Minos uygarlığının en dikkat çekici eserlerinden biri olan Phaistos Diski, yaklaşık 15 santimetre (6 inç) çapında, üzerinde spiral şeklinde yazılar bulunan bir kil disktir. Orta veya Geç Minos Tunç Çağı'na tarihlenmektedir.
Diskin her iki yüzünde, kil henüz tazeyken yapılmış 241 işaret bulunuyor. Bazı semboller açıkça insanları tasvir ederken, diğerleri hayvanları, bitkileri, silahları, aletleri ve başka nesneleri gösteriyor. Ayrıca kelimeleri temsil eden 61 işaret grubu daha var.
Disk, İtalyan arkeolog Luigi Pernier tarafından 3 Temmuz 1908'de Phaistos'taki bir saray odasında keşfedildi. Üzerindeki dil hiçbir zaman tam olarak çözülemedi ve semboller, antik veya modern hiçbir bilinen alfabeye ait değil.
Arkeolojinin en büyük gizemlerinden biri
Birçok bilim insanı Phaistos Diski'ndeki sembolleri açıklamaya çalıştı. İlk başta bazı uzmanlar, sembollerin bir tapınakta gerçekleştirilen hayvan kurbanını anlatan erken bir Yunanca biçimi olduğunu öne sürdü.
Başkaları ise yazının Hititçe veya Mısırca olduğunu söyledi. Alternatif olarak, bir tanrıçaya yapılan dua ya da bir cenaze ilahisi de olabilir.
Nestor'a bir Luvice mektup
Phaistos Diski'nin içeriğiyle ilgili bir başka versiyon ise 2021'de yayımlanan bir araştırmaya dayanıyor. Araştırmacılar, diskin Anadolu'daki Arzaba Kralı Büyük Tarhander'den Aka (Miken Yunanistanı) Pylos Kralı Nestor'a gönderilen bir mektup içerdiği sonucuna vardı.
Araştırmaya göre, diskin yazısı Luvice hiyerogliflerle karşılaştırıldığında, 47 işaretten 31'inin karşılık gelen bir Luvice hiyeroglifiyle ilişkilendirilebildiği, kalan 16 işaretin ise eşleşen bir karşılığı olmadığı görülüyor.
Bununla birlikte araştırmacılar, diskin hem yazısının hem de dilinin yerel bir Girit karakteri taşıdığını belirtiyor. Çalışmaya göre en mantıklı açıklama, içeriğin uluslararası yazışmalardan gelen (muhtemelen Luvice yazıyla) ve Girit yazısı ile lehçesine çevrilmiş bir mektup olduğu yönünde.
