Sonbaharın renkleri, süpermarket raflarındaki balkabakları, sıcak turuncu ışığa boğulmuş fotoğraflar ve balkonlarda buhar tüten kupalar… Hepsi ‘ürkütücü mevsimin’ geldiğinin işaretleri. Her ekimde Atina sessizce değişiyor. Bu bir korku filmi dekoruna dönüşmek değil, daha ince bir şey: nostalji ile kaçış arasında gidip gelen ortak bir ruh hali, bir tür sonbahar çılgınlığı.
Yabancı Bir Bayram, Yunan Usulü
Yunanistan’ı saran Halloween aslında Yunan değil. Kargalar, hayaletler, yarasalar ve yanıp sönen veranda ışıklarıyla dışarıdan gelmiş. Ama her zaman olduğu gibi, Yunan günlük hayatının süzgecinden geçince biçim değiştirmiş. Yunan sonbaharında sis yok; onun yerine nemli hava, kaldırımlarda gezen kediler ve Kaisariani, Lycabettus ya da Kifisia’daki şöminelerden yükselen odun dumanı kokusu var. Burada korku doğaüstünden değil, gerçek hayattan geliyor: faturalar, trafik, akşam haberleri. Bu yüzden Halloween yabancı bir moda olarak değil, estetik bir ironiyle karanlığa göz kırpan küçük bir kaçış olarak yer bulmuş.
Yerel Yorum
Yunan çocukları ‘şeker mi şaka mı’ diye bağırarak kapı kapı dolaşmıyor. Ama okul partilerinde kostüm giyiyorlar: Tim Burton gelinleri, cadılar ya da Wednesday Addams. Yetişkinler şarap yudumluyor, korku filmleri izliyor, mum yakıp ışıklarının parlamasını fotoğraflıyor. Balkabağı oymalarının yerini loş aydınlatma ve sessiz sohbetler alıyor. Bu ince dönüşümle ödünç alınan ritüel kendi ruhunu kazanıyor.
Dionysos’tan Drakula’ya
Yunanistan’ın yabancı bir âdeti benimseyip kendine mal etmesi ilk kez olmuyor. Bir zamanlar yabancı olan Sevgililer Günü bugün pembe kalpler ve çikolatalarla çiçek açıyor. Bavyera’dan Kral Otto’nun getirdiği Noel ağaçları ise sorgulanmayan bir gelenek hâline gelmiş. Antik Atina’nın da kendi ‘Halloween’i vardı: Dionysos onuruna düzenlenen Anthesteria festivalinde Atinalılar ölüler için yemek pişirir, ruhları ‘Çıkın dışarı ruhlar, bayram bitti’ sözleriyle uğurlardı.
Karanlığı Aydınlatmak
Halloween’in ticari süslerini soyunca geriye insanın eski bir içgüdüsü kalıyor: karanlığı kabullenmek, bilinmeyenle flört etmek. Belki de Yunan versiyonunun farklı hissettirmesinin nedeni bu. Korku gecesinden çok melankolik bir şiire benziyor. Mumla aydınlatılmış bir korkuyu evcilleştirme biçimi. Çünkü burada gölgeler bile bir güzelliğin dokunuşuyla geliyor.
