Yunanistan Sayıştayı'nın hazırladığı rapora göre toplam değeri 1,24 milyar euro olan kamu sözleşmelerine yalnızca birer teklif geldi. Rapor, rekabet, şeffaflık ve kamu harcamalarının denetimi konusundaki endişelerini dile getiriyor. Sayıştayın 2025 yıllık raporu ayrıca neredeyse 874 milyon euroluk sözleşmenin zorunlu yasal incelemeden geçemediğini ortaya koydu. Raporda bazı bakanlıkların ihale kayıtlarını doğru tutmakta zorlandığı da belirtiliyor. Bulgular, hükümetin özellikle AB’nin pandemi sonrası toparlanma programındaki parayı daha iyi kullanması yönünde baskı altında olduğu bir dönemde ortaya çıktı.
İhalelerin neredeyse yarısına yalnızca tek teklif geldi
Sayıştay, değeri yaklaşık 4,1 milyar euro olan 14.630 kamu sözleşmesini inceledi. İnceleme, 2024’te verilen sözleşmelerin yanı sıra yürürlükte olan eski anlaşmaları da kapsadı. Rekabete açılan ihalelerin yüzde 43’üne yalnızca bir teklif geldi. Açık ihale çağrısı yapılmadan doğrudan verilen ya da pazarlıkla yapılan sözleşmelerde bu oran yüzde 61’e çıktı. Tek teklif alan sözleşmelerin toplam değeri 1,24 milyar euro. Bu tutarın 879,2 milyon euroluk kısmı rekabetçi ihalelerden, 362,71 milyon euroluk kısmı ise olağanüstü satın alma usulleriyle yürütülen sözleşmelerden oluşuyor.
Tek teklif, tek başına yolsuzluk ya da fiyat şişirme kanıtı değil. Ancak hükümetin daha iyi fiyat ve sözleşme koşulları elde etme gücünü sınırlıyor. Sayıştay, rekabet eksikliğinin şeffaflığı, kamu sözleşmelerine eşit erişimi ve kamu parasının doğru yönetilmesini zedeleyebileceği uyarısında bulundu.
Bakanlık kayıtlarında hatalar ve tutarsızlıklar var
Denetçiler, kamu ihalesi kayıtlarında iki sorun tespit etti. Beş bakanlıkta bildirilen sözleşme sayısı, merkezi kamu ihale veri tabanındaki sayıyla uyuşmadı. Üç bakanlık ise sisteme yanlış bilgi girdi. Sözleşme sayısındaki tutarsızlıklar İklim Krizi ve Sivil Koruma Bakanlığı, Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, Denizcilik İşleri Bakanlığı ile Adalet ve Vatandaş Koruma Bakanlığı’nı ilgilendiriyor. Hatalı kayıtlar ise Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile Kültür ve Vatandaş Koruma Bakanlığı’nda tespit edildi.
Bu tutarsızlıklar, hangi sözleşmelerin verildiğini ve hangi koşullarla verildiğini belirlemeyi zorlaştırıyor. Sayıştaya göre, devlet sözleşmelerinin kaydı için kapsamlı ve standart bir sistemin bulunmaması güvenilir bilgi edinmeyi güçleştiriyor. Bu durum hata, eksik kayıt ve mükerrer kayıt riskini de artırıyor.
Neredeyse 874 milyon euroluk sözleşme yasaya aykırı bulundu
Sayıştay ayrıca 2025’te neredeyse 874 milyon euroluk kamu sözleşmesinin yasal şartları karşılamadığını ve uygulanamayacağını tespit etti. Reddedilen sözleşmeler, Sayıştayın imzalanmadan önce incelediği 18 milyar euroluk anlaşmaların yüzde 4,9’unu oluşturuyor. Sayıştay inceleme sürecinde toplam 4.180 karar verdi. Bu toplamın içinde, Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı (RRF) kapsamında tamamen ya da kısmen finanse edilen 188,84 milyon euroluk sözleşmeler de yer alıyor. Sayıştay, programdan fon alan yaklaşık 4 milyar euroluk sözleşmeyi inceledi. Rakamlar katma değer vergisini içermiyor.
AB toparlanma fonu harcamaları karışık bir tablo çiziyor
Rapor ayrıca Yunanistan’ın 2024’te AB toparlanma fonlarından yaptığı harcamalarla programın başlangıcından bu yana yapılan ödemeler arasında büyük bir fark bulunduğunu ortaya koyuyor. Ödemeler, o yıl için bütçelenen paranın yaklaşık yüzde 94’üne ulaştı. Ancak toplam bütçesi 25,28 milyar euro olan 792 onaylı proje için programın başlangıcından 2024 sonuna kadar yapılan toplam ödeme 8,64 milyar euro oldu. Bu da yalnızca yüzde 34,17 anlamına geliyor. Bu oran, tamamlanan iş miktarını değil, dağıtılan para miktarını gösteriyor.
Veriler, Yunanistan’ın 2024 için ayrılan toparlanma fonunun neredeyse tamamını harcadığını, ancak incelenen projelere ayrılan paranın büyük kısmının henüz ödenmediğini gösteriyor.
Bütün bulgular, kamu sözleşmelerinin verilme ve kayıt biçiminde eksiklikler olduğuna, ayrıca büyük kamu yatırımlarının ilerlemesini yalnızca yıllık harcama rakamlarına bakarak değerlendirmenin zorluğuna işaret ediyor.
