Besteci Stelios Tsiolas'ın Kasım 2023'te hayatını kaybetmesinin üzerinden üç yıl geçti. Ama müziği hâlâ farklı kuşaklara, farklı vatanlara ve farklı anılara sesleniyor.
Besteci, orkestra şefi ve eğitimci olan Stelios; Kıbrıs sevgisini, Yunan diasporasının deneyimlerini ve müziğin insanlık tarihini koruma gücüne olan inancını bir araya getirdi.
Kıbrıs'ta doğdu. On iki yaşında beste yapmaya başladı. On beş yaşına geldiğinde ise kendi eserlerini yerel festivallerde seslendiriyordu.
1974 olayları ve Kıbrıs Silahlı Kuvvetleri'ndeki görevi hayatı üzerinde derin bir etki bıraktı.
Aralık 1976'da Avustralya'ya göç etti. Burada Yunan geleneğinden ilham alarak kendine özgü bir müzik dili geliştirdi. Senfonik, koro, oda, tiyatro ve eğitim müziği eserleri üretti.
Eserleri konser salonlarında, toplum merkezlerinde ve okul sınıflarında seslendirildi.
Solistler, korolar ve enstrümantal topluluklar için besteler yaptı. Avustralya'daki Yunan festivalleri için müzikleri düzenledi, öğretti ve başkalarına rehberlik etti.
Eserleri arasında “Diabolus Musica”, “Freedom Tonight”, “Echocromata”, “The Greek Kangaroo” ve Doros Loizos'un şiirlerine yazdığı şarkı döngüsü yer alıyor.
Eğitim alanındaki çalışmaları arasında 1988 tarihli ABC Sing! kataloğunda yer alan “Sakaraka” da bulunuyor. Ayrıca dilin ve kültürel hafızanın genç kuşaklara aktarıldığı çocuk şarkıları da bestelemişti.
“At Dawn”: Hafızanın sesi
En önemli eserlerinden biri “At Dawn” adlı oratoryo. Eser, 18 Eylül 1986'da Melbourne'deki Dallas Brooks Hall'da Douglas Heywood yönetiminde seslendirildi. Bu bilgi, Camberwell Chorale konser takvimine dayanıyor.
Stelios, 1989'da sevdiği vatanı Kıbrıs'ta bu eseri kendisi yönetti. Kıbrıs'taki konser, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nın daveti üzerine gerçekleşti. Bu durum, Stelios için derin kişisel anlam taşıyan bir onurdu.
“At Dawn” aracılığıyla yerinden edilmenin anılarını, halkının onurunu ve barış ile özgürlük için hiç sönmeyen umudunu müziğe dönüştürdü.
Kariyerindeki bir başka öne çıkan an, 1991'de Perth Festivali'nde Mikis Theodorakis'in “Axion Esti” konserinde yardımcı şef olarak yer almasıydı. Eşi Argyro bu deneyimi özel bir duygu yoğunluğuyla hatırlıyor.
Web sitesinde ayrıca uluslararası biyografik tanınırlığına da yer veriliyor. Stelios, The International Who’s Who in Music and Musicians’ Directory'nin 11. baskısında (1988) yer aldı.

“Böyle olmalı”: Kontea'ya sarsılmaz inanç
Stelios için Kıbrıs yalnızca doğduğu yer değildi. Adanın tarihi, ailesinin ve halkının fedakârlıkları ile özgür bir Kontea özlemi müziğinde yaşamaya devam etti.
Ünlü şarkısı “Γιατί Έτσι Πρέπει” (Böyle Olmalı), dinmeyen umudu ve vatanın hafızasının asla silinmemesi gerektiği inancını dile getiriyor.
Şarkının nakaratı, mezarındaki beyaz mermer plakanın üzerine kazınmış. Bu sözler, insanların görmesi, hatırlaması ve söylemesi için orada duruyor. Hayatı boyunca ona eşlik eden özlemin zamansız bir ifadesi bu sözler.
Ailesi, Kıbrıs hakkındaki şarkılarının Kıbrıs okul müfredatındaki yerini ve göçle ilgili şarkılarının Avustralya okul müfredatındaki yerini de kabul ediyor. Bu miras, müziğin hafızaya ve kültürün sürekliliğine dönüştüğü bir miras.

