Yunanistan'da ve Avrupa genelinde yenilenebilir enerjinin hızla yaygınlaşması, sanayi için elektrik maliyetlerinin sürekli olarak düşmesine henüz yansımadı. Yetersiz depolama, şebeke geliştirmesindeki gecikmeler, toptan fiyatlardaki sert dalgalanmalar ve elektrik dengeleme piyasasıyla bağlantılı ücretler, işletmeleri ve tüketicileri olumsuz etkilemeye devam ediyor.
Enerji maliyetleri, Yunan sanayisinin rekabet gücünün önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ediyor. Yunan işletmelerinin yüzde 72'si bu maliyetleri işlerinin önünde büyük bir engel olarak görüyor. Avrupa Birliği genelinde bu oran ortalama yüzde 37.
Bu rakamları, Yunanistan Girişimciler Federasyonu'nun (SBE) genel müdürü Vicky Loizou, Güneydoğu Avrupa Enerji Enstitüsü'nün (IENE) düzenlediği bir konferansta sundu. Rakamlar, Atina'da sunulması planlanan bir Yunan sanayisi raporunun bulguları arasında yer alıyor.
Avrupa'da elektrik maliyetleri hâlâ Çin ve Teksas'ın üzerinde
Sanayi açısından asıl soru, yenilenebilir elektriğin giderek artan payının gerçekten daha rekabetçi enerji fiyatları sağlayıp sağlayamayacağı ve enerji sisteminin maliyetlerinin nihayetinde tüketicilere nasıl yansıtıldığı.
ENERWAVE'in enerji yönetimi direktörü ve IENE Elektrik Komitesi başkanı Andreas Petropouleas, yenilenebilir enerji kaynaklarının 2025 yılında AB'nin brüt elektrik tüketiminin yüzde 49,9'unu karşıladığını belirtti. Buna rağmen diğer büyük sanayi ekonomileriyle maliyet farkı önemli ölçüde sürüyor.
Enerji yoğun sanayiler için ortalama elektrik fiyatları AB'de megavatsaat (MWh) başına 94,7 euroya ulaştı. Bu rakam Çin'de 60,2 euro, Teksas'ta ise 44,2 euro.
Yunanistan'da yıllık en az 150 gigavatsaat (GWh) elektrik tüketen büyük sanayi tüketicileri, 2026'nın ilk yarısında ortalama 113 euro/MWh ödedi. Bu tutar, 112,8 euro/MWh olan AB ortalamasının biraz üzerinde.
Avrupa'nın Rus doğal gazından kademeli olarak uzaklaşması, kıtanın uluslararası sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasına maruziyetini de artırdı. AB'nin Rus gazı ithalatı 2021'de 152 milyar metreküpten 2025'te 36 milyar metreküpe düştü. Aynı dönemde LNG ithalatı 146 milyar metreküple rekor seviyeye ulaştı ve bunun yüzde 58'i Amerika Birleşik Devletleri'nden geldi.
Petropouleas, tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesinin enerji güvenliğini güçlendirdiğini, ancak Avrupa'nın uluslararası LNG fiyat dalgalanmalarına maruziyetini ortadan kaldırmadığını ve bunun etkin bir yönetim gerektirdiğini söyledi.
Yenilenebilir üretim, şebeke gelişimini geride bırakıyor
Temel sorun, yenilenebilir enerji projelerinin geliştirilme hızı ile elektrik şebekelerinin genişlemesi arasındaki uyumsuzluk.
Yenilenebilir enerji projeleri bir ila beş yılda tamamlanabilirken yeni şebeke altyapısının kurulması beş ila 15 yıl sürebiliyor. Bu fark elektrik sistemi üzerinde baskı yaratıyor, çünkü yenilenebilir üretim talebin en yüksek olduğu anlarda mutlaka hazır olmuyor.
Petropouleas sorunu varsayımsal bir örnekle açıkladı. Buna göre 100 megavat (MW) gücündeki bir güneş santrali, 24 saatlik bir dönemde 600 MWh üretiyor. Bu miktar, sabit 25 MW yükte çalışan bir tesisin günlük tüketimine eşdeğer.
Ancak elektrik üretimi ve tüketimi aynı anda gerçekleşmediği için güneş enerjisi, tesisin talebinin yalnızca yüzde 42,5'ini doğrudan karşılıyor. Yeterli depolama kapasitesi bulunmadığından kalan kısmın diğer kaynaklardan sağlanması gerekiyor.
Uyumsuzluk, kısıtlanması gereken yenilenebilir elektrik miktarında da kendini gösteriyor. Yani şebeke operatörleri, güç sisteminin istikrarını korumak için üretimi azaltıyor.
