Yunanistan'da hanehalkı üzerindeki baskı artıyor. Eurostat'ın ön verilerine göre enflasyon hızla yükselerek ekimde yıllık bazda yüzde 5,6'ya ulaştı.
Geçen yıl ekimde enflasyon yüzde 1,6 düzeyindeydi. Bu da son on iki ayda fiyatların, bir önceki on iki aya, yani 2024-2025 dönemine kıyasla 3,5 kat daha hızlı yükseldiği anlamına geliyor.
Bu, enerji krizinin sürdüğü bir ortamda Yunanistan'da Şubat 2023'ten bu yana kaydedilen en yüksek enflasyon düzeyi.
Avro Bölgesi'nde enflasyon yüzde 4 ile üç yılın zirvesinde. Bu durum, Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB) aralıkta yeni bir faiz artırımına gitme ihtimalini giderek güçlendiriyor.
Yunanistan, Avro Bölgesi'nde en yüksek enflasyona sahip ülkeler sıralamasında üst sıralara yükseldi. İtalya ile üçüncülüğü paylaşıyor. Bizi geçen tek ülkeler Litvanya ve Bulgaristan; bu iki ülkede enflasyon sırasıyla yüzde 6,1 ve yüzde 6.
Beklendiği gibi muhalefet, Eurostat açıklamalarına hemen tepki gösterdi. Muhalefet, verilerin hükümetin «ithal enflasyon» anlatısını çürüttüğünü vurguladı. PASOK, Meclis'teki ekonomi sorumlusu Pari Koukoulopoulos ile partinin ilgili biriminin ortak açıklamasında hükümeti oligopollere göz yummakla ve enerji ile temel tüketim mallarındaki kartelleri kırmaktan kaçınmakla suçladı. ΕΛΑΣ'ın ekonomi sorumlusu Fragkiskos Koutentakis ise hükümetin pahalılıkla mücadelede başarısız olduğunu söyledi. Koutentakis, pahalılığın her seferinde «ithal kriz» olarak adlandırılamayacağını belirtti.
Mali Kurul: Yüksek enflasyon maaşları «kemirdi»
Sonbahar raporu, Eurostat'ın enflasyon verileriyle aynı gün yayımlandı. Rapor genel olarak dengeli bir tablo çiziyor. Yunan ekonomisinin büyüme seyrini, borcun GSYH'ye oranındaki düşüşü ve birincil fazlaları olumlu buluyor. Öte yandan düşük verimliliğe, cari işlemler açığına ve enerjideki fiyat baskılarının yaygın ve kalıcı bir enflasyona dönüşme riskine dikkat çekiyor.
Ancak enflasyon, ücretler ve faizlere ayrılan özel bölüme odaklanıldığında terazi tehlikeli biçimde ücretlilerin aleyhine dönüyor.
Rapor öncelikle enflasyonist baskının esas olarak enerji fiyatlarındaki artışla bağlantılı olduğunu kabul ediyor. Ancak mesele bununla sınırlı değil. Yapısal enflasyonun yüksek düzeyde kalması, fiyat artışlarının enerji ve gıda dışındaki mal ve hizmet kategorilerine de yayıldığını gösteriyor.
Rapor, enerjiyi de içinde barındıran yüksek konut maliyetine özellikle değiniyor. Bu kapsamda elektrik, doğal gaz ve diğer yakıtlar sayılıyor. Üretim maliyetlerindeki yükün tedarik zincirlerinde ek sarsıntılara yol açabileceğini öngörüyor. Rapor ayrıca enflasyon seyri için «ciddi yukarı yönlü riskler» olduğunun altını çiziyor.
Mali Kurul, 2022-23 yıllarındaki yüksek enflasyonun reel ücretleri «kemirdiğine» dikkat çekiyor. Bu eğilim 2024'te kısmen tersine dönmüş, ancak güçlü biçimde yeniden ortaya çıkmış.
Nominal ücretler artıyor, reel ücretler artmıyor
Nominal ücretlerdeki artışlar, reel ücretlerde aynı oranda bir artışa yol açmıyor. Rapor, reel ücretlerin AB'nin en düşük seviyelerinden biri olarak kaldığına işaret ediyor.
Örneğin 2024'te Yunanistan'da çalışanların reel ücretleri yüzde 3,6 arttı. Bu oran, Avro Bölgesi'ndeki artışın (yüzde 2,1) üzerindeydi. 2025'te tablo tersine döndü. Yunanistan'da çalışanların reel ücretleri yalnızca yüzde 0,1 arttı. Avro Bölgesi'nde ise bu oran yüzde 1,8 oldu. 2026 için Yunanistan'da reel ücret artış hızının yüzde 0,1 gibi düşük seviyede kalacağı öngörülüyor. 2027'de ise artışın daha büyük olması, yani yüzde 1,8 olması bekleniyor.
AB'de nominal maaşlarda da sondan ikinci
«Yunanistan'daki ücret geriliği yalnızca reel ücretlerle sınırlı değil. Nominal ücret düzeyinde de AB'nin geri kalanıyla karşılaştırıldığında kendini gösteriyor. Eurostat verilerine göre Yunanistan, tam zamanlı eşdeğerine uyarlanmış yıllık brüt nominal ortalama ücret bakımından üye ülkeler arasında ikinci en düşük sırada yer alıyor. Bu durum, nominal ücretlerin Avrupa ortalamasından belirgin biçimde ayrıldığını ortaya koyuyor» vurguluyor Bağımsız Otorite'nin raporu.
Rapor, reel ücretlerin artırılmasının hem hane halkının yaşam standardını yükselterek mikro düzeyde, hem de toplam talebi canlandırarak makro düzeyde yararlı olacağını kabul ediyor. Bunun için temel koşulun büyüme hızının korunması ve Yunanistan'da hâlâ düşük seviyede bulunan verimliliğin artması olduğunu belirtiyor.
IOBE ve Eurobank yaklaşan bulutları görüyor
Yunan bankası Eurobank'ın «7 Ημέρες Οικονομία» (7 Günde Ekonomi) bültenine göre 2026 sonuna kadar enflasyon yükselecek ve tüketici güveni kötüleşecek. Bülten, Eurostat'ın açıklamalarıyla aynı döneme denk geldi.
Bülten, 2026'nın üçüncü çeyreğinde özel tüketimde olumlu bir ivme görülmesine rağmen dördüncü çeyrek için göstergelerin olumlu olmadığını vurguluyor.
«Ekimde enerji fiyatlarındaki artışın etkisiyle Yunanistan'da Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyat Endeksi'ne (ΕνΔΤΚ) göre yıllık enflasyon üçüncü ardışık ayda hızlanarak yüzde 5,6 (ön tahmin) düzeyine çıktı ve son 43 ayın en yüksek seviyesini kaydetti» diye yorumluyor Eurobank.
Bülten ayrıca IOBE'nin kaydettiği Tüketici Güven Endeksi'ndeki belirgin kötüleşmeye de değiniyor. Endeks ekimde -48,9 puana, eylülde ise -41,6 puana geriledi.
«Enerji fiyatlarının yüksek seviyede kalabilmesi, Yunan hanelerinin zaten negatif olan tasarruf oranıyla (2025'te kullanılabilir gelirin yüzde -3,9'u) birleşince, yeni enerji krizi henüz baş göstermeden özel tüketimin artış hızını ve dolayısıyla GSYH'yi yavaşlatabilir» sonucuna varıyor 7 Günde Ekonomi bülteni.
