Miçotakis hükümeti, şimdiye kadar en güçlü yönünün ekonomi olduğunu savunmaya çalıştı. Yeni Demokrasi (ND) iktidarı sayesinde ülkenin Avrupa ortalamasının üzerinde bir büyüme hızına sahip olduğunu, asgari ücret ile ortalama maaşın önemli ölçüde arttığını, yatırımların çoğaldığını, borcun azaldığını ve uluslararası derecelendirme kuruluşlarından daha iyi notlar aldığını öne sürdü. Hükümet bu iddiasında büyük ölçüde ısrar ediyor. Pahalılığın kalıcı olduğu ve işlerin pek de pembe olmadığını gösteren onlarca işaret ortadayken bile aynı söylemde ısrar etti. Üstelik bu pahalılığın geçici ya da konjonktürel olmadığı ortaya çıktı.
Yedi yıllık iktidarı boyunca, hükümetin söylemi ile orta sınıfın ve emekçi kesimlerin yaşadığı gerçeklik karşılaştırılsaydı, Yunanistan'daki durumun “rakamlar refah içinde, insanlar mutsuz” diye tanımlanabileceği söylenirdi. Ancak o zaman bile ya Başbakan bir açıklama yapardı ya da istatistik çarpıtma konusunda uzman Akis Skertsos bir paylaşımla işlerin sandığımızdan çok daha iyi olduğunu anlatmaya çalışırdı.
Ama artık rakamlar da belirgin biçimde kötüleşmeye başladı. Bunun nedeni, AB'nin Toparlanma Fonu'ndan yapılan finansmanın sona ermesi. Hükümet bu fonu altyapıyı iyileştirmek ya da Yunan ekonomisini yeniden yapılandırmak için bir araç olarak değil, devasa bir “likidite enjeksiyonu” olarak ele aldı. Bu nedenle hükümetin dayanabildiği “kalkınma dinamikleri” tükeniyor. Üstelik hükümet, giderek derinleşen ve emekçi hanehalklarını ekonomik olarak zorlayan bir yaşam maliyeti krizi karşısında da yetersiz kalıyor. Bu kriz, nominal maaş ve gelir artışlarını da eritiyor.
Avrupa Komisyonu'nun Yunan ekonomisine ilişkin son tahminleri, işlerin rakamlar düzeyinde de kötüye gitmeye başlayacağı noktaya gelindiğini doğruluyor.
Öncelikle Komisyon, ülkede büyümenin 2026'da yüzde 1,8'e gerileyeceğini öngörüyor. Komisyon, 2027 ve 2028'de ise büyümenin yüzde 1,5'i aşmayacağını tahmin ediyor. Bu tablo ekonomik durgunluğa oldukça yakın. Yunanistan artık istisna olmaktan çıkıp genel eğilimi izliyor. Bu gelişme, hükümetin “ekonomi büyüdükçe halkın da bir payı olur, o yüzden hedefli gelir yeniden dağıtım önlemlerine gerek yok” anlatısını da çökertiyor.
Aynı dönemde Avrupa Komisyonu, enflasyonun 2026'da yıllık ortalamada yüzde 4,1 ile kapanacağını öngörüyor. Bu oran Avrupa ortalamasının üzerinde. Yapılan artışların eridiği ve orta sınıfla emekçi kesimlerin ciddi biçimde yük altına girdiği bir seviye. Komisyon önümüzdeki yıllarda enflasyonun gerileyeceğini öngörse de bunun hiç de kesin olmadığını belirtmek gerekir. Çünkü ülkemizde enflasyonist baskılar genellikle çok daha inatçı oluyor. Bunun nedenlerinden biri, diğerlerinin yanı sıra, Yunan ekonomisinin tekelci ve oligopolcu yapısı. Hükümet de bu konuda gerekli kararlı önlemleri almaktan kaçındı.
