İsrail, Yunanistan ve bölgesel ortaklarıyla birlikte 2019 tarihli Türkiye-Libya deniz mutabakatını yeniden kınadı. İsrail, mutabakatın hukuki geçerliliğini reddederken Yunanistan'ın egemenliğine ve egemenlik haklarına saygı duyduğunu yineledi.
Yeni girişim, tartışmalı mutabakatın 20 Ekim'de Libya'nın doğu merkezli parlamentosunda onaylanmasının ardından başlayan yenilenmiş diplomatik çabaların bir parçası.
Cumartesi gecesi X'te yayımladığı paylaşımda İsrail'in Atina Büyükelçisi Pninat Yanai, anlaşmanın hukuki dayanaktan, geçerlilikten ve meşruiyetten yoksun olduğunu belirtti. İsrail'in Atina'daki büyükelçiliği de benzer bir açıklama yaptı. Açıklamaya, Başbakan Kiryakos Miçotakis'in New York'ta BM Güvenlik Konseyi'nde yaptığı konuşmanın videosu eklendi.
Miçotakis, Yunanistan'ın tutumunu yineledi
Miçotakis, pazar günü haftalık Facebook değerlendirmesinde mutabakatı yine yasa dışı olarak nitelendirdi. Mutabakatın Yunan adalarının deniz haklarını ortadan kaldıramayacağını savundu.
Miçotakis şöyle yazdı: “Haritalardaki çizgilerin ardında insanlar, yaşayan topluluklar, tarih ve gelecek var.” Yunanistan'ın ulusal çıkarlarını uluslararası hukuk, ittifaklar ve güvenilir caydırıcılık yoluyla savunacağını, buna karşın diyaloğa açık kalacağını ekledi.
Miçotakis, deniz güvenliğini ülkesinin daha geniş çıkarlarıyla da ilişkilendirdi. Uluslararası hukuka saygının barış, istikrar ve Yunanistan'ın uzun vadeli geleceği için temel olduğunu söyledi.
Avrupa Birliği de mutabakatı reddetti. AB, mutabakatın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini, deniz hukukuna uymadığını ve hükümsüz olduğunu belirtti. AB'ye göre mutabakatın üçüncü devletler açısından hiçbir hukuki sonucu yok.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Libya parlamentosundaki oylamanın ardından başlangıçta iyi niyetli müzakere çağrısında bulundu. Washington, 25 Ekim'de yayımladığı sonraki açıklamada onay duyurusunu “yapıcı değil ve provokatif” olarak niteledi ve bunun bölgesel gerilimi artırdığını kaydetti. Bakanlık, Yunanistan ile Türkiye'nin farklılıklarını ikili diyalog yoluyla çözmesi gerektiği yönündeki tutumunu da yineledi.
Diplomatik gelişmeler, bölgesel ortak bir tepkiyle sürüyor. 26 Ekim'de Yunanistan, Kıbrıs, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve AB, BM'de ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, mutabakatın coğrafi gerçekleri ve adalar dahil diğer kıyı devletlerinin deniz haklarını göz ardı ettiği uyarısı yapıldı.
