Yaklaşık on yıl önce Denver’dan bir Amerikalı kadın beni aradı. O sırada 55 yaşındaydı ve hiç Yunanistan’a gitmemişti. İkarya hakkında bilgi istedi çünkü çalıştığı şirketten bir grup yöneticiyle adayı ziyaret etmeyi planlıyordu. Hiç Yunanistan’ın başka bir yerine gitmemişken neden İkarya diye sorduğumda şu yanıtı verdi: “Orada insanlar uzun yaşıyor. Uzun ömrün sırrını keşfetmişler.”
Sohbetten, onun Dan Buettner’ın “The Blue Zones” kitabından çok etkilenmiş olduğunu anladım. Kitap 2008’de yayımlandı, ardından birkaç gözden geçirilmiş baskısı çıktı ve ABD’de ve dünyanın birçok yerinde çok satan oldu. Uzun ömür araştırmacısı, gazeteci ve yazar olan Buettner, dünyanın beş farklı yerinde istisnai derecede uzun yaşayan insanları inceledi: Japonya’daki Okinawa, Sardinya’daki Ogliastra, Kaliforniya’daki Loma Linda, Kosta Rika’daki Nicoya Yarımadası ve Ege’deki İkarya. Bu yerler dünyanın “mavi bölgeleri” olarak tanındı ve daha sonra bir Netflix belgesel dizisinde yer aldı. 55 yaşındaki Amerikalı bana arkadaşlarının da sırrı aramak için beş yeri de ziyaret etmeyi planladığını söyledi. Ancak Amerikalı yazarın kendisi de yazdığı gibi sihirli bir iksir yok. Cevap rahat bir yaşam tarzında, ölçülü beslenmede ve günlük egzersizde yatıyor.
O dönemde bile ABD’de uzun ömür, sağlıklı yaşam ve anti-aging endüstrisi çok popülerdi ve oldukça kârlıydı. Bugün ise patlama yaptı; önleyici tıp, kişiselleştirilmiş programlar, genetik test ve analizler ile sağlıklı yaşam turizmini kapsıyor. Global Wellness Institute’a göre 2024’te küresel sağlıklı yaşam ekonomisinin değeri 6,8 trilyon dolar oldu. Bu büyük bir iş. Bu dünyanın içinde uzmanlar, bilim insanları ve araştırmacılar var ama aynı zamanda sahtekarlık payı da var.
Popüler şarkıcı Giorgos Mazonakis’in son dönemde ölümü bu sektörün karanlık yüzünü yeniden gündeme getirdi; şarkıcı plazmaferez olurken kalp krizi geçirdi. Elixírler ve egzotik bitkilerin çoğaldığı, tartışmalı rejeneratif tedaviler satarak “büyücülerin” zenginleştiği ve uzun ömür influencer’larının boy gösterdiği gri alanlar ortaya çıktı. İnternette kısa bir arama yapmak bile sorunun boyutunu gösteriyor; tuhaf ve çoğu zaman potansiyel olarak tehlikeli uygulamaları tanıtan sayısız reklam var.
Mazonakis olayı trajik ve sorumluluğun nerede olduğu mahkemeler tarafından belirlenecek. Ancak mesele sadece iki doktoru ilgilendirmiyor. Bir kez daha gerekli denetim mekanizmaları ve açık sömürüye, umut satışına ve yanlış vaatlere karşı koruma önlemleri eksik olan devletin de yeterince donanımlı görünmemesi sorusunu da gündeme getiriyor.