“Freedom Tonight”: Hasret ve umudun albümü
Stelios'un ailesinin özel bir yeri olan kayıtlardan biri “ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΑΠΟΨΕ” (Freedom Tonight) albümü. Argyro bu albümü onun en büyük kayıt çalışması olarak görüyor.
Albüm boyunca sesi özgürlük ve her şeyden çok sevdiği Kontea için derin bir özlem taşıyor. Seslendirdiği her şarkıda vatanından ayrılmanın acısı, köklerinden kopmanın anısı ve hiç sönmeyen bir umut yankılanıyor. Onu tanıyanlar ve sevenler için “Freedom Tonight”, kimliğinin, Kıbrıs'a bağlılığının ve Kontea'nın yeniden özgür olma hayalinin zamansız bir müzikal tanığı.
Eşinden bir anma: Müziğin ardındaki sevgi
Birlikte yolculuğumuz 1986'da, ikimizin de öğretmen olduğu Evangelistria Koleji'nde başladı.
Yollarımızın kesiştiği ve sevgi, karşılıklı saygı, ortak değerler ile eğitime, kültüre ve müziğe duyduğumuz sürekli takdir üzerine kurulu bir hayat orada başladı.
En değerli anılarımdan biri, efsanevi Mikis Theodorakis'le verilen konserdeki eşsiz deneyimdir. Stelios o konserde yardımcı şeflik yapıyordu.
O zaman onun tutkusunun derinliğini, sarsılmaz bağlılığını ve her şeyden önce müziğe ve onun temsil ettiği her şeye duyduğu sınırsız saygıyı çok yoğun hissettim.
Sadece onun müzikal yeteneğine tanıklık etmiyordum. Tutkusunu birinci elden yaşadım; sanatsal yolculuğunun heyecanını, bağlılığını ve fedakârlıklarını paylaştım.
Birlikte geçirdiğimiz yıllarda Stelios'un Kıbrıs'a, özellikle de işgal altındaki kuzey Kıbrıs'taki doğduğu köy Kontea'ya ne kadar derin bağlı olduğunu fark ettim.
Onun bu topraklardaki tarihi, mücadeleleri ve halkının ile kendi ailesinin fedakârlıklarını ne kadar derin taşıdığını hissedebiliyordum.
Şarkıları, köklerinden kopmanın acısına, memleket hasretine ve özgürlük için sarsılmaz umuda ses veriyordu.
Şimdi mezarındaki beyaz mermer plakaya kazınmış olan “Γιατί Έτσι Πρέπει” nakaratı, onu ziyaret eden herkesin görebileceği bir yerde duracak. Okunacak, hatırlanacak ve söylenecek sözler bunlar.

Bana yazdığı şarkı: “Αργυρώ Φεγγάρι”
Stelios'un hayatı boyunca yarattığı tüm güzel bestelerin arasında biri her zaman kalbime en yakın olacak: 1990'da benim için bestelediği “Αργυρώ Φεγγάρι”.
Tanıştığımız ilk andan itibaren beni tam adımla, Argyro diye çağırmakta ısrar etti. Onun gözünde ben hep Argyro'ydum. Bir süre sonra bu ismi, aşkımızın en değerli ifadelerinden biri olacak bir melodiye koydu.
Şarkı, birbirimize çok özlem duyduğumuz bir dönemde doğdu. Hayatın koşulları ve kısıtlamaları önümüzdeki yolu çok zorlaştırıyordu.
Hayat bizi ayırmaya kararlı görünse de kalplerimiz ne istediğini biliyordu.
“Αργυρώ Φεγγάρι” aracılığıyla Stelios, sadece sözcüklerin anlatamayacağı şeyleri müzikle anlattı: özlemin şefkatini, ayrılığın acısını, umudun gücünü ve asla teslim olmayan bir aşkın eşsiz gücünü.
Benim için bu şarkı güzel bir melodiden çok daha fazlası. Kişisel hikâyemizin bir parçası; uğrunda savaştığımız aşkın, aştığımız engellerin ve birlikte kurduğumuz hayatın bir hatırlatıcısı.
Her nota bir anı, her melodi bir duygu taşıyor. Ne zaman dinlesem, aşkımızın hâlâ yolunu aradığı yıllara geri dönüyorum.

Stelios bana müzik sevgisinden çok daha büyük bir şey öğretti. Hayatın gerçek anlamını öğretti: Sevgi her şeyi aşar. En büyük başarılar tanınmayla ya da maddi kazançla ölçülmez, başkalarına ne kadar çok şey sunduğumuzla ölçülür. Mirasımız ise hayatın gerçek değerlerini paylaşmakta yatar: sevgi, merhamet, fedakârlık, aile ve gerçekten önemli olan şeylere sadık kalma cesareti.
Üç oğlumuz Panagiotis, Giorgos ve Grigoris ile torunlarımız aracılığıyla bu hayat dersleri yaşamaya devam ediyor.
Oğullarımızın aileleri, paylaştığımız sevginin ve nesilden nesile aktarmaya çalıştığımız değerlerin canlı bir yansıması. Stelios, üç oğlumuzun kendi en büyük başarıları olduğunu hep söylerdi.
Ölümünün üçüncü yıldönümünü düşünürken, Stelios'un bana iki paha biçilmez hediye bıraktığını fark ediyorum: birlikte kurduğumuz aile ve müziğinde adım sonsuza dek taşıyacak bir şarkı.
“Αργυρώ Φεγγάρι” sadece Stelios'un benim için yazdığı bir şarkı değil. Bir melodinin içinde saklanmış aşkımızın hikâyesi. Ne zaman, ne mesafe, hatta ölüm bile susturamayan bir aşk.
Belki de bana öğrettiği en derin ders şu: Hayat sonlu olsa da sunduğumuz sevgi, yarattığımız anılar ve paylaştığımız miras sonsuza dek yaşayabilir.

Bütün sevgimle, sonsuza dek,
Anılarımızda sonsuza dek. Kalplerimizde sonsuza dek. Müziği yaşamaya devam ediyor.