Yunanistan hükümeti, 15 yaş altı çocukları sosyal medyadan men edecek düzenlemeyi pazartesi günü kamuoyuyla paylaştı. Önerilen yasaya göre yasağın uygulanmasından aileler değil, teknoloji şirketleri sorumlu olacak. Hükümet sosyal medya kullanıcıları için zorunlu yaş doğrulaması ve kurallara uymayan platformlara yönelik mali cezalar öngörüyor. Yasa tasarısının 22 Ekim'de oylama için Meclis'e sunulması bekleniyor; kısıtlamaların 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek şekilde planlandığı belirtildi.
Yasa, Instagram, TikTok ve Facebook gibi sosyal ağ platformlarını kapsıyor; düzenlemede herhangi bir teknoloji uygulamasının adı açıkça zikredilmiyor. Yasanın halihazırda hesabı bulunan çocuklar için de geçerli olması öngörülüyor; velileri izin verse bile bu kullanıma istisna tanınmayacak.
Önlemler, Devlet Bakanı Akis Skertsos, Sağlık Bakanı Adonis Georgiadis ve Dijital Yönetişim ve Yapay Zekâ Bakanı Dimitris Papastergiou'nun katıldığı ortak bir basın toplantısında tanıtıldı.
Önerinin merkezinde, çocukların çevrimiçi güvenliğinden sorumlu olma yükünün aileden şirketlere kaydırılması yatıyor. Hükümet, bu sorumluluğun artık ağırlıklı olarak ailelerde kalamayacağını savunuyor. Skertsos, ebeveynlerden çocukları sosyal medyanın risklerine karşı korumalarının beklenmemesi gerektiğini, buna karşılık bu hizmetleri sunan şirketlerin hesap vermediğini vurguladı. Georgiadis, yeni kuralları uygulamayan teknoloji şirketlerinin karşılaşacağı sonuçlar konusunda daha açık konuştu: "Platformların şu anda yaş doğrulaması konusunda harekete geçmesi için çok güçlü bir teşvik var; çünkü bunu yapmazlarsa ödeme yaparlar."
Yasak nasıl uygulanacak?
Önerilen yasak, Instagram, TikTok, Facebook ve LinkedIn gibi sosyal ağ hizmetlerini kapsıyor. Düzenleme çocukların interneti daha geniş biçimde kullanmasını ya da akıllı telefon sahibi olmasını engellemiyor.
Kısıtlamalar yeni hesapların yanı sıra mevcut hesapları da kapsıyor. Zaten sosyal medya kullanan çocuklar yaş sınırının altında kalırlarsa erişimlerini kaybedecek; ebeveynler onaylarıyla bu yasağı devre dışı bırakamayacak.
Hükümet, sosyal medya kullanmak için yeterli yaşta olup olmadığını belirlemede alışılmadık bir yöntemi benimsedi. Yasaya göre her çocuğun doğum günü tek tek kontrol edilmek yerine, aynı takvim yılında doğan herkes 1 Ocak'ta doğmuş sayılacak. Buna göre yasanın 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesiyle birlikte 2013'te ve sonrasında doğanlar sosyal medyadan men edilecek. 2012'de doğanlar 15'inci yaş gününü kutlamamış olsalar bile erişim hakkına sahip olacak. 2013'te doğanlar ise 1 Ocak 2028'de uygun hale gelecek.
15-17 yaş arasındaki gençler yasağın kapsamına girmiyor; ancak platformların, küçükleri koruyan mevcut Avrupa kurallarına uymaya devam etmesi gerekecek.
Platformlar çocukların yaşını nasıl doğrulayacak?
Sosyal medya şirketleri için en büyük değişiklik, kullanıcıların yaşını sadece beyanlarına güvenmek yerine doğrulama zorunluluğu olacak. Birçok platformun halihazırda izin verdiği gibi doğum tarihi girmek artık yeterli sayılmayacak. Şirketlerin, kullanıcıların asgari yaş şartını karşılayıp karşılamadığını saptamak için daha güvenilir kontroller getirmesi gerekecek.
Seçeneklerden biri, Yunanistan'ın mevcut dijital kimlik araçlarını kullanmak. Bunlar arasında, ebeveynlerin çocukların dijital erişimini yönetmesine yardımcı olmak üzere tasarlanmış Kids Wallet uygulaması ile hükümetin dijital belge uygulaması Gov.gr Wallet yer alıyor. İkisi de zorunlu olmayacak. Platformlar, Avrupa standartlarını karşıladıkları sürece başka yaş doğrulama sistemleri de kullanabilecek.
Hükümete göre kontrollerin, kullanıcılardan gerekenden fazla kişisel bilgi talep etmemesi gerekiyor. Uygulamada bu, bir platformun birinin yaş şartını karşıladığına dair doğrulama alabileceği, ancak o kişinin adını, tam doğum tarihini ya da kimlik numarasını öğrenemeyeceği anlamına geliyor. Yasa, her sosyal medya kullanıcısının kimlik belgesi yüklemesini de gerektirmeyecek. Amaç, şirketlerin kullanıcıları gereksiz yere tanımlamasına ya da izlemesine imkân veren bir sistem oluşturmadan yaşı doğrulamak.
Şirketler yasağı uygulamazsa ne olacak?
Hükümet, kısıtlamaların uygulanmasından çocukların ya da ebeveynlerinin değil, teknoloji şirketlerinin sorumlu tutulmasını amaçlıyor. Çocukları yasağı delen aileler için yeni para cezaları öngörülmüyor. Buna karşılık kurallara uymayan sosyal medya platformları, Avrupa Birliği'nin mevcut Dijital Hizmetler Yasası kapsamında mali cezalarla karşılaşabilecek.
