya vardı. Anlaşma, tarafsız İsveç'in Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) ile birlikte müdahale etmesine izin verdi.
1942'de Yunanistan'a gıda yardımı sağlama gibi devasa bir görev, ağırlıklı olarak İsveçli ve İsviçreli delegelerin başını çektiği Ortak Yardım Komisyonu'na verildi. Kurtuluş, efsanevi 'Beyaz Gemiler' ile geldi. İsveç hükümeti tarafından sağlanan ve göz alıcı beyaza boyanıp gövdelerinde ve güvertelerinde dev Kızılhaç amblemleri taşıyan bu gemiler, mayın dolu suları ve aktif savaş bölgelerini göze alarak Yunan limanlarına ulaştı. Müttefik ablukasını delip Pire Limanı'na doğrudan Kanadalı buğdayı ve Güney Amerika'dan gelen kurtarıcı yardım malzemelerini taşıdılar.
İşgalden sağ kurtulanlar için ufukta bir İsveç yardım gemisinin belirmesi, hayatta kalmanın simgesi haline geldi. İsveç liderliğindeki operasyonun ölçeği akıl almaz boyutlardaydı; bu tek seferlik bir yardım çabası değildi. İşgal boyunca bu gemiler yaklaşık 650 bin ton gıda teslim etti.
