Yunanistan'da çocukların sosyal medyaya erişimine getirilen yeni kısıtlamalar 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Kararı, Devlet Bakanı Akis Skertsos, Sağlık Bakanı Adonis Georgiadis ve Dijital Yönetişim ve Yapay Zekâ Bakanı Dimitris Papastergiou birlikte duyurdu.
Skertsos, zaten parlamentoya sunulan yasa tasarısının 22 Ekim Perşembe günü kabul edilmesinin beklendiğini söyledi.
Önemli bir nokta, düzenlemenin halihazırda sosyal medya hesabı olan çocukları da kapsaması. Tasarıda, yeni kurallar yürürlüğe girmeden önce açılan hesapların muaf tutulmayacağı açıkça belirtiliyor; bu hesaplara erişim de yeni yaş sınırına uygun olmak zorunda.
Yunan mevzuatında, ebeveyn onayının yaş sınırını aşmasına izin veren bir hüküm de yer almıyor; 13-15 yaş grubu için özel kısıtlı hesap açılmasına da olanak tanınmıyor.
Öte yandan hükümet, kural olarak kullanıcıların sosyal medya platformlarına kimlik belgesi sunmak zorunda olmayacağını netleştirdi. Bunun yerine, bir yaş doğrulama bilgisi, kullanıcının adını, tam doğum tarihini ya da kimlik belgesi numarasını açıklamadan gerekli yaş sınırını karşıladığını doğrulayabilecek.
Avrupa Birliği düzeyinde önerilen EU KIDS Act, kullanıcıların kimliklerini açığa vurmadan bir yaş şartını karşıladıklarını kanıtlamasına imkân veren sıfır bilgi kanıtı (zero-knowledge proof) adlı bir teknolojinin kullanılmasını öngörüyor. Avrupa önerisine göre, doğrulama süreci kullanıcıların kimliğinin belirlenmesine, yerinin tespit edilmesine, izlenmesine ya da profil çıkarılmasına izin vermeyecek.
Skertsos: Yunanistan böyle bir düzenlemeyi hayata geçiren ilk Avrupa ülkesi
Skertsos, "Kiryakos Miçotakis, çocukların sosyal medyada geçirdiği sürenin düzenlenmesi konusunda, çocukların hassasiyetini istismar eden saldırgan algoritmalara karşı koruyucu bir çerçeve oluşturulması gerektiğini ilk dile getiren isimdi" dedi.
Skertsos, Yunanistan'ın ardından Kids Wallet uygulamasını devreye aldığını ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e başvurarak daha güçlü bir Avrupa düzenleme çerçevesi talebinde bulunduklarını anımsattı; bu girişim, eylülde yapılan ilgili açıklamaya yol açtı.
Tasarının ana hükümleri, 15 yaşını doldurmayan çocukların internet platformlarının sunduğu sosyal ağ hizmetlerine erişimini yasaklıyor. Platformlar, AB mevzuatı ve Avrupa düzenleme çerçevesiyle uyumlu biçimde uygun, ölçülü ve güvenilir yaş doğrulama yöntemleri uygulamak zorunda olacak.
Skertsos, "Potansiyel dijital bağımlılık meselesinin ele alınma zamanı geldi" diye konuştu.
Skertsos, "Bu, sosyal medya kullanan herkesin otomatik olarak bağımlı hale geleceği anlamına gelmiyor. Ancak bilimsel araştırmalar, en az dörtte biri çocuğun zararlı içeriklere, siber zorbalığa ve çocuklar için uygun olmayan kullanım biçimlerine maruz kalma riski taşıdığını gösteriyor" ifadesini kullandı.
Hükümetin eğlence, bilgilendirme ve eğitim amaçlı teknoloji kullanımını desteklediğini, ancak bir düzenleme çerçevesinin gerekli olduğuna inandığını belirtti.
"Ebeveynlerin ve çocukların bireysel sorumluluğundan, kurumsal sorumluluğa ve devlet düzenlemesine geçmemiz gerekiyor" dedi.
Skertsos, benzer bir yaklaşımı benimseyen diğer ülke olarak Avustralya'yı gösterdi ve Yunanistan'ın aksine bu ülkenin AB gibi üst uluslu bir örgüte üye olmadığını vurguladı.
"Yaptığımız her şey Avrupa kurallarına tamamen uygun. İlgili AB kurumunun görüşlerini düzenlemeye dahil ettik" diye konuştu.
