Dublin, yaklaşık 50 liderin kente gelişi öncesinde sıkı güvenlik önlemleri altına alınıyor. Ancak dikkatler, İrlanda'nın başkentinde görevlendirilen polis memurlarından çok daha fazlasına çevrili. Daha önce görülmemiş güvenlik önlemlerinin arkasında 5 binden fazla polis, seçkin askerî birlikler ve keskin nişancı konuşlandırmasına yönelik hazırlıklar var. Bu arada Yunanistan açısından önemli sonuçları olabilecek yoğun bir diplomatik trafik yaşanıyor. Başbakan Kiryakos Miçotakis, Avrupalı ortaklarına yönelik hedefli bir teşekkür mesajı hazırlıyor. Ankara ise düşük seviyede temsil tercih ediyor gibi görünüyor; Libya'dan Kasos'a uzanan iddiaları da yeniden gündeme geliyor.
protothema.gr'nin ulaştığı bilgilere göre Başbakan, Türkiye-Libya deniz mutabakatına karşı destek verdikleri için 26 Avrupalı meslektaşına teşekkür etmeyi planlıyor. Tüm işaretler, Recep Tayyip Erdoğan ile Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Dublin'e gitmemesi yönünde. Zamanlama özellikle dikkat çekici; çünkü Fransız gemisi Abeille Marengo, Türkiye'nin itirazlarına rağmen Yunanistan-Kıbrıs elektrik ara bağlantı projesi kapsamında çalışma yapmak üzere yola çıktı.
Atina, Ankara'yı gündeminden çıkarmıyor ve Kasos çevresindeki gelişmeleri hafife almıyor. Miçotakis, ülkenin tutumunu Birleşmiş Milletler'de açıkça ortaya koydu. Daha yakın zamanda ise Proto Thema ve Travel.gr'nin düzenlediği Greece Talks etkinliğinde aynı mesajı verdi ve ülkenin 2020'deki tepkisini hatırlattı. Ancak Dublin'e yalnızca Türkiye'yi konuşmak için gitmiyor. Yunanistan'ın ekonomiden enerjiye, teknolojiye kadar Avrupa'nın başlıca sorunlarına ilişkin pozisyonları ve önerileri var. Başbakan, uluslararası temasını bu öncelikleri ilerletmek için de kullanmayı planlıyor.
Türkiye'nin diplomatik görünümü
Türkiye'nin temsil düzeyi, bugünkü Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinin dikkat çeken yönlerinden biri.
Recep Tayyip Erdoğan'ın İrlanda'nın başkentindeki toplantıya katılması pek olası görünmüyor. Haberlere göre Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da gelmesi beklenmiyor. Türkiye'nin olası temsilcisi olarak öne çıkan isim ise AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu. Deneyimli Türk diplomat, şu an bu görevi yürütüyor.
Bu bilgiler doğrulanırsa Ankara, Doğu Akdeniz'deki faaliyetlerinin Avrupa'da yeniden yakın incelemeye konu olduğu bir dönemde düşük düzeyde siyasi temsil tercih etmiş olacak.
Yunanistan tarafında ise Miçotakis'in yarınki AB'nin 27 lideri katılımlı gayriresmi zirvede planladığı teşekkür, Türkiye-Libya deniz mutabakatına ilişkin son dönemdeki Avrupa desteğinin önemini vurgulamayı amaçlıyor. Avrupa Birliği, anlaşmanın üçüncü ülkeler açısından hiçbir hukuki sonuç doğurmadığını yineledi. Atina bu tutumu önemli bir diplomatik kazanım olarak görüyor.
Ancak Başbakan'ın Yunanistan'ın pozisyonunu yinelemek için yeni bir kamuoyu tartışması başlatmasına gerek yok. Greece Talks'ta ülkenin haklarını savunmaya hazır olduğunu zaten açıkça söylemişti ve 2020'deki tepkiyi hatırlatmıştı. Türkiye'nin Mavi Vatan doktrinine değinen Miçotakis, « coğrafya değişmiyor » dedi.