Komisyon, enflasyonun önümüzdeki yıllarda gerilemesini yalnızca küresel enerji akışlarının ve fiyatlarının olası iyileşmesine bağlamıyor. Bunun yanında talebin azalmasına, yani aslında durgunluk eğilimlerinin ortaya çıkmasına da dayandırıyor.
Borç konusunda Komisyon, borcun GSYH'ye oranının daha da düşeceğini öngörüyor. Bu da bir noktada Yunanistan'ın bu alanda Avrupa'nın en kötü konumunda olmayacağı anlamına geliyor. Ancak bu gelişme, gerçekte Yunan borcunun yeniden düzenlenmesine ve 2019'a kadar Memorandum (kurtarma programları) denetiminden çıkışa dayanıyor. Bu da tek başına, Yunan ekonomisinin bugünkü sorunlarına yanıt vermiyor. Bugünkü asıl sorun borcun yükü değil. Asıl sorun büyüme dinamiği ve fiyat patlaması, yani mevcut büyüme ve toplumsal modelin yapısal bozuklukları.
Avrupa Komisyonu'nun tahminleri esas olarak şunu gösteriyor: Son yıllardaki büyüme, pandemi daralmasının ardından kırılgan bir temele dayanıyordu. Bir yandan kriz döneminin bu kadar derin çöküşünden sonra neredeyse kaçınılmaz olan toparlanmaya, öte yandan Toparlanma Fonu gibi son kullanma tarihi olan araçlara yaslanıyordu. Hükümet de bu fonu böyle kullandı. Ayrıca turizm ve gayrimenkul gibi düşük katma değerli sektörlerin ekonominin lokomotifi olarak görülmesinde ısrar edildi.
Esasen 2019'dan sonraki yıllar, Yunan ekonomisinin farklı bir yörüngeye girmesi için kaçırılan fırsatlar zinciri oldu. Oysa yüksek katma değerli sektörlere yönelik üretken yatırımlara ve gerçek yaşam standardı artışına odaklanılması gerekirdi. Oysa ülke giderek Avrupa'nın kenarına itiliyor. Bu durum, özellikle satın alma gücü paritesiyle hesaplandığında, reel kişi başına GSYH gibi istatistiklerde açıkça görülüyor.
Hükümet ve ND şimdiye kadar bu veya şu istatistiği başarının kanıtı olarak gösterebiliyordu. Ancak artık rakamlar bile farklı bir gerçekliği ortaya koyuyor. Çünkü masallar bile bir gün sona ermek zorunda.
Bugün asıl kritik soru ise, mevcut hükümetin ekonomi yönetiminin gerçek sınırlarını ve başarısızlıklarını bir kez daha ortaya koymak değil. Asıl soru, bugünkü yolun ekonomik durgunluğa ya da hatta daralmaya dönüşmesinin hangi politikalarla önlenebileceği. Bu döngü, ekonominin yapısal sorunlarıyla birleştiğinde Avrupa'da daha da fazla ekonomik kenara itilme anlamına gelecek. Bu, bir zamanlar geride olduğunu düşündüğümüz ülkelerden de daha da uzaklaşmak demek olacak. Oysa şimdi koşullar tersine dönmüş durumda.
Bu da artık hükümeti mahkûm etmenin değil, alternatifler geliştirmenin ve ülkenin gerçek karşılaştırmalı üstünlüklerini değerlendirmenin zamanı olduğu anlamına geliyor. Bunun başında işgücünün kalitesi geliyor. Bu işgücünün de onurlu biçimde ücretlendirilmesi gerekir. Devletin rolünü kökten değiştirmek de gerekiyor: hem planlayıcı hem de gerektiğinde müdahaleci bir rol. Ayrıca gerekli altyapılara yönelik bir kamu yatırım dalgası, kamu araştırma topluluğu, üniversiteler ve ekonomi arasında yeni bir ilişki ve yüksek katma değeri ile iyi ücretli istihdamı öne çıkaran bir yatırım çekme politikası şart.