Tahmini yenilenebilir enerji kısıntıları, 2026'nın Ocak-Ağustos döneminde 1.905 GWh'e ulaştı. Bu arada güneş elektriğinin göreli değeri sert biçimde düştü: Güneş elektriğinin MWh fiyatı, 2024'ün ilk yarısında ortalama piyasa fiyatının yüzde 71,9'uydu. Aynı dönemde, 2026'da bu oran yüzde 44'e geriledi.
Piyasada ayrıca 2026'nın ilk yarısında elektrik fiyatlarının 0,05 euro/MWh'in altına indiği 788 saat kaydedildi. 2025'in aynı döneminde bu sayı 168 saatti.
Batarya depolama, kısıntıların azaltılmasında yardımcı olmaya başladı. Ancak kurulu kapasite hâlâ sınırlı. Elektrik sistemine bağlı bataryaların toplamı yaklaşık 0,8 GW iken kurulu güneş kapasitesi yaklaşık 12 GW.
Toptan fiyatlar akşam saatlerinde fırlıyor
Yenilenebilir üretim ile talep arasındaki uyumsuzluğun sonuçları, toptan elektrik fiyatlarındaki sert dalgalanmalarda da açıkça görülüyor.
Petropouleas'a göre 29 Ekim 2026'da Yunanistan'ın gün öncesi elektrik piyasasında saat 09.00 ile 15.00 arasındaki ortalama fiyat yaklaşık 106 euro/MWh'ti.
Saat 17.00 ile 22.00 arasında ise ortalama fiyat 409 euro/MWh'e yükseldi ve saat 18.00'de 450 euro/MWh ile zirveye ulaştı.
Petropouleas, sanayinin yükünü hafifletmek için bir dizi önlem sıraladı. Ona göre acil adımlar arasında orta ve yüksek gerilim tüketicilerine yönelik ücretlerin düşürülmesi, uygun sanayi sektörlerine hedefli destek sağlanması ve her şirketin tüketim profiline ve çalışma programına uygun elektrik tedarik sözleşmelerinin geliştirilmesi yer almalı.
Orta vadede ise elektrik şebekelerine ve ara bağlantılara daha hızlı yatırım yapılmasını, daha fazla depolama kapasitesini ve daha esnek elektrik talebini istedi.
Dengeleme piyasası ücretleri tüketicilere 756 milyon euroya mal oldu
Sanayi Enerji Tüketicileri Birliği'nin (EBIKEN) yönetim kurulu başkanı Antonis Kontoleon, elektrik dengeleme piyasasının işleyişine odaklandı. Fiyatların belirlenme biçiminin ve dengesizliklerin takas edilme şeklinin tüketiciler için çarpıklıklara ve önemli maliyetlere yol açtığını savundu.
Kontoleon'un IENE konferansında sunduğu verilere göre, Ayarlama Hesapları LP2 ve LP3 olarak bilinen iki ek ücret kategorisi, 2026'nın ilk dokuz ayında tüketicilere toplam 756 milyon euro maliyet getirdi. Bu ücretler, elektrik piyasasının işleyişi ve güç sisteminin dengelenmesiyle bağlantılı.
Kontoleon, bazı haftalarda bu ücretlerin ortalama maliyetinin 45 euro/MWh'e kadar çıktığını söyledi.
Kontoleon ayrıca Yunan Enerji Borsası'nın (Hellenic Energy Exchange) işlettiği aşağı yönlü dengeleme piyasasındaki -100 euro/MWh alt fiyat sınırına ilişkin endişelerini dile getirdi.
Kontoleon'a göre bu mekanizma, gerçek üretimi beyan ettikleri miktarın altında kalan elektrik üreticileri için stratejik davranış teşviki yaratabiliyor. Bazı durumlarda üreticiler, gün öncesi piyasada sattıkları elektriğin bedelini alırken aynı zamanda sapmaları nedeniyle dengeleme piyasası üzerinden de ödeme alabiliyor, dedi.
En az 3 TWh yenilenebilir enerji boşa gidiyor
Kontoleon, yetersiz depolama kapasitesi nedeniyle en az 3 terawatt-saat (TWh) yenilenebilir elektriğin kaybedildiğini tahmin ediyor.
Kontoleon'a göre bu enerji depolanıp akşam zirve saatlerinde şebekeye verilebilseydi, doğal gaz santrallerine olan ihtiyaç azalır, karbon emisyonları düşer ve toptan elektrik fiyatları gerilerdi.
Kaybedilen elektriğin değerinin en az 600 milyon euroluk bir maliyete denk gelebileceğini tahmin etti.
Veriler, Yunanistan'ın enerji dönüşümünün karşı karşıya olduğu zorluğu ortaya koyuyor: Yenilenebilir üretimi tek başına genişletmek, sanayi için daha ucuz elektrik sağlamaya yetmiyor. Şebeke kapasitesi, depolama ve elektrik piyasasının işleyiş biçimi de temiz enerjinin faydalarının işletmelere ve tüketicilere ulaşıp ulaşmayacağını belirliyor.