Kasos açıklarında gerçek sınav
Bu kararlılık, Kasos'un güneydoğusundaki sularda pratikte sınanıyor. Fransız gemisi Abeille Marengo'nun hareketleri, Türkiye'nin itirazlarının bir sonraki sınavı niteliğinde.
Gemi Heraklion'dan ayrıldı ve elektrik kablosu için Yunan ve Kıbrıs planlarına uygun şekilde ilerliyor. Atina, Ankara'nın iddialarına verilecek en etkili yanıtın denizde zaten yaşanan gelişmeler olduğunu düşünüyor.
Yetkililer, Türkiye'nin son NAVTEX ilanının önemini küçümsedi ve bu ilanın Fransız geminin rotası öğrenildikten sonra yayımlandığına dikkat çekti. Bu kaynaklara göre Türkiye, çalışmaların kendi onayıyla yapılıyormuş izlenimi yaratmaya çalışıyor; oysa izin yalnızca Yunanistan ve Kıbrıs'tan alındı.
İki ülke, Türk iddialarına karşılık kendi karşı NAVTEX ilanlarını yayımladı. Atina ayrıca Fransa'nın Türkiye ile yaptığı iletişimin yalnızca bilgilendirme amaçlı olduğunu ve bir izin talebi niteliği taşımadığını açıkladı.
Asıl sınav bu nedenle denizde gelecek. Ankara'nın tepkisini deniz ilanlarıyla sınırlı tutup tutmayacağı ya da araştırmaların ilerleyişine sahada itiraz edip etmeyeceği orada netleşecek.
Kablo ayrıca yalnızca bir Yunan-Kıbrıs girişimi değil. 600 milyon avrodan fazla Avrupa finansmanıyla desteklenen ve önemli bir Fransız katılımı bulunan, Avrupa'nın ortak ilgi alanındaki bir proje. Bu Avrupa boyutu, Atina'nın Türk iddialarına karşı argümanlarını güçlendiriyor. Buna karşın proje, Dublin zirvelerinin resmi gündeminde yer almıyor.
Dublin'de üst düzey alarm
Bu arada İrlanda tarihinin en büyük polis operasyonu başkentte sürüyor.
İki zirve için 5 binden fazla polis seferber edildi. Her gün 500 silahlı özel birim memuru ve 500 kamu düzeni memuru görev yapıyor.
İrlanda Silahlı Kuvvetleri de güvenlik planlamasına dahil. Bu kapsamda, terörle mücadele kabiliyeti olan ve keskin nişancı konuşlandırabilen ülkenin özel harekât birimi Army Ranger Wing de yer alıyor.
Özellikle olası hibrit tehditlere dikkat ediliyor; bu kapsamda özel dron tespit ve karşı dron sistemleri devreye alındı. Kısıtlamalar yollara, ulaşıma ve hava sahasına kadar uzanıyor. Zirvenin yapıldığı Convention Centre Dublin çevresinde sıkı denetimli güvenlik bölgeleri oluşturuldu.
Güvenlik düzenlemelerinin olağanüstü boyutunu, kongre merkezinden yalnızca birkaç yüz metre uzaktaki otellerde kalan akredite gazetecilerin bile doğrudan mekâna gidememesi gösteriyor. Gazeteciler önce yaklaşık iki kilometre uzaktaki Croke Park'a gitmek, burada özel güvenlik taramasından geçmek zorunda. Ardından organizatörlerin sağladığı otobüslerle zirve mekânına dönebiliyorlar.
Ukrayna müzakereleri
Artan güvenlik alarmına bir de Volodimir Zelenski'nin Dublin'deki varlığı ekleniyor. Zelenski'nin, Donald Trump'ın temsilcileri Jared Kushner ve Steve Witkoff ile görüşmesi bekleniyor.
