Türkiye’nin Yunanistan Büyükelçisi, uzun süredir süren ikili anlaşmazlıkların çözümü için yeniden diyalog çağrısı yaptı. Aynı zamanda Yunan tarafını Ankara’ya karşı asılsız korku ve önyargı beslemekle suçladı.
Son açıklamalar, doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanına ilişkin yeni gerginliklerin, göreli olarak istikrarlı ilişkileri koruma çabalarını sınadığı bir dönemde geldi.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanının 103. yıl dönümü nedeniyle perşembe günü Atina’da verilen resepsiyonda konuşan Çağatay Erciyes, iyileşen ilişkilerin ve genişleyen iş birliğinin, başta Ege olmak üzere bekleyen konularda somut bir ilerlemeye henüz dönüşmediğini kabul etti.
Diplomat, Türkiye’nin Yunanistan’ı tehdit etmediğini savundu. İki NATO müttefikinin farklılıklarını doğrudan müzakereler, uluslararası hukuk ve iyi komşuluk ilişkileri yoluyla çözmesi gerektiğini belirtti.
Erciyes, Başbakan Miçotakis ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki yakınlaşma döneminde varılan mutabakatın daha tam kullanılması çağrısında bulundu. Diyaloğu ilerletmek için bir çerçeve olarak Aralık 2023 tarihli Atina Bildirgesi’ni işaret etti.
Ancak Erciyes, iki ülkenin bekleyen Ege anlaşmazlıklarını çözmeye yönelik özel bir diyaloğa henüz başlamadıklarını kabul etti.
Büyükelçi ayrıca iç siyasi değerlendirmelerin müzakereleri engellemesine izin verilmemesi çağrısında bulundu. İlerlemenin yapıcı bir atmosfer ve daha fazla karşılıklı güven gerektirdiğini savundu.
Büyükelçi, Ankara’nın Türkiye’nin Yunanistan’ın düşmanı değil, komşusu ve NATO müttefiki olduğu yönündeki tutumunu yineledi. Bu konuda geçen ay New York’ta Erdoğan’ın yaptığı açıklamalara atıfta bulundu. İki tarafı farklılıklara ihtiyatlı ve sağduyulu bir yaklaşımla yaklaşmaya çağırdı.
Erciyes ayrıca Yunanistan ve Türkiye’nin kendi anlaşmazlıklarını çözmekte birincil sorumluluğu taşıdığını öne sürdü. Diğer ülkelerin ise diyaloğu teşvik ederek ve kendi tabirince adil ve dengeli bir yaklaşım benimseyerek yardımcı olabileceğini belirtti.
Erdoğan’ın ulusal hedeflere ilişkin mesajı
Büyükelçinin daha iyi ilişkiler çağrısı, Erdoğan’ın Cumhuriyet Bayramı’na ilişkin açıklamalarıyla aynı zamana denk geldi. Türk cumhurbaşkanı bu açıklamalarında milli kararlılığı, Türkiye’nin giderek artan uluslararası rolünü ve hükümetin ülkeyi birçok sektörde güçlendirme hedefini vurguladı.
Yunan medyasının haberlerine göre Erdoğan, Türkiye’nin hedeflerini engellemeye çalışanları “etkisiz hale getirmekte” kararlı olduğunu söyledi. Bunu, 103 yıl önce cumhuriyetin kurulmasından önce verilen mücadeleyle karşılaştırdı.
Devlete ait Anadolu Ajansı’na göre Erdoğan resmi mesajında, “Türk milleti, içinde bulunduğumuz yüzyılda izini bırakacaktır” dedi.
Erdoğan ayrıca hükümetin “Türkiye Yüzyılı” vizyonunu ilerletme hedefini yineledi. Savunma, enerji, ulaştırma ve diplomasideki gelişmelerin altını çizdi.
Deniz anlaşmazlıkları diplomatik yakınlaşmanın önüne geçiyor
Büyükelçinin iş birliği çağrısı, Türkiye’nin doğu Akdeniz’de UNCLOS çerçevesi dışında deniz yetki alanına ilişkin yeniden dile getirdiği iddialar ortamında geliyor.
Son haftalarda Ankara, telekomünikasyon ve elektrik bağlantı projeleri için deniz tabanı etüdüne izin veren Yunan ve Kıbrıslı seyir uyarılarına itiraz etti. Türkiye, ilgili alanların bir kısmının kendi iddia ettiği kıta sahanlığı içinde kaldığını savunuyor. Bu bölgelerdeki faaliyetlerin Ankara ile önceden koordinasyon gerektirdiğinde ısrar ediyor.
Atina bu tutumu kesin bir dille reddediyor. Deniz faaliyetlerinin bildirilmesinin Türk onayı gerektirmediğini savunuyor. Ayrıca Yunanistan’ın gelecekteki kıta sahanlığının parçası saydığı alanlarda Türkiye’ye yetki tanınamayacağını belirtiyor.
Anlaşmazlık, Yunanistan ile Kıbrıs arasında planlanan elektrik bağlantısı Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) açısından özel bir önem taşıyor. Bölgedeki ayrı telekomünikasyon altyapısı projeleri de bu tartışmanın kapsamında yer alıyor.
Atina, tartışmalı Türkiye-Libya mutabakatını reddediyor
Anlaşmazlık, Libya’nın doğusunda faaliyet gösteren Temsilciler Meclisi’nin 20 Ekim’de 2019 tarihli, deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin tartışmalı Türkiye-Libya mutabakatını onaylamasının ardından ağırlaştı.
Yunanistan, anlaşmayı uluslararası hukuka aykırı buluyor. Çünkü Yunan adalarının deniz haklarını ve iki ülkenin kıyı şeritleri arasındaki coğrafi ilişkiyi hiçe sayıyor.
Atina, mutabakatın geçersiz olduğunu savunuyor. Mutabakatın deniz bölgelerinin sınırlandırılması için hukuki bir dayanak oluşturamayacağını ve üçüncü devletler açısından hukuki sonuç doğuramayacağını belirtiyor.
Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis geçen hafta Yunanistan, Kıbrıs, Mısır, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Avrupa Birliği adına Birleşmiş Milletler’de ortak bir açıklama yaptı. Açıklamada anlaşma reddedildi ve bölgesel istikrar üzerindeki etkilerine karşı uyarıda bulunuldu.
Avrupa Birliği de mutabakatın üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini savunuyor. ABD ise başlangıçta müzakere çağrısında bulunduktan sonra onay duyurusunu kışkırtıcı ve yapıcı olmayan olarak niteledi.
Yunanistan, Libya ile deniz yetki alanı sınırlandırmasını iyi niyetle ve uluslararası hukuka uygun olarak müzakere etme istekliliğini de yeniden teyit etti.
Erciyes, perşembe günü Atina’daki resepsiyonda Yunanistan ve Türkiye arasındaki ekonomik ve toplumsal bağlara değindi. 2025 yılında 6,7 milyar dolarlık ikili ticaret hacmine ve iki yönde de yoğun turist akınına dikkat çekti.
