Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye-Libya muhtırasını onaylamasının hiçbir sonuç doğurmayacağını ve muhtıranın uygulanmayacağını kesin bir dille söyledi.
MegaNews radyosunda Pavlos Tsimas'ın sorularını yanıtlayan Gerapetritis, muhtıranın 2019'un kasımında imzalandığını hatırlattı. Muhtırayı imzalayan hükümetin bunu yapmaya yetkili olmadığını belirten Gerapetritis, o hükümetin aldığı görevin yalnızca geçici nitelikte olduğunu ve bağlayıcı bir taahhütte bulunamayacağını ekledi. Gerapetritis'e göre muhtıra, «Türkiye'nin Libya'da kendi çıkarlarını öne çıkaracak bir nüfuz sistemi kurmuş olması nedeniyle» imzalandı.
Libya'daki durum
Gerapetritis, Türkiye'nin muhtırayı Libya parlamentosunda onaylatmak için yaptığı çabalara da değindi. Onay sürecinin doğu Libya'da gerçekleştiğini ve periyodik seçimlerin bir sonucu olmadığını söyledi. Gerapetritis, «Libya sıradan bir ülke değil. Çok özel koşulları olan, parçalanmış bir ülke. Orada birbirinden ayrı iki yönetim var ve her bölgede de ayrı güç merkezleri bulunuyor» dedi.
Beklenen hamle
Gerapetritis, onayın Yunanistan açısından beklenen bir gelişme olduğunu kabul etti. Bakan, «Dengeler, insan eliyle değişecek olsaydı farklı gelişmeler yaşanacaktı. Bunun örneği, iki hafta önce Temsilciler Meclisi Başkanı'nın zorla görevden uzaklaştırılması ve yerine Türkiye'ye yakın bir ismin getirilmesiydi. Bu beklenmedik değildi» diye konuştu.
Gerapetritis, muhtıranın pratikte hiçbir sonucu olmadığı konusunda ısrarlı davrandı. Bakan, «Bu muhtıranın uygulanmasıyla ilgili hiçbir sonuç yoktur. Muhtıra uygulanmayacak. Uluslararası hukukta hiçbir karşılığı olmayan bir belge olduğu için de uygulanmayacak» dedi.
GSI üzerinde hiçbir etki yok
Türkiye'nin muhtırayı sahadaki faaliyetlerde kullanıp kullanamayacağı sorulduğunda Gerapetritis, bunun mümkün olduğunu söyledi. Bakan, Türkiye'nin muhtıra onaylanmamış olsa bile bunu dile getirebileceğini belirtti. Gerapetritis, «2019'da imzalanan Türkiye-Libya muhtırasına dayanarak da söyleyebilirdi» ifadesini kullandı.
Türkiye ve Libya anlaşmanın sonuçlarını da üstleniyor
Gerapetritis'e göre şu anda asıl mesele şu: «Türkiye ve Libya, çerçevenin dışında kalan bir anlaşma yapmayı seçiyor ve bu eylemin doğurabileceği her türlü sonucu da üstleniyor.»
Gerapetritis, Yunanistan'ın şu anda kendi mekanizmalarını harekete geçireceğini ve muhtıranın feshedilmesi için gerekli adımların atılacağını da hatırlattı.
Muhtıranın uygulanmayacağında ve onaylanmamış olsa bile uygulanmayacağında ısrar eden Gerapetritis, şunları hatırlattı: «Yunanistan, Girit'in güneyinde, Türkiye-Libya muhtırasının bulunduğu alanda arama blokları ilan etti. Yunanistan çok daha fazla çıkara sahip, bağlantı projeleri de bu bölgeden geçiyor. Bu yüzden muhtıra uygulanmayacak.»
Gerapetritis ayrıca, Avrupa Komisyonu Başkanı ile Avrupa Konseyi Başkanı'nın muhtıranın oylanmasından birkaç saat sonra açıklama yaptığını anımsattı. Bakan, «Mümkün olan en büyük mekanizma harekete geçirildi» dedi.
Gerapetritis'in Türkiye-Libya muhtırasına ilişkin uyarıları
Dışişleri Bakanlığı, başka açıklamalar yapacağını duyurdu. Bakanlık ayrıca ülkenin müttefik ve ortaklarının harekete geçtiğini belirtti. Gerapetritis, Libya ve Türkiye'ye net bir mesaj da gönderdi: «Libya'nın tüm finansal protokolleri Yunanistan üzerinden geçiyor. Libya'daki barış misyonu da Yunanistan üzerinden geçiyor. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılım süreci de Yunanistan üzerinden geçiyor. Yunanistan, uluslararası platformlarda herkes için kapıyı açan bir ülke. Bu yüzden şimdi mekanizmalarımızı harekete geçireceğiz. Özel bilgilendirmeler yapılacak, nitekim dünden beri de yapılıyor. Ben meslektaşlarımla ve kurum liderleriyle de görüştüm. Bu konuda birlik içinde bir tepki olacak.»
Yunanistan bunu önleyemezdi
Bunun Yunanistan'ın elinde olup olmadığı sorulduğunda Gerapetritis olumsuz yanıt verdi. Bakan, «Onay, ne teorik ne de pratik olarak hiçbir ek değer katmıyor. Muhtıranın onaylanmasından herhangi bir şey beklemiyoruz» dedi.
Libya Temsilciler Meclisi'nin onayının Girit'in güneyinde karasularının genişlemesine yol açıp açmayacağı sorulduğunda Gerapetritis, Yunanistan'ın dürtüsel tepki vermediğini söyledi. Bakan, «Yunanistan bir plana göre hareket ediyor ve öncelikle ulusal çıkarlarını gözetiyor. Bu, önceki on yıllarla temel fark. Son 7 yılda yaptıklarımız, yani sınırlandırma anlaşmalarımız, İyon'da karasularının genişletilmesi, deniz parkları, deniz planlaması ve sermayemizin değerlendirilmesi, hepsi planlama olduğu için yapıldı. Tamamen hükümsüz ve hiçbir sonuç doğurmayan bir eylemden etkilenmeyeceğiz» dedi.
Gerapetritis ayrıca, «Yunanistan karasularını genişletecek. Bunu birçok kez söyledim. Bu, egemenliğinden doğan ve Uluslararası Hukuk'tan kaynaklanan bir hak. Ancak bunu Yunan Devleti'nin seçeceği yöntemle ve zamanda yapacak» dedi.
Mısır
Mısır-Yunanistan ilişkilerine ve Mısırlı mevkidaşıyla yaptığı görüşmeye değinen Dışişleri Bakanı, «Mısır ile bizi stratejik ve izin verirseniz kardeşçe bir ilişki bağlıyor. Bu ilişki yalnızca münhasır ekonomik bölgenin kısmi sınırlandırılmasına dair anlaşmaya dayanmıyor, stratejik olarak da yapılandırılmış durumda. Bu nedenle dünkü temaslarla da teyit edilen ortak anlayışımıza tam güveniyorum» dedi.
Gerapetritis, mevcut anlaşmanın genişletilmesi konusunun da gelecekte görüşüleceğini belirtti. Bakan, «Bunu uygun bir zamanda, değerlendirme yaptığımızda tartışacağız. Libya meselesinde ise Yunanistan ve Mısır tamamen ortak bir anlayışa sahip» dedi. Gerapetritis, aynı ortak anlayışın Avrupa Birliği'nin 27 ülkesinde de olduğunu, hiçbir istisna olmaksızın söyledi.
Kablo konusunda Yunanistan bilgilendirebilir ama izin istemez
Kablo meselesi ve Fidan'ın açıklamaları hakkında Yunanistan'ın Ankara'yı araştırmalar konusunda bilgilendirip bilgilendiremeyeceği sorulduğunda Gerapetritis, şunları söyledi: «Yunanistan, izin istenecek tek ülke. Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı için izin zaten istendi. Yunanistan izin verirse, araştırma ve döşeme hakkında bilgi vermek mümkün olabilir. Ancak bunun bir izin süreci olmadığı açıkça belirtilmeli.»
Gerapetritis, kablonun döşenmesi konusunda Türk tarafıyla ve Fransa tarafıyla herhangi bir anlaşma olduğunu kesin bir dille yalanladı. Bakan, «Türkiye ile elektrik kablosunun döşenmesi konusunda hiçbir iletişim yok. Bu, Yunanistan'ın egemenlik hakkı. Öngörülen usuller izlenecek. Bildiğiniz gibi, iş yapma izni talebi şu anda Dışişleri Bakanlığı'nda bekliyor ve ilgili disiplinlerarası komisyondan geçecek. Yunanistan, bölgedeki deniz yetkisini kendisinin kullandığı gerçeğine dayanarak gerekeni yapacak» diye konuştu.
Atina sahada her senaryoya hazır
Araştırmalar sırasında Türkiye'nin sahada bir hamle yapması halinde Yunanistan'ın ne yapacağı sorulduğunda Dışişleri Bakanı, «Yunanistan olası her senaryoya hazır» dedi.
Gerapetritis ayrıca, «Anladığım kadarıyla Türkiye tarafında bu tür bir tepki verme niyeti görünmüyor. Olmaması da iyi olur, çünkü bu Yunanistan'a ait olmayan bir proje. Fransız çıkarları olan ve Avrupa finansmanıyla desteklenen bir proje. Avrupa yönelimi olan bir projeyi tehdit edemezsin ve aynı zamanda Avrupa ailesinin bir üyesi olmak da isteyemezsin. Bu açık. Biz elbette her duruma hazırız. Ama herhangi bir tepki olmaması gerektiğini düşünüyorum» dedi.
