Beklendiği üzere Yunanistan, cuma günü Yunanistan ile Kıbrıs'ı birbirine bağlayacak elektrik enterkonnektörü projesi Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) için deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlamasına izin veren bir NAVTEX yayımladı.
Bu gelişme, Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo'nun Doğu Akdeniz'deki çalışmalarına yeniden başlamasının yolunu açtı.
Son 10 gündür Girit'in Heraklion (Irakleio) limanında bekleyen gemi, denizaltı kablosunun planlanan güzergâhı boyunca araştırma yapacak. Çalışmalar ilk aşamada, daha önceki çalışmaların Temmuz 2024'te askıya alındığı Kasos açıklarına dönecek.
Araştırma alanı, Yunanistan'ın karasuları dışında kalan ancak Atina'nın kıta sahanlığı hakkı iddia ettiği bir bölgeyle örtüşüyor. Yunanistan ise yetki alanındaki bölgelerde deniz araştırmalarına ilişkin iznin yalnızca Yunan makamlarının yetkisinde olduğunu savunuyor.
Yunan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Servisi tarafından yayımlanan NAVTEX, 6 Kasım 2026 ile 6 Mart 2027 arasındaki dönemi kapsıyor. Uyarıda, Girit'in güneydoğu kıyılarından Rodos'un doğusuna ve Dodekanez'in güneyine uzanan bir dizi koordinat belirtiliyor.
Dışişleri Bakanlığı cuma günü, proje sahibi GSI şirketi adına hareket eden Fransız kablo üreticisi Nexans'ın başvurusunun ardından gerekli tüm lisans işlemlerinin tamamlandığını açıkladı.
Bakanlıklar arası ilgili komitenin olumlu önerisinin ardından Dışişleri Bakanı George Gerapetritis izni cuma günü imzaladı.
Araştırma gemisi daha sonra gerekli seyir uyarısının yayımlanmasını talep etti ve uyarı hemen yayımlandı.
Atina, gemi hareketleriyle ilgili olarak Türkiye'ye yapılacak herhangi bir bildirimin izin talebi anlamına gelmediğini, rakip deniz yetki iddialarının tanınması veya bölgedeki üçüncü bir ülkenin haklarının kabulü anlamına gelmediğini vurguladı.
Türkiye'nin deniz yetki iddiaları ve NAVTEX anlaşmazlığı riski
Türkiye, tartışmalı olan 2019 tarihli Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatına ve BM'ye sunduğu koordinatlara dayanarak bölgedeki deniz alanları üzerindeki iddialarını sürdürüyor. Yunanistan ise mutabakatı hukuka aykırı bularak, bunun egemenlik haklarını ya da deniz yetki alanlarını etkileyemeyeceğini savunuyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ankara'nın planlanan çalışmalara ilişkin önceden koordinasyon yapılması ve yazılı bildirim talebini yineledi. Türkiye bu tür bir iletişimi projenin uygulanması için gerekli göstermeye çalışırken Atina, bildirimin Türk onayı talebi olarak yorumlanamayacağında ısrar ediyor.
Konunun bir de Fransız boyutu var. Fransız yatırım grubu Meridiam, GSI projesinde çoğunluk hisseye sahip olduğu için Paris'in projenin hayata geçirilmesinde doğrudan ticari bir çıkarı bulunuyor. Fransız taraf, araştırmalar konusunda yeniden bir gerilim yaşanmasını önlemek amacıyla Ankara ile diplomatik temaslar sürdürüyor.
Ankara'nın Yunan NAVTEX'ine karşılık bir karşı-NAVTEX yayımlaması bekleniyor. Böyle bir adım, Ankara'nın Yunanistan'ın iddia ettiği yetki alanına yönelik itirazlarını sürdürdüğünü gösterecek ve bölgedeki rakip deniz yetki iddialarını yeniden alevlendirecek. Atina ise herhangi bir Türk yanıtına diplomatik ve operasyonel önlemlerle karşılık vermeye hazır.
İtalyan araştırma gemisi Ievoli Relume'un yürüttüğü önceki çalışma turu, Türk savaş gemilerinin Kasos açıklarındaki bölgeye gelmesi üzerine Temmuz 2024'te kesintiye uğramış ve iki ülke arasında uzun süren bir gerginliğe yol açmıştı.
Atina, GSI'nin Yunanistan, Kıbrıs ve Fransa'nın yer aldığı, AB fonlarıyla desteklenen bir Avrupa projesi olduğunu ve bu nedenle herhangi bir müdahalenin yalnızca Yunanistan-Türkiye ikili ilişkilerinin ötesinde sonuçlar doğuracağını vurguladı.
Yunan NAVTEX'i
Cuma günü Yunan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Servisi tarafından yayımlanan seyir uyarısı, araştırma alanını ve operasyon dönemini şöyle belirtiyor:
Uyarıya göre, Irakleio Radyosu tarafından 6 Kasım 2026 saat 14.13 UTC'de yayımlanan 1411/26 numaralı uyarıda, Doğu Girit Denizi, Güneydoğu Girit Denizi ve Doğu Akdeniz'de denizaltı kablosu kurulumu için yapılacak araştırma çalışmaları 6 Kasım 2026 ile 6 Mart 2027 arasında 'Abeille Marengo' tarafından yürütülecek. Çalışmalar, aşağıdaki noktalar arasındaki hat üzerinde gerçekleştirilecek.
Çalışma hattını oluşturan koordinatlar şöyle: 35 24.98K – 024 56.13D; 35 28.18K – 024 56.56D; 35 29.86K – 024 59.46D; 35 30.28K – 025 14.95D; 35 25.04K – 025 57.13D; 35 26.62K – 026 10.82D; 35 23.13K – 026 17.24D; 35 21.44K – 026 31.46D; 35 18.51K – 026 47.22D; 35 18.15K – 026 54.30D; 35 19.95K – 027 11.84D; 35 19.34K – 027 24.74D; 35 12.93K – 027 34.55D; 35 00.96K – 027 41.45D; 34 46.87K – 028 09.64D; 34 41.74K – 028 40.27D; 34 26.01K – 029 24.87D; 34 22.57K – 029 32.16D; 34 16.97K – 029 51.75D; 34 11.28K – 029 57.82D; 34 09.68K – 030 04.31D.
Uyarıda gemilerin 2 deniz mili geniş bir mesafe bırakmaları da isteniyor. Bu mesaj, 6 Mart 2027 saat 22.00 UTC'de iptal edilecek.
