Atina'nın en yoğun yapılaşmış mahallelerinden Kypseli'de sakinler aylardır duvarlarda yayılan çatlakları, kasalarından kayan kapıları ve sokaklarının altında hareketsiz duran dev tünel açma makinesini izliyor.
Mühendislik değerlendirmeleri artık, Atina Metrosu 4. Hattı inşaatının duran bölümüyle ilgili neler yaşandığını daha net biçimde ortaya koyuyor; bulgular sıradan yüzey hasarının çok ötesine geçiyor.
Yunanistan Teknik Odası (TEE) üzerinden görevlendirilen uzmanların ara değerlendirmeleri, tünel güzergâhındaki apartmanlarda hem duvar örgüsünde hem de taşıyıcı elemanlarda yapısal elemanlarda hasar tespit etti. Sakinlerin hukuk temsilcisinin aktardığına göre raporlarda, incelenen binaların çoğunda beton ve duvar örgüsü elemanlarının dayanımında "belirgin" ya da "önemli düzeyde azalma" olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar bir binada, "binanın ayrılması ve görece yer değiştirmesi" olarak niteledikleri bir durumu kayda geçirdi.
Gerekli onarımlar, bazı binalarda sakinlerin çalışmalar sürerken geçici olarak taşınmasını gerektirecek kadar kapsamlı.
Bu gelişme, Atina'nın en büyük altyapı projelerinden birinin bir bölümünü fiilen durma noktasına getiren, sakinleri huzursuz eden ve evlerinin güvenliğinden endişe duymalarına yol açan sorunun son halkası.
Kypseli'nin altında ne oldu?
Sorun bu yıl ilkbaharda, TBM olarak bilinen tünel açma makinesi Kypseli'nin altında gelecekteki Metro 4. Hattı güzergâhını kazarken ortaya çıktı.
4. Hatt, onlarca yılda Atina toplu taşıma ağına yapılan en büyük eklemelerden biri. Hattın ilk bölümü, Kypseli'deki Kanari Meydanı'nda bir istasyonun da aralarında bulunduğu 15 yeni istasyonla Alsos Veikou'yu Goudi'ye bağlayacak.
Ancak Kypseli'nin altındaki inşaatta sorunlar yaşandı.
Sakinler ilkbahardan itibaren apartmanlarda çatlaklar bildirmeye başladı; bazıları hasarın zamanla kötüleştiğini söyledi. Kapı ve pencerelerin artık düzgün kapanmadığı belirtildi. Duvarlarda ve yapı elemanlarında başka hasarlar da görüldü. İlk çatlak belirtilerinin 22 Mart'a kadar uzandığı ifade ediliyor.
Nisan ayında ise tünelleme süreciyle bağlantılı yoğun bir çamur karışımı sokak yüzeyine çıktı. Projeyi yürüten devlet şirketi Elliniko Metro, maddenin kazı sırasında oluşan toprak hamuru olduğunu bildirdi; buna göre zemin basıncını dengelemek ve tünel üzerindeki yapıları korumak için kontrollü basınç altında kimyasal katkı içeren özel köpük enjekte ediliyor. Madde, ilk haberlerde öne sürüldüğü gibi beton değildi.
Tünel açma makinesi 8 Mayıs'ta durduruldu. Mühendisler binaları inceleyip tünelleme hangi koşullarda güvenle sürdürülebileceğini belirlerken çalışmalar askıda kaldı.
Temmuzda Atina Belediyesi, yaklaşık 200 dairede hasar bildirildiğini duyurdu.
Atina savcılığı ardından bildirilen hasar, sakinler için potansiyel riskler ve herhangi bir suç işlenip işlenmediği konularında acil bir ön soruşturma başlattı.
Sadece çatlak meselesi değil
Sorun başından beri bir karmaşıklıkla birlikte ilerliyor: Kypseli'deki binalar metro gelmeden önce yeni ya da kusursuz durumda değildi.
Mahallenin büyük bölümü yaşlı apartman bloklarından oluşuyor ve mühendislik değerlendirmelerinde tünelleme ile ardından gelen zemin hareketiyle bağlantılı hasarı önceden var olan zayıflıklardan ayırmak gerekti.
Ancak son değerlendirmeler, sorunun eski binalardaki yüzeysel çatlaklarla geçiştirilemeyeceğini gösteriyor.
Ara raporlar 14 apartman binasını tek tek inceliyor. Etkilenen sakinleri temsil eden avukata göre değerlendirmeler, zaten zayıf durumdaki bir yapı stoğu söz konusuyken tünelleme çalışmalarının hem duvar örgüsü hem de taşıyıcı elemanlarda hasara yol açtığı sonucuna varıyor.
Mühendisler bazı durumlarda, cephe kolonlarının altındaki temel koşullarının incelenmesi de dâhil olmak üzere daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu söylüyor.
İncelenen binaların tamamında güçlendirme ve onarım önlemleri öneriliyor; önerilen önlemler her yapının hasarına ve özelliklerine göre farklılaşıyor.
Raporlar gerekli müdahaleleri "kapsamlı" olarak niteliyor ve bunların binalar hâlâ doluyken yapılmasının güç olduğunu vurguluyor.
Bu nedenle onarım çalışmaları sırasında geçici tahliye gündeme girdi.
Kaç bina etkilendi?
Bu sorunun yanıtı şaşırtıcı biçimde hâlâ verilemiyor.
Şimdiye kadar açıklanan TEE ara değerlendirmeleri 14 apartman binasını kapsıyor.
Sakinler en az 25 binada hasar bildiriminde bulundu. Elliniko Metro ile Teknik Oda arasındaki anlaşmada ise çatlak bildirilen en az 20 binanın değerlendirmesine atıf yapılıyor.
Altyapı ve Ulaştırma Bakan Yardımcısı Nikos Tachiaos, eylülde Atina Şehir Meclisi'ne yaptığı açıklamada, projenin etki alanındaki 87 binadan 35'inin incelendiğini, sorun saptanan 14 binanın ise uzman değerlendirmesi için TEE'ye gönderildiğini söyledi.
Sakinler, hasar görülen her binanın bağımsız uzman değerlendirmesinden geçmesi gerektiğini savunuyor.
Avukat, "İncelenen taraf olan Elliniko Metro, denetimin kapsamını belirleyemez" ifadesiyle buna dikkat çekiyor.
Üstte evler, altta metro projesi
4. Hatt, başkentin yoğun nüfuslu mahallelerinden bazılarında toplu taşımayı genişletmeyi amaçlıyor ve Atina Belediyesi projeyi desteklediğini defalarca açıkladı.
Buna karşın yüzlerce kişi inşa bölgesinin tam üstünde yaşıyor ve evlerinin güvenliği ile değerlendirmelerdeki şeffaflık düzeyinden giderek daha fazla endişe duyuyor.
Sakinler gösteriler düzenledi; teknik belgelere erişim, hasar gören mülklerin tamamen eski hâline getirilmesi ve evleri güvenli hâle gelene kadar tünelleme çalışmasının yapılmayacağına dair güvence talep etti.
Çarşamba günü sakinler Atina Asliye Mahkemesi'nde bir araya geldi; mahkeme, Elliniko Metro'ya karşı açılan geçici hukuk süreci kapsamında verdikleri ihtiyati tedbir talebini değerlendiriyordu. Sakinler, evlerinin hızlı biçimde onarımı için gerekli olduğunu belirttikleri teknik belgelere erişim ve daha fazla hasarın önlenmesi için önlem talep ediyor.
