Yunanistan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yeni genelgesine göre, ücret şeffaflığı, kadın ve erkek için eşit ücret ve çalışanların korunmasına ilişkin yeni kurallar 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girecek.
Genelge, 5316/2026 sayılı yasanın uygulanmasına yönelik rehberlik sağlıyor. Bu yasa, AB'nin 2023/970 sayılı direktifini Yunan hukukuna aktarıyor. Genelge, işverenlerin yükümlülüklerini ve çalışanların haklarını ortaya koyarken işletmelere pratik araçlar ve iyi uygulama örnekleri de sunuyor.
Kurallar, bakanlığın yetki alanına giren özel sektör işverenlerine, çalışanlara ve iş başvurusunda bulunanlara uygulanacak.
Objektif kriterlere dayanan ücret yapıları
1 Kasım'dan itibaren çalıştırdığı kişi sayısından bağımsız olarak tüm işverenler, eşit işe ya da eşit değerde işe eşit ücret garanti eden ücret yapıları kurmak ve uygulamak zorunda olacak.
İşverenler bu yapıları yazılı olarak belgelemek, farklı pozisyonlar arasında karşılaştırma yapılmasına imkân vermek, bir gözden geçirme prosedürü belirlemek ve her çalışan kategorisi için ücretin unsurlarını açıkça tanımlamakla yükümlü olacak.
İş değerlendirmelerinin objektif ve cinsiyet nötr kriterlere dayanması gerekiyor. Çalışan temsilcilerinin bulunduğu yerlerde tarafların kriterler üzerinde anlaşması şartı aranıyor.
Kriterlerde beceri, çaba, sorumluluk ve çalışma koşulları dikkate alınmalı. İşverenler, kıdem ve ilgili teknik olmayan beceriler gibi belirli bir iş ya da pozisyonla ilgili diğer faktörleri de değerlendirebilecek.
Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işverenler, sözleşmede belirlenen iş kategorilerini ve ücret skalalarını kullanabilecek.
İşe alım öncesi ücret şeffaflığı
Genelge, iş ilanları, duyurular, alım bildirimleri ve aday seçimine ilişkin yönetmeliklerde cinsiyet ya da medeni halden söz edilmesini, ayrıca doğrudan ya da dolaylı cinsiyet ayrımcılığına yol açabilecek kriter ve bilgilere yer verilmesini yasaklıyor.
İş başvurusunda bulunanlar, ilk mülakattan önce potansiyel işverenden, objektif ve cinsiyet nötr kriterlere dayanan başlangıç maaşı ya da pozisyon için maaş aralığı hakkında bilgi alma hakkına sahip olacak.
Başvuru sahipleri, pozisyon için geçerli olan tolu iş sözleşmesi hükümleri hakkında da bilgilendirilecek.
Çalışanlar ücret bilgisine erişebilecek
Çalışanlar, kendi ücret düzeyleri ile eşit iş ya da eşit değerde iş yapan çalışanların cinsiyete göre ayrılmış ortalama ücret düzeyleri hakkında yazılı bilgi talebinde bulunabilecek.
İşverenler, bu bilgiyi makul bir süre içinde ve her durumda talepten itibaren iki ay içinde sağlamak zorunda olacak.
İşverenler ayrıca her yıl çalışanlarını bu hak konusunda bilgilendirmek, çalışanların bu hakkı nasıl kullanabileceğini açıklamakla yükümlü olacak; kişisel verilerin korunması ve gizlilik kurallarına da uyulacak.
İşletmelere destek
Genelge, işletmelere yeni şartlara uymaları için örnek bir ücret yapısı ve pratik araçlar da içeriyor.
Bunlar arasında FAIR PAY ücret farkı hesaplayıcısı ile Avrupa Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü'nün cinsiyet nötr iş değerlendirmesi için hazırladığı araç takımı yer alıyor. Bu takım, işverenlere işleri değerlendirme ve sınıflandırma sistemleri oluşturma ya da gözden geçirme konusunda adım adım rehber sunuyor.
100 ve üzeri çalışanı olan şirketlerde ücret farkı raporlaması
En az 100 çalışanı olan şirketler, cinsiyete göre ücret farkına ilişkin ek raporlama yükümlülükleriyle karşı karşıya olacak.
İşverenler, Kamu Denetçisine (Ombudsman) şu bilgileri sunmak zorunda:
- Genel cinsiyete göre ücret farkı;
- Ek ya da değişken ücrette cinsiyete göre ücret farkı;
- Genel medyan cinsiyete göre ücret farkı;
- Ek ya da değişken ücrette medyan cinsiyete göre ücret farkı;
- Ek ya da değişken ücret alan kadın ve erkek çalışanların yüzdesi;
- Her ücret çeyreğindeki kadın ve erkek çalışanların yüzdesi;
- Her çalışan kategorisinde, normal temel ücret ve ek ya da değişken ücret olarak ayrılmış cinsiyete göre ücret farkı.
250 ve üzeri çalışanı olan işverenler bilgileri 7 Haziran 2027'ye kadar ve sonrasında her yıl sunacak.
150-249 çalışanı olan işverenler bilgileri 7 Haziran 2027'ye kadar ve sonrasında üç yılda bir sunacak.
100-149 çalışanı olan işverenler ise bilgileri 7 Haziran 2031'e kadar ve sonrasında üç yılda bir sunacak.
İşverenler, ilgili ücret farkı bilgisini çalışanlara ve onların temsilcilerine de iletmek zorunda olacak.
İş Teftiş Kurulu ya da Kamu Denetçisinin talebi üzerine işverenler bilgileri iki ay içinde sunacak. Mevcut olması halinde önceki dört yılı kapsayan bilgiler de verilecek.
Ortak ücret değerlendirmesi
Ortak ücret değerlendirmesi, üç koşulun aynı anda gerçekleşmesi halinde zorunlu hale geliyor: herhangi bir çalışan kategorisinde kadın ve erkeklerin ortalama ücretleri arasında en az yüzde 5 fark bulunması, objektif ve cinsiyet nötr kriterlerin bu farkı haklı göstermemesi ve işverenin ilgili bilgileri sunduktan sonraki altı ay içinde farkı gidermemiş olması.
Değerlendirmenin amacı, haksız ücret farklarını belirlemek, gidermek ve önlemek.
Değerlendirme, her çalışan kategorisindeki kadın ve erkek oranını, ortalama ücret düzeylerini ve ek ya da değişken ücreti, ayrıca işveren ile çalışan temsilcilerinin anlaştığı objektif ve cinsiyet nötr kriterlere dayanan fark nedenlerinin analizini içeriyor.
Aynı zamanda doğum, babalık, ebeveyn ya da bakıcı izni sonrasında ücretlerdeki iyileşmeler inceleniyor ve haksız ücret farklarını gidermeye yönelik önlemler belirleniyor.
Değerlendirmede, önceki ortak ücret değerlendirmelerinin ardından hayata geçirilen önlemlerin etkililiği de değerlendirilecek.
Çalışanların korunması
Genelge, çalışanların yararlanabileceği yargı ve idari korumaları da açıklıyor. Buna göre eşitsiz ücretten etkilenen çalışanlar tam tazminat alma hakkına sahip olacak.
İlgili iş uyuşmazlıklarının, Kamu Denetçisinin katılımıyla İş Teftiş Kurulu üzerinden çözümüne ilişkin prosedürler de düzenleniyor.
Çalışanlar, eşit ücret haklarını güvence altına almak için girişimde bulundukları için misillemeye ve olumsuz muameleye karşı da korunacak.