Kısıtlamaların arkasındaki rakamlar
Sağlık Bakanı Adonis Georgiadis, küçüklerin korunmasının yeni bir politika girişimi olmadığını vurguladı.
Georgiadis, "Geçtiğimiz yaz, küçüklerin tütün ürünleri ve alkol satışını yasaklayarak çocuklarımızı korumak yönünde ilk adımı attık" dedi.
Georgiadis, son düzenlemeyi tetikleyen bulguları aktarırken, ortaokul öğrencilerinin yarısından fazlasının sosyal medyayı kullanmaya 10-12 yaş arasında başladığını söyledi.
Öğrencilerin dörtte biri aşırı sosyal medya kullanımı bildirirken, beşte biri çocuk, cep telefonuna erişemediğinde sinirlilik, güvensizlik ya da odaklanma güçlüğü yaşadığını ifade etti.
Georgiadis, "Bilimsel araştırmaların son derece kaygı verici bulgularından hareketle devlet ve hükümet, ebeveynlere yardımcı olmak ve onları zor bir sorumluluktan kurtarmak için yasal düzenleme yapıyor" diye ekledi.
Papastergiou: Çocukların kişisel verileri platformlarla paylaşılmayacak
Dijital Yönetişim Bakanı Dimitris Papastergiou, yaş doğrulama sürecinin çocukların kişisel bilgilerini sosyal medya şirketlerine açıklamayacağını anlattı.
"Platformlara çocuklarımızın hiçbir kişisel verisini vermiyoruz. Kids Wallet doğum tarihini dahi paylaşmıyor; yalnızca kişinin 15 yaşın üstünde mi altında mı olduğunu gösteren bir işaret iletiyor" dedi.
"Bu durum, çocukların tıpkı bizim gibi tüm bilgilerini platformlara verdiği bugünkü durumla tam bir tezat oluşturuyor."
Papastergiou, 1 Ocak 2027'den itibaren bir kullanıcının 15 yaşından küçük olduğunu kesin olarak belirleyen platformların uygulamalarına erişimi engellemek zorunda olacağını açıkladı.
Bir platform kullanıcının yaşını kesin olarak belirleyemediğinde, Kids Wallet ile taranacak bir QR kodu üretecek.
Kısıtlamaların Instagram, Facebook ve TikTok'u kapsayacağını belirten Papastergiou, bunların Snapchat'e uzatılıp uzatılmayacağının ise hâlâ değerlendirildiğini kaydetti.
Skertsos, "Bu yasal düzenleme, kuralların herkes için eşit şekilde geçerli olduğuna dair bir mesaj gönderiyor" diye konuştu.
Georgiadis, kurallara uymayan platformları hukuki sonuçların bekleyebileceği uyarısında bulundu.
"Platformlar kuralları düzgün şekilde uygulamazsa, vatandaşlar mahkemeye başvurup tazminat talep edebilecek. Platformlar gereğini yapmazsa bedelini ödeyecekler" dedi.
Skertsos ayrıca, Yunan mevzuatının bilinçli olarak yalın biçimde, yalnızca altı maddeden oluşacak şekilde hazırlandığını ve AB hukukuna tam uyum gözetilerek tasarlandığını açıkladı.
Skertsos, daha iddialı olduğunu belirttiği Fransız yaklaşımını buna karşılaştırdı ve bu yaklaşımın Avrupa mevzuatı karşısında zorluklarla karşılaştığını ifade etti.
Yunan çerçeve hakkında bilgi veren Skertsos, yeni bir düzenleme ya da yaptırım rejimi getirilmediğini, bunun yerine mevcut Avrupa çerçevesi içinde çalışıldığını söyledi.
Yeni düzenleme, 28 soru ve cevapla anlatıldı
Yunanistan'ın girişimi, 1 Ocak 2027'den itibaren sosyal medyaya erişim için asgari yaş sınırını 15 olarak belirliyor. Ayrı bir Avrupa önerisi ise çocukların internette korunmasına yönelik daha geniş bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor; ancak bu öneri henüz bağlayıcı bir AB düzenlemesi haline gelmedi.
