Kalbe kan taşıyan koroner damarları birer boru gibi düşünün. Yıllar içinde bu boruların içinde aterosklerotik plak adı verilen birikintiler oluşabilir. Plak sertleştikçe kalsiyum depolar ve bu kalsiyum BT taramasında görünür hale gelir.
CT Kalsiyum Skoru (diğer adıyla Koroner Arter Kalsiyum skoru veya CAC), koroner damarlardaki kalsiyum miktarını ölçen hızlı ve ağrısız bir testtir. Kontrast madde veya damar yolu gerektirmez ve sadece birkaç dakika sürer.
Sonuçlar Agatston skoru olarak ifade edilir:
- 0 → Kalsifikasyon yok. Çok düşük kardiyovasküler risk.
- 1-99 → Hafif kalsifikasyon. Düşük risk.
- 100-399 → Orta derece kalsifikasyon. Yüksek risk.
- ≥400 → Şiddetli kalsifikasyon. Yüksek kalp olayı riski.
CAC skoru, kardiyoloğun kolesterol seviyeniz 'sınırda' olsa bile statin tedavisine başlamanız