ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye F-35 savaş uçakları satma teklifi Yunanistan'da endişeye yol açtı. Trump'ın Ankara'daki NATO zirvesinde yaptığı açıklamaların ardından Atina yönetimi, bu adımın Ege'deki askeri dengeyi bozabileceği ve NATO müttefikiyle yıllardır süren gerilime rağmen Ankara'yı ödüllendireceği endişesini taşıyor.
Atina, 2028 ile 2030'ların başı arasında ilk 20 F-35 savaş uçağını teslim almayı planlıyor. Bu uçaklar, Yunanistan'ın gelecekteki hava kuvvetlerinin bel kemiğini oluşturacak.
Yunanistan'ın önde gelen gazetesi Kathimerini'nin diplomasi ve savunma muhabiri Vassilis Nedos, The Jerusalem Post'a yaptığı açıklamada, "Yunan Hava Kuvvetleri, Ege'deki hava üstünlüğünü korumak istiyor. Türkiye'nin F-35'lere sahip olma ihtimali kesinlikle hoş karşılanacak bir durum değil" dedi.
Yunan yetkililer F-35 anlaşmasıyla ilgili kamuoyu önünde yorum yapmasa da Nedos, Atina'nın endişelerini art arda gelen ABD yönetimlerine defalarca ilettiğini söyledi. Nedos, "Yunan hükümetinin görüşleri ABD yönetimi tarafından çok iyi biliniyor. Yunanistan doğrudan müdahale edemez çünkü bu sonuçta iki egemen ülke arasında bir mesele, ama Yunanistan endişelerini kesinlikle dile getirdi" ifadelerini kullandı.
Bu endişeler yıllardır süren askeri sürtüşmelere dayanıyor. Nedos, "2023'ten önce Ege'deki Yunan adaları üzerinde her gün uçuşlar, günlük ihlaller ve çok tehlikeli it dalaşları yaşanıyordu" diye hatırlattı. "Neden Türk Hava Kuvvetleri'ne niteliksel bir üstünlük verilsin?" diye soran Nedos, "Bu argümanlar ABD yönetimi tarafından siyasi, diplomatik ve askeri personel düzeyinde çok iyi biliniyor. Görüşlerimizi çok iyi biliyorlar" dedi.
Yunanistan, İsrail desteğiyle askeri modernizasyonu hızlandırıyor
Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılıp katılamayacağı sorusu gündemdeyken Yunanistan, on yılların en büyük savunma modernizasyon çabalarından birini İsrail'in önemli desteğiyle sürdürüyor.
Nedos, Yunan hükümetinin İsrail savunma şirketleri tarafından tedarik edilen sistemlere dayalı yeni bir entegre hava savunma ağı olan Aşil Kalkanı'nı onaylamaya hazırlandığını söyledi. "Önümüzdeki günlerde muhtemelen Hükümet Güvenlik Konseyi ve Parlamento'da Aşil Kalkanı olarak bilinen İsrail şirketlerinin birleşiminden oluşan bir hava savunma sistemi alımıyla ilgili gelişmeler yaşanacak" dedi.
3,5 milyar Euro değerindeki proje, drone karşıtı, balistik füze karşıtı ve daha geniş kapsamlı hava savunma yeteneklerini içerecek. Nedos, "Son yıllarda PULS roketatarları ve diğer sistemlerin alımında olduğu gibi bunun da ilerleyeceğini düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
Nedos, İsrail ile Yunanistan arasındaki büyüyen stratejik ortaklığın Türkiye'ye yönelik ortak endişelerin ötesine geçtiğini savundu. "Elbette Türkiye'nin hem İsrail hem de Yunanistan için oluşturduğu güvenlik endişesi, iki ülke arasındaki ilişkiyi sağlamlaştıran bir faktör. Ancak Türkiye olsun ya da olmasın, iki ülkenin de bu giderek yakınlaşan işbirliğini sürdürmesi çıkarınadır" dedi.
Türk-Yunan ilişkileri iyileşecek mi?
Uzun süredir devam eden anlaşmazlıklara rağmen Yunanistan, Türkiye ile diyaloğu sürdürüyor. Nedos, "Her Yunan hükümeti Türkiye ile bekleyen sorunları çözmek ister" diyerek deniz yetki alanları, münhasır ekonomik bölgeler ve kıta sahanlığını temel ihtilaf konuları olarak sıraladı.
Ayrıca Ankara'nın uzun süredir savunduğu "gri bölgeler" doktrinine de dikkat çekti. Nedos, "Türkiye her zaman bazı tuhaf teoriler ortaya atıyor. Bunlardan biri de gri bölgeler teorisi. Buna göre Ege'deki bazı adaların, hatta yerleşim olanların bile 1923'te veya On İki Ada söz konusu olduğunda 1947'de Yunanistan'a devredilmediği iddia ediliyor. Yani bu adalar üzerinde Yunan egemenliğini tartışmaya açıyorlar" dedi.
2023 yılında güney Türkiye'yi vuran yıkıcı depremlerin ardından ilişkiler kısa süreliğine iyileşmişti. Nedos, "Güney Türkiye'deki yıkıcı depremlerden sonra tartışma için bir fırsat penceresi açıldı. Bu olaylar, yıllarca süren yüksek tansiyonun ardından çok faydalı olduğu kanıtlanan iletişim kanallarını açtı" diye konuştu.
Buna rağmen Nedos, yakın zamanda diplomatik bir atılım beklemiyor. "Yunanistan'da seçimler yaklaşırken ve Türkiye'de de yakın gelecekte seçimler olabilecekken, anlamlı tartışmaların somut bir şeye yol açma ihtimalinin çok uzak olduğunu düşünüyorum" dedi.
Şimdilik Atina, kendi caydırıcılığını güçlendirmeye odaklanmış durumda. Bir yandan da Kongre'nin Türkiye'nin dünyanın en gelişmiş savaş uçağına erişimini yeniden sağlama çabalarını engellemeye devam etmesini umuyor. Nitekim ABD Kongresi'nde bazı milletvekilleri, Türkiye'nin F-35 programına dönüşünü engellemek için harekete geçmiş durumda.