1. Yunan yasa tasarısı ne öngörüyor?
Tasarı, internet platformlarının sunduğu çevrim içi sosyal ağ hizmetlerine erişim için asgari yaşı 15 olarak belirliyor. Kısıtlama, düzenlemenin kapsamına giren hizmetler için geçerli olup internet kullanımına ya da cep telefonu sahipliğine genel bir yasak anlamına gelmiyor.
2. Yunan düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girecek?
Planlanan uygulama tarihi 1 Ocak 2027. Tasarı kabul edilip resmen yayımlanana kadar bu bir taslak düzenleme olarak kalıyor. Belirtilen tarih yalnızca Yunanistan'daki tedbirler için geçerli olup Avrupa önerisinin uygulama tarihi değil.
3. Kısıtlamalar başladığında hangi çocuklar etkilenecek?
1 Ocak 2027'de kısıtlamalar 2013 ve sonrasında doğan çocuklar için geçerli olacak. 2012 ve daha önce doğanlar, bu düzenlemenin amaçları doğrultusunda 15 yaşını doldurmuş sayılacak.
Bu durum, diğer çocuk koruma kurallarını ya da bireysel hizmetlerin meşru şart ve koşullarını geçersiz kılmıyor.
4. Aralık 2012'de doğan bir çocuk doğum gününü beklemek zorunda mı?
Hayır. Yunan mevzuatına göre yaş sınırının hesaplanmasında aynı takvim yılında doğan herkesin doğum tarihi 1 Ocak olarak kabul ediliyor.
Buna göre 2012'de doğan tüm çocuklar 1 Ocak 2027'den, 2013'te doğanlar 1 Ocak 2028'den, 2014'te doğanlar ise 1 Ocak 2029'dan itibaren şartı karşılayacak.
Bu, yeni düzenlemenin özel bir hükmü.
5. Müdahaleyi haklı çıkaracak yeterli bilimsel kanıt var mı?
Hükümet, her sosyal medya kullanımının her çocukta ruh sağlığı sorunu yarattığını iddia etmiyor. Etkiler yaşa, hassasiyete, içeriğe ve kullanım biçimlerine göre değişiyor.
Ancak bilimsel ve ampirik kanıtlar, önleyici eylemi haklı çıkaracak risklere işaret ediyor.
Ekteki Avrupa malzemesi üç ana risk kategorisi belirliyor: uykuyu ve diğer aktiviteleri baskılayan aşırı kullanım, zararlı içeriklere maruz kalma ve zararlı çevrim içi etkileşimler. Platformların tasarımı bu riskleri artırabiliyor.
19 Avrupa ülkesinde 10-16 yaş arası 28.465 çocuğu kapsayan EU Kids Online 2026 karşılaştırmalı araştırmasına göre, çocukların yalnızca yüzde 48'i internette kendini güvende hissettiğini söylüyor.
Yunan Güvenli İnternet Merkezi'nin şubat 2025'te 10-18 yaş arası 2.500 öğrenciyle yaptığı anket ise ortaokul ve lise öğrencilerinin dörtte birinin aşırı sosyal media kullanımı bildirdiğini ortaya koydu.
Bu bulgular, bağımlılığa ilişkin klinik teşhisler değil, kişilerin kendi beyanına dayanan davranış verilerine dayanıyor.
Potansiyel zarara dair kanıtlar, önerilen yaş sınırının sorunu tek başına çözeceğini kanıtlamıyor. Etkinliğinin pratikte değerlendirilmesi gerekecek.
6. Düzenleme bilimsel incelemeye tabi tutuldu mu, yoksa erken mi?
Girişim sıfırdan başlamıyor.
Avrupa Komisyonu, sağlık, çocuk psikolojisi ve psikiyatrisi, bilgisayar bilimleri ve sosyal bilimler alanlarından 60'tan fazla uzmanı bir araya getiren Çevrim İçi Çocuk Güvenliği Özel Paneli oluşturdu.
Gençlerin, ebeveynlerin ve çocuk hakları örgütlerinin temsilcileri de panele katıldı; panelin eş başkanları Avrupa Veri Koruma Kurulu ile bir araya geldi.
Avrupa önerisi, olası etkilerini inceleyen ayrıntılı bir çalışma belgesiyle destekleniyor ve önceki etki değerlendirmelerinden, bilimsel çalışmalardan ve Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) uygulanmasından elde edilen bulgulardan yararlanıyor.
