Yunanistan'da iki yeni düzenlemeyle, bankalara, Vergi Dairesi'ne (Εφορία) ve Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu'na (EFKA) borçlu olan kredi kullanıcılarının ve tüm borçluların korunması güçlendiriliyor.
Birinci düzenleme, mahkeme dışı borç yapılandırma mekanizmasıyla yapılandırılan borçlar için yüzde 3 sabit faiz uygulanmasını öngörüyor. Bu önlem, savunmasız kredi kullanıcılarının yanı sıra bu çerçeveden yararlanmaya uygun borçluları da kapsıyor.
Bu önemi artıran unsur, mekanizmanın kapsamının genişletilmesi. Mekanizma artık en az 5.000 avroluk borçları da kapsıyor ve çok daha fazla borçlunun bu sisteme girmesine imkân tanıyor.
İkinci düzenleme ise Yunanistan'ın resmi haber ajansı APE-MPE'nin aktardığına göre, Kasım ayının ortalarından itibaren devreye girecek yeni AADE (Bağımsız Kamu Gelirleri Kurumu) platformuyla ilgili. Bu platform, Vergi Dairesi ve EFKA'ya olan borçların 120 taksitle yapılandırılmasına olanak tanıyor. Önceki düzenlemedeki 72 taksit sınırı yükseltilmiş oluyor. Başka bir deyişle, 2024 yılı sonuna kadar vadesi geçmiş eski borçlar on yıla kadar yapılandırılabilecek.
Her iki değişiklik de Ekonomi ve Maliye Bakanlığı'nın özel borçlara ilişkin kanun tasarısına eklendi. Bu tasarı 5 Kasım Perşembe günü Parlamento'da oylanarak kabul edildi. Yasaya ayrıca, borç yönetim şirketlerinin (servicer) borçlulara karşı yasaları ihlal etmesi halinde uygulanacak cezaların büyük ölçüde artırılması da dahil edildi. Cezalarda büyük artış söz konusu ve en fazla 5 milyon avroya kadar ceza verilebilecek.
Ayrıntılı olarak, Yunanistan Merkez Bankası'nın borç yönetim şirketlerine uygulayabileceği en yüksek denetim cezası 500.000 avrodan 5 milyon avroya yükseltiliyor.
Yüzde 3 sabit faizli mahkeme dışı mekanizma
Ekonomi ve Maliye Bakanı Kiryakos Pierrakakis, yeni yasaya yüzde 3 sabit faizi ve borç yönetim şirketlerine yönelik sert cezaları dahil etti. Bu sayede kredi kullanıcılarına ve borçlulara avantaj sağlayan mahkeme dışı mekanizma önemli ölçüde güçleniyor. Yeni çerçeve, 1 Aralık 2026'dan itibaren yapılacak borç ödemelerinde uygulanacak.
Rakamlar bu farkı net biçimde gösteriyor. Örneğin 20 yıllık geri ödeme süresiyle 100.000 avroluk bir borçta borçlunun kazancı, teminatlı alacaklarda yaklaşık 20.200 avro, teminatsız alacaklarda ise 28.600 avro olarak hesaplanıyor. Önceki düzende ise yapılandırmadan üç yıl sonra faiz oranı teminatlı borçlarda yüzde 5,17'ye, teminatsız borçlarda ise yüzde 5,57'ye kadar çıkabiliyordu.
Avantajlar
Mahkeme dışı mekanizmaya, en az 5.000 avroluk borçlar için bile başvurmak önemli avantajlar sağlıyor:
– Başvurunun kesin olarak yapılmasıyla birlikte hacizler durduruluyor.
– Uzun geri ödeme süresi: Borçlar Devlete karşı en fazla 240 taksitle (20 yıl), bankalar ve fonlar karşısında ise 420 taksitle (35 yıl) yapılandırılabiliyor.
– Borç silme: Gelir ve mal varlığı kriterlerini karşılayan borçlular için algoritma, gecikme faizlerinin veya ana borç tutarının kısmen silinmesini önerebiliyor.
120 taksit düzenlemesi
Tahminlere göre bir milyondan fazla hane ve işletme, yeni 120 taksitli düzenlemeden yararlanabilecek. Böylece Vergi Dairesi ve sigorta fonlarına olan eski borçlarını on yıl boyunca ve ayda en az 30 avro ödeyerek kapatabilecekler.
Borçlular, 2027 yılı Haziran sonuna kadar AADE'nin yeni platformuna başvurarak borçlarını yapılandırabilecek. Bunun için iki ardışık taksidi ödenmemiş olmamalı ve yeni, yapılandırılmamış bir borçları bulunmamalı.
120 taksite, 31 Aralık 2024'e kadar vadesi geçmiş ve 30 Eylül 2026 itibarıyla herhangi bir yapılandırma kapsamında bulunmayan Vergi Dairesi'ne karşı kesinleşmiş borçlar dahil edilebilir.
Vergi mükellefleri için diğer koşullar şunlar:
– 1 Ocak 2025'ten sonra oluşan borçları, 120 taksite alındıktan sonra bir ay içinde kapatmış olmak.
– Son beş yılın gelir vergisi beyannamelerini, son teslim tarihi 31 Aralık 2025 olmak üzere vermiş olmak.
– Vergi kaçakçılığı veya kaçakçılık nedeniyle kesin olarak mahkûm edilmemiş olmak.
72 taksite dahil olanlar, bu yapılandırma devam ediyorsa borçlarını 120 taksite aktarabilir.
Haczlere fren
Düzenlemeye uyanlar vergi uyum belgesi (φορολογική ενημερότητα) alıyor. Öte yandan Devlete borçların ödenmemesi nedeniyle yürütülen cezai kovuşturma ile zorlayıcı tahsilat önlemleri askıya alınıyor. Üçüncü şahıslardaki alacaklara yönelik hacizlerde ise belirli koşullar altında gelecekteki alacakların serbest bırakılması öngörülüyor.
