Fransa'ya ait Abeille Marengo araştırma gemisi, öngörülmeyen bir gelişme olmazsa önümüzdeki saatlerde GSI projesi için yola çıkmaya hazırlanıyor. Bu sırada hükümet, Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosunun çalışmalarının yeniden başlamasıyla ilgili olarak Atina, Paris ve Ankara arasındaki yoğun diplomatik trafik hakkında açıklama yapmaya çalışıyor. Cuma gününden itibaren başlayan ve hafta sonu da süren bir dizi diplomatik temasın yapıldığı bildiriliyor. Yunanistan'ın GSI projesine ruhsat vermesinin ardından Fransa'nın Türkiye'ye gönderdiği nota verbale olayın arka planını oluşturuyor. Atina bunu bugün inkâr etmiyor, aksine doğruluyor. Muhalefetin hükümetten notanın tam içeriğini açıklamasını istemesiyle konu iç siyasi bir boyut kazanıyor. Hükümet ise Türk tarafına hiçbir hak tanınmadığını ısrarla savunuyor. Nota verbale, diplomatik makamlar arasındaki standart yazışma biçimi.
“Hükümet, Fransa devletinin bir nota verbale göndereceğini biliyor muydu? Hükümete bilgi verildi mi? Onayladı mı? Notanın içeriği neydi? Soruyorum: Fransa bir AB ülkesi olduğuna göre, bu nota uluslararası hukuk çerçevesinde nasıl açıklanabilir? Üçüncü bir ülkenin gelip Türkiye'yi bilgilendirmesi olumlu mu? İçeriği anlamamız gerekiyor” dedi PASOK Sözcüsü Kostas Tsoukalas, SKAI kanalında. Açıklaması, Dışişleri Bakan Yardımcısı Tasos Chatzivasileiou'nun ANT1 kanalındaki sözlerinin ardından geldi. Chatzivasileiou, “izin” ile “bildirim” arasında kurumsal bir ayrım yapmaya çalışmıştı. Yunan Çözüm partisi de hükümetten açıklık talep ediyor.
Muhalefetin eleştirisi, hükümetin birkaç gün önce yalnızca Fransız şirketin olası eylemlerinden (Türk tarafıyla temas) söz edip Fransa devletinin diplomatik adımlarından bahsetmemesi üzerine yoğunlaşıyor. Bu nedenle Atina'nın bu Fransız müdahalesinden haberdar olup olmadığı ve onaylayıp onaylamadığı sorusu giderek daha acil hale geliyor. Mega News 104.6'da konuşan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, “Türkiye, Kıbrıs ile elektrik bağlantısı için bir iznin gerekli olduğunu açıkça söylemişti. Bu, uluslararası hukukta öngörülmüş bir şey değil. İzin veren tek ülke Yunanistan'dır ve Fransa'nın yaptığı herhangi bir bildirim, doğrudan ya da dolaylı olarak, izin talebi olarak değerlendirilemez” dedi.
Konu, son dönemde Yeni Demokrasi (ND) içinde de tartışma yarattı. Bunun başlıca nedeni, eski Başbakan Kostas Karamanlis'in 25 Ekim'de Savaş Müzesi'nde yaptığı uyarıydı. Karamanlis, “Türkiye'den kablo için gelecek herhangi bir izin talebi, bildirim, duyuru ya da başka bir adla da olsa kabul edilemez” demişti. Karamanlis'e göre “bundan sonra Ege'de Türkiye'nin izni olmadan hiçbir şey yapamayacağız. Adalarımız arasındaki en küçük altyapı projesi bile.” ND Rodop Milletvekili Evripidis Stylianidis de benzer görüşleri dile getirmişti.
Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, siyasi muhabirlere yaptığı brifingde kısa süre önce şunları söyledi: “6 Kasım Cuma günü Dışişleri Bakanı'nın kararı, NAVTEX (denizcilere yönelik uyarı) ile birlikte yayımlandı. Yunanistan gerekli prosedürleri tamamladı. Ardından Türkiye'nin karşı NAVTEX'i geldi. Yunanistan haklarını kullanıyor.”
Marinakis, “Pozisyonumuz açık: İzin yalnızca Yunanistan ve Kıbrıs'tan istendi. Nokta.” dedi. Ruhsatlandırmayla ilgili olarak Türk makamlarıyla herhangi bir düzenleme yapıldığı yönündeki iddiaları reddetti.
“İzin bir şey, bildirim başka bir şey. Nota verbale ne bir etki doğurur ne de herhangi bir hakkı tanır” diyen Marinakis, GSI'yi “en yüksek enerji öneminde bir proje” ve “bölgesel istikrar ve güvenlik açısından stratejik öneme sahip bir proje” olarak niteledi.
Atina'nın Fransa'nın nota verbalinin içeriğini bilip bilmediği sorulduğunda Marinakis, “Nota verbale, bir devletten diğerine mesaj iletmenin en yumuşak yoludur. Bir izin ya da onay talebi niteliği taşımaz. Tamamen bilgilendirici niteliktedir” yanıtını verdi. Sözcüye göre proje planlandığı gibi ilerliyor ve Yunanistan, Kıbrıs ve Fransa'nın açıkladığından farklı hiçbir şey olmadı. “Her eylem, ilgili tarafların planlamasıyla tamamen uyumludur” diye vurguladı. Marinakis, Atina'nın ABD müdahalesini istemek için herhangi bir adım attığını da reddetti.
Türklere gönderilen Fransız mektubu hakkında Marinakis, prosedürlerin belirli bir protokolü izlediğini belirtti. Marinakis, farklı prosedürleri birbiriyle eşitlemek isteyenleri eleştirdi: “Ruhsatlandırma ile projede doğrudan çıkarı olan bir devlete bilgi vermeyi.”
Nota verbale'nin Mısır gibi diğer ülkelere de gönderilip gönderilmediği sorulduğunda Marinakis, Fransız tarafının iletişiminin “bölgedeki devletleri ilgilendirdiğini” genel hatlarıyla söyledi.