Samaras hakkında
Antonis Samaras'ın tepkisine değinen Gerapetritis, «Bence herkesin için açık ki, Bay Samaras'ın açıklamalarına mantıkla yaklaşan herkes bunun derin bir hoşgörüsüzlük taşıdığını görüyor. Bunun eleştiri olduğu izlenimini bende uyandırmıyor. Eleştiri olsaydı, Bay Tsimas, ilk söyleyeceği şey Türkiye-Libya muhtırasını kınamak olurdu. Bunun yerine, Avrupa'nın bütün yüksek makamları gelip Türkiye-Libya anlaşmasını kınadı. Bay Samaras ise Yunan hükümetini kınadı» dedi.
Bakan, bunun Yunanistan'ın ulusal ideallerle hareket etmediğini gösterdiğini söyledi. Gerapetritis'e göre, «Bizi yönlendiren, ülkenin çıkarlarıyla bağlantısı olmayan bir düşmanlık, siyasi bir düşmanlık.»
Gerapetritis, «Ulusal yenilgilerden ya da ulusal zaferlerden söz ederken tarihin ölçüsünü tutmak iyi olur. Sonuç doğurmayan Türkiye-Libya muhtırasını başka bir şeyle aynı kefeye koyamazsın. Bunu söylemek ve gerçekten öyle düşünmek iyi olur. Gerçekten de bir sonuç doğurmuyor. Bu bir söz sanatı değil, hukukçu bir yaklaşım da değil. Türkiye-Libya muhtırasının somut hiçbir sonucu yok ve bu, pratikte de ortaya çıkacak. Bu yüzden eski bir başbakan, siyasi liderler ya da partiler ulusal yenilgilerden söz ettiğinde ilk yanlış anladıkları şey, ulusal yükümlülüğümüzün her şeyden önce olaylara nesnel bakmak olduğu. Burada elimizde dayanaktan yoksun bir muhtıra var. Ulusal bir yenilgimiz yok» dedi.
Fidan özeleştiri yapsın
Gerapetritis, Fidan'ın Yunanistan'ın Yunan-Türk ilişkilerine yaklaşımına yönelik eleştirilerini de reddetti. Bakan, Atina'nın uyuşmazlıkların her zaman Uluslararası Hukuk'a göre çözülmesini istediğini söyledi. Gerapetritis, «Denizler Hukuku Sözleşmesi'ni (UNCLOS) imzalayıp onaylayan ülke Yunanistan'dır, Türkiye değil. Uluslararası yargıya başvurulmasını isteyen de Yunanistan'dır» dedi.
Gerapetritis, Fidan'ı Türk medyasının Yunan-Türk ilişkilerine yönelik tutumu ve Türk hükümetine daha sert bir duruş için yaptığı baskılar konusunda özeleştiri yapmaya çağırdı.
Aynı çerçevede Gerapetritis, son üç yılda Atina ile Ankara'nın büyük krizlere girmemeyi başardığını hatırlattı. Bakan, «Son üç yılda büyük krizlerden kaçınmayı başardık. Doğu Ege adalarındaki büyük göç sorununu azaltıp neredeyse sıfırladık. İhlalleri önemli ölçüde azaltmayı başardık. Katlanılabilir bir ilişki kurduk. İletişim kanalları oluşturan ve krizleri önleyen bir ilişki bu» dedi.
Gerapetritis, bunun temel konularda geri adım atılacağı anlamına gelmediğini de ekledi. Bakan, «Ulusal çıkarlarımız savunmaktan vazgeçemeyeceğimiz mutlak çizgilerdir. Bunlardan vazgeçebileceğimiz bir şey değil ve herkes bunu anlıyor» diye konuştu.
Guilfoyle meselesi
Dışişleri Bakanı, Yunanistan hükümetinin ABD Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle'un görevden alınmasıyla ilgili tutumuna yönelik eleştirileri de reddetti. Gerapetritis, tepki verilmemesinin doğru olduğunu savundu. Bakan, tehdit iddialarına ilişkin açık bir yalanlama yapıldığını hatırlattı. Gerapetritis, Yunanistan hükümetinin ABD büyükelçiliği ile Washington arasındaki ilişkinin işleyip işlemediğiyle ilgilenmediğini, asıl hedefin yaklaşım eşitliğine dayalı bir Yunanistan-ABD ilişkisi olduğunu ve iki tarafın da eşit üye olduğunu söyledi.
Gerapetritis, sonuçta asıl önemli olanın, ulusal konumlarımızın Yunanistan-ABD ilişkisi sayesinde ne kadar iyileştiği olduğunu belirtti.