Yunanistan'da Radyo ve Televizyon Ulusal Konseyi ile Yunan Veri Koruma Kurumu, ülke merkezli şirketlerin uyumunu kendi görev alanları çerçevesinde denetleyecek. Merkezi Avrupa Birliği'nin başka bir yerinde bulunan platformlar için şikâyetler ülkenin telekomünikasyon düzenleyicisine yapılabilecek; bu kurum başvuruları şirketin merkezinin bulunduğu ülkedeki ilgili makamlara iletecek. Avrupa Komisyonu, en büyük çevrimiçi platformlar üzerindeki gözetim yetkilerini koruyacak.
Yasak gerçekten uygulanabilir mi?
Bu, düzenlemenin etrafındaki temel sorulardan biri olarak duruyor. Çocuklar, sahte doğum tarihi girerek, başkasının hesabını kullanarak ya da konumlarını gizlemek için sanal özel ağ olarak bilinen VPN'leri devreye sokarak mevcut yaş kısıtlamalarını zaten aşabiliyor.
Dijital Yönetişim Bakanı Dimitris Papastergiou bu güçlükleri kabul etti ve küçüklerin sosyal medya kısıtlamalarını aşmanın yollarını bulduğu Avustralya deneyimini örnek gösterdi. Yunanistan hükümeti, VPN kullanımı kontrolleri, dil ayarları ve cep telefonu bilgileri gibi ek güvenceleri teknoloji şirketleriyle görüşüyor.
Ne var ki yetkililer, hiçbir teknik sistemin kuralları delme girişimlerinin önüne geçemeyeceğini kabul ediyor. Ana akım sosyal ağlardan uzaklaştırılan çocukların daha küçük ve daha az düzenlenmiş hizmetlere kayması ihtimali de bulunuyor.
Hükümet yasağı neden getiriyor?
Yasa, Yunanlı yetkililerin aşırı sosyal medya kullanımı konusunda giderek artan kaygısını yansıtıyor. Kaygının odağında, çocukların uykusu, ruh sağlığı ve zararlı içeriklerle istenmeyen temaslarla karşılaşma riski gibi potansiyel etkiler yer alıyor.
Hükümet, 19 Avrupa ülkesinde 28 binden fazla çocuğun katıldığı 2026 tarihli AB Kids Online anketine atıfta bulundu. Bu ankete katılanların yarısından azı internette kendini güvende hissettiğini söyledi. Hükümet ayrıca Yunan Güvenli İnternet Merkezi'nin şubat 2025'te yürüttüğü araştırmaya da işaret etti. Bu araştırmada, ankete katılan ortaokul ve lise öğrencilerinin sekizde biri olmasının aştığında değil, dörtte biri aşırı internet kullanımı bildirdiğini kaydetti.
Bununla birlikte hükümet, tüm sosyal medya kullanımının zararlı olmadığını ve etkilerin çocukların yaşına, hassasiyetlerine ve çevrimiçi etkinliklerine göre değiştiğini de kabul ediyor. Araştırmalar, 15 yaş öncesi sosyal medyanın yasaklanmasının tek başına çocukların ruh sağlığını iyileştireceğini de ortaya koymuyor. Karşıt görüşteki etkenler de var. Sosyal ağlar gençlere iletişim kurma, öğrenme ve kendini ifade etme fırsatları sunabiliyor; bu da hükümetlerin erişimi kısıtlamada ne kadar ileri gitmesi gerektiği sorusunu gündeme getiriyor.
Bu nedenle Yunan önlemlerinin etkisi zaman içinde değerlendirilecek. Yetkililer çocukların çevrimiçi davranışlarındaki, uykularındaki ve iyilik hallerindeki değişikliklerin yanı sıra, doğrulama sistemleri tarafından haksız yere erişimi engellenen kullanıcı sayısını da inceleyecek.
Yasak AB planlarıyla nasıl karşılaştırılıyor?
Yunan düzenlemesi, Avrupa Birliği'nin çocukları çevrimiçi ortamda korumak için daha kapsamlı bir kurallar bütünü üzerinde çalıştığı dönemde gündeme geliyor. Önerilen AB KIDS Yasası sosyal medyanın ötesine geçerek çevrimiçi oyunları, video paylaşım platformlarını, uygulama mağazalarını ve belirli yapay zekâ uygulamalarını da kapsamına alıyor.
İki öneri, küçük yaştaki gençler konusunda önemli bir farklılık da taşıyor. Avrupa önerisine göre 13 ve 14 yaşındaki çocuklara, veli ya da vasilerinin oluşturup denetleyeceği kısıtlı sosyal medya hesaplarına izin verilebilecek. Ebeveynler günlük en fazla bir saatlik kullanım sınırı koyabilecek ve çocuklarıyla kimin iletişim kurabileceğini kontrol edebilecek. Yunan önerisi böyle bir istisna getirmiyor. Yaş sınırının altındaki çocuklar, veli onayı olsa bile kapsanan sosyal ağlardan men edilecek.
Avrupa düzenlemesi henüz kabul edilmedi; nihai hükümlerinde değişiklik olabilir. Yunan hükümeti, kendi önerisinin Avrupa Komisyonu ile görüşüldüğünü ve AB'nin mevcut düzenleme çerçevesi içinde işlemesinin amaçlandığını belirtiyor.
Ebeveynler için yakın takvim ise daha net. Yasa tasarısı 22 Ekim'de Meclis'ten geçerse kısıtlamaların 1 Ocak'ta yürürlüğe girmesi bekleniyor; böylece teknoloji şirketleri yeni yaş kontrolü sistemine hazırlanmak için üç aydan kısa bir süreye sahip olacak.