İki Amerikalı, Moskova'da Vladimir Putin ile yaptıkları görüşmelerin ardından İrlanda'ya gelerek Ukrayna Cumhurbaşkanı'nı son temaslar hakkında bilgilendirmeyi ve savaşın sona erdirilmesine yönelik sonraki adımları ele almayı planlıyor.
Ukrayna meselesi AB içinde de diplomatik hareketliliğe yol açıyor. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa'nın müzakerelerdeki rolüne ilişkin oldukça hassas bir soruyu gündeme taşıyor.
İtalya Başbakanı, AB Konseyi Başkanı António Costa'ya yazdığı mektupta, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan müzakerelerde Avrupa'yı kimin temsil edeceği konusunda netlik istiyor. Meloni, koordinasyonsuz çok sayıda Avrupa girişiminin 27 üye devletin ortak tutumunu zayıflattığından endişe ediyor. Bu durum, kıtanın güvenliğini doğrudan ilgilendiren kararların dışında kalma riskini doğuruyor.
Meloni, bu konunun yarınki gayriresmi zirvede de ele alınmasını talep etti ve aralıkta bir karar alınmasının yolunu açmak istiyor. Costa, tartışma için zaman ayırmayı kabul etti; ancak rolü kimin üstleneceği konusunda kısa vadede bir anlaşma beklenmiyor.
Dolayısıyla Amerikalılar Moskova ile Kiev'i birbirine yaklaştırmaya çalışırken, Avrupalı liderler müzakere masasında daha güçlü bir yer edinmenin yollarını arıyor.
Yunanistan'ın gündemi
Bu tablo içinde Kiryakos Miçotakis bugün dokuzuncu Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesine katılıyor. Zirvede rekabet gücü, inovasyon, bağlantısallık ve uygun fiyatlı enerji konularındaki bir tartışmanın eş başkanlığını yapacak.
Aynı panelde Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Kanada Başbakanı Mark Carney de diğerleri arasında yer alacak.
Başbakan'ın, Avrupa'nın daha güçlü bir ekonomi ve daha fazla teknolojik özerklik kazanması gerektiğini vurgulaması bekleniyor. Bunun için artan yatırım, işletmelere yönelik daha az engel ve inovasyonun daha etkin kullanılması öneriliyor. Atina için rekabet gücü yalnızca ekonomik bir mesele değil; doğrudan Avrupalı vatandaşların güvenliği ve refahıyla bağlantılı.
Enerji konusunda Miçotakis, uygun fiyatlar, tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve yeni enerji, ticaret ve dijital koridorların geliştirilmesi üzerinde duracak. Yunanistan'ın enerji ve transit merkezi olarak rolünü de öne çıkaracak; deniz yollarının korunması ve seyrüsefer özgürlüğünün önemine dikkat çekecek.
Yapay zekâ sınavı
Yarın, cuma günü AB'nin 27 lideri katılımlı gayriresmi zirve, yapay zekâya ve Avrupa'nın küresel teknoloji yarışındaki konumunu nasıl güçlendirebileceğine odaklanacak.
Tartışmalara, yapay zekâ şirketi Mistral AI'ın genel müdürü Arthur Mensch dahil teknoloji sektörünün temsilcileri de katılacak. Gündemde, Avrupa'nın ihtiyaç duyduğu yatırım ve altyapının yanı sıra yeni teknolojinin topluma ve demokrasiye yönelik risklerinin de bulunuyor.
Miçotakis'in, yapay zekânın geliştirilmesini yönetecek güçlü ve bağlayıcı uluslararası kuralların gerekliliğine ilişkin önerisini yenilemesi bekleniyor. Geçen eylülde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki konuşmasında vurguladığı gibi, büyük teknoloji şirketlerinin kendi kendini denetlemesi yetersiz; denetimsiz yapay zekâ gelişiminden doğan riskler anlamlı bir gözetim ve uluslararası işbirliği gerektiriyor.
Bu bağlamda Başbakan, dijital ortamda çocukları korumaya yönelik Yunan girişimlerini de vurgulayacak; 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya erişiminin yasaklanmasına özel önem verecek.
