Yağmur lekeli trençkotlar, çamurlu botlar, katman katman giyilmiş kıyafetler ve bunları taşıyan insanlar, bu yağmurlu hafta Atina'daki Kiklad Sanat Müzesi'ne akın etti. Vogue Greece, 31 Ekim-5 Kasım tarihleri arasında Nicolas Vamvouklis'in küratörlüğünde, ünlü Kiklad Sanat Müzesi'nde 'A World in Between' adlı arşiv sergisini düzenledi.
Vogue, dergisinin Yunanistan'daki yedi yıllık yeniden doğuşu boyunca hayata geçirdiği yaratıcı çalışmaları ve işbirliklerini anan sanatsal kıyafetleri, dergi kapaklarını, fotoğrafları, heykel çalışmalarını ve kısa filmleri sergiledi. Ziyaretçiler mekânlar arasında dolaşarak üç ayrı konsept arasında geçiş yaptı: güzellik, beden ve zanaatkârlık.
Deneyim, geçmiş dergilerin açık sayfalarından üzerimize bağıran bir güzellik simülakrıyla başlıyor. Parlak pembe ve mavi pigmentler, pırıltılı göz farları ve parlayan ruj parlatıcıları yüzü ayrı ayrı göz, dudak ve burun parçalarına bölüyor. Güzelliğin görüntülerinin görüntüleri. Kadınlar; küratörlü kadınlar; dergilerdeki küratörlü kadınların fotoğrafları; bir müzedeki dergilerde küratörlü kadınların fotoğrafları.
Güzellik imgesi, yeni bir izleme biçimine tekrar tekrar hapsediliyor. Asıl kişiyi tamamen kaybediyoruz. Bu arada Bella Hadid gibi isimler bu görüntüleri kusursuz, büyütülmüş fotoğraflarda koruyor. 'Güzellik'e bu övgü, Pipilotti Rist'in video sanat yerleşimi 'Open My Glade (Flatten)' (2000-2017) ile sona eriyor. Burada televizyonun içine sıkışmış gibi görünen bir kadın figürü, ürkütücü biçimde kurtulmaya çalışıyor. Görünmez ama özünde maddi bir engele çaresizce yüzünü bastırıyor. Bunu yaparken makyajını lekeliyor ve yüzünü sert biçimde çarpıtıyor. Kendimizi şu soruları sorarken buluyoruz: Güzellikten hiç kurtulabilir miyiz? Görüntüden hiç kendimizi koparabilir miyiz? Ve son olarak, bir moda dergisinin bu soruları sormasındaki ironi nerede?
Güzellik imgesiyle parçalanan ziyaretçi, bu kez bedenin görüntüsüyle yeniden bir araya getiriliyor. Jean-René Étienne ve Lola Raban-Oliva'nın yönettiği, Eliza Douglas'ın rol aldığı Anne Imhof'un yaratıcı filmi 'Fate' (2022) bizi içine çekiyor. Karanlık bir oda bizi içine çekerken, siyah bir atın üzerinde duran keskin beyaz bir kadın silueti beliriyor. İkisi de siyah fona ve beyaz kar yağışına ahenk katıyor. Kız ve at, yumuşak ama kararlı bir biçimde yer kaplıyor. Siyah-beyaz kontrast öznenin hatlarını belirginleştirirken çıplaklık bedenin bütünlüğüne hizmet ediyor. Bu unsurlar birlikte 'varlık' fikrini vurguluyor. Burada iki beden var, bunda tartışma yok. Böylece kişilik yeniden kazanılıyor. Imhof'un filmi, güzellik salonunun bıraktığı çatlakları yatıştırıyor.
Bu görüntülerin görüntüleri, devam eden odalara yayılıyor. Tasarımcı elbiseler geçit köşelerini öylesine aydınlatırken ziyaretçiler Vogue dergisinin kapaklarının önünde poz veriyor. Üçüncü küratöryel konsept olan zanaatkârlık, bu deneyimin sonunda karşımıza çıkıyor. Moda, fotoğraf ve görsel sanatların disiplinlerarası işleri yorumlanmak üzere sergileniyor.
Belki de sergideki en dikkat çekici eser, Kresiah Mukwazhi'nin 'Chenuramakwara II' (2024) adlı çalışması. 126 cm x 186 cm boyutundaki büyük tuval, krem ve bej renkli çok sayıda sütyen askısıyla sıkıca yeniden döşenmiş. Tek bir sembol, yani sütyen askısı, kadınlığın bütün retorik gerilimini ve karşıtlıklarını taşıyor. Sütyen askısı hem kullanım nesnesi hem de cinselliğin simgesi. Destek sağlıyor, ama aynı zamanda kontrol de ediyor. Kişisel ifadeden yanıltıcı tüketim kültürüne kadar uzanıyor. Kapitalist bir tuzak olduğu kadar siyasi bir protesto da. Kullanılmış bir sütyen askısı emeğe, görünmeyen emeğe işaret ediyor. Bir sütyen, kız kardeşliğin mirasını ima ediyor. Bir sütyen, göğüslü olsun ya da olmasın, özgür olsun ya da olmasın, kadın bedenini dolaylı olarak anlatıyor. Uzaktan bakıldığında Mukwazhi'nin askı kolajı, bir kitabın açık sırtının ince bej kenarlarına benziyor. Yakından bakıldığında ise kadın deneyiminin tarihselliğini anlatıyor.
Mukwazhi'nin ustalığı, moda, sanat ve siyasi gücün dilini bu kadar güzel bir sembolik kesinlikle ifade edebilmesinde yatıyor. Elbette sergide zanaatkârlığın başka örnekleri de var: Yorgos Lanthimos'un 'SEA' fotoğraf serisinden (Vogue Greece, 2019 Sayı 4) Maison Margiela kıyafetlerine ve Schiaparelli'nin 'Face Bag' parçasına kadar.
Trençkotlarımız kuruduktan ve botlarımızdaki yağmur lekeleri silindikten sonra ziyaretçiler olarak Kiklad Sanat Müzesi'nin mermer basamaklarından çıkıyoruz. Vogue Greece'in güzellik, beden ve zanaatkârlık dünyasını geride bırakıyoruz. Ancak küratör bizim sanatsal disiplinler 'arasında' dolaşmamızı istemiş olsa da ben kendimi görüntülerin görüntülerinden oluşan katmanların arasında sıkışmış buldum. Rahatlama anlarında bile, bir kızın ve atının canlı varlığında, birbirine örülmüş askıların tanıdık kumaşlarında, kendimi başka bir görüntünün sınırının içinde tamamen yakalanmış hissettim. Bir yerlerde, bir müzede dergilerdeki fotoğraflarda küratörlü kadınlar hakkında defterime bir şeyler karalayan benim bir görüntüm var… bir gazete yazısı için. Sergiden dinmeyen düşüncelerle ayrıldım. Görüntüyü ne zaman çıplaklaştırabiliriz? Onun kıvrımları arasında 'arada' yaşamayı ne zaman bırakabiliriz?
Beni düşünmeye davet ettiği için Vogue Greece'e ve Kiklad Sanat Müzesi'ne teşekkür ederim.