Yunan Düzenleyici Etki Değerlendirmesi de Dünya Sağlık Örgütü, OECD, Okul Çağındaki Çocuklarda Sağlık Davranışları (HBSC) araştırması, Yunan Güvenli İnternet Merkezi ve küçüklerin korunmasına yönelik ulusal stratejiden gelen verileri temel alıyor.
Belirli etkilere ilişkin bilimsel belirsizlik, orantılı tedbirler alınmasını, izleme yapılmasını ve yeni kanıtlar ortaya çıktıkça yeniden değerlendirme yapılmasını gerektiriyor.
Bu belirsizlik ne eylemsizliği ne de henüz ölçülmemiş sonuçlara ilişkin kesin iddiaları haklı kılıyor.
7. Hangi platformlar etkilenecek?
Belirleyici olan, platformun yalnızca ticari adı değil, sosyal ağ hizmeti sunup sunmadığı.
Örnekler arasında Facebook, Instagram, TikTok ve LinkedIn yer alıyor.
Düzenlemede sabit ve kapsamlı bir platform listesi bulunmuyor.
Farklı işlevleri birleştiren hizmetlerde kısıtlamaların kesin kapsamı ve uygulama biçimleri, düzenleme çerçevesi kesinleştikten sonra ilgili Avrupa makamlarından alınacak açıklamalarla netleşecek.
8. Ebeveynler çocuklarına 15 yaşından önce sosyal medya izni verebilir mi?
Hayır. Yunan yasa tasarısı, ebeveyn onayının asgari yaş şartını geçersiz kılmasına izin vermiyor.
Tasarı, 13-15 yaş grubu için özel kısıtlı hesaplar öngörmüyor.
9. Çocuğun zaten sosyal medya hesabı varsa ne olacak?
Kısıtlamalar, düzenleme yürürlüğe girmeden önce açılmış hesaplar için istisna tanımıyor.
Mevcut hesaplara erişimin de yeni asgari yaş şartına uyması gerekecek.
10. Kullanıcıların yaşı nasıl doğrulanacak?
Yaş sınırının uygulanması, kişisel veri toplamayı en aza indiren ve kullanıcıların gizliliğine saygı duyan uygun, güvenilir ve ölçülü yaş doğrulama sistemlerini gerektiriyor.
Yalnızca doğum tarihi girmek yeterince güvenilir bir doğrulama yöntemi olarak görülmüyor.
Yaş doğrulama mekanizmalarının seçimi ve işleyişi AB kurallarına uygun olmalı.
Yunanistan'ın, AB'nin belirlediği tüm şartları karşılayan işlevsel bir yaş doğrulama uygulaması zaten bulunuyor.
11. Yaş doğrulaması herkesin kimliğini açıklamasını ya da Kids Wallet kullanmasını gerektirecek mi?
Hayır. Yunan yasa tasarısı, tüm kullanıcılar için genel bir kimlik doğrulaması getirmiyor ya da belirli bir uygulamanın kullanımını zorunlu kılmıyor.
Ekteki çerçevede Kids Wallet ve Gov.gr Wallet uygun örnekler olarak gösteriliyor; ancak AB hukuku ve Avrupa teknik standartlarıyla uyumlu eşdeğer çözümler de kullanılabilecek.
Yaş doğrulaması, birinin kimliğinin platforma açıklanmasından farklı bir şey.
Temel bilgi, kullanıcının ilgili yaş şartını karşılayıp karşılamadığı.
Bu, yetişkin kullanıcıların hiç kimlik kontrolünden geçmeyeceği anlamına gelmiyor. Ancak bu tür kontroller genel bir kimlik tespiti ya da gözetim aracına dönüşmemeli.
12. Kullanıcılar kimlik belgesi sunmak zorunda mı, sıfır bilgi kanıtı nedir?
Sosyal medya platformlarına kimlik belgesi sunulmasına yönelik genel bir zorunluluk bulunmuyor.
Bir yaş doğrulama bilgisi, kullanıcının adını, tam doğum tarihini ya da kimlik belgesi numarasını açıklamadan yaş sınırını karşıladığını doğrulayabilir.
Önerilen EU KIDS Act, sıfır bilgi kanıtı olarak bilinen bir teknolojiyi öngörüyor.
Basitçe ifade etmek gerekirse bu teknoloji, bir kişinin kimliğini açıklamadan bir yaş şartını karşıladığını kanıtlamasını mümkün kılıyor.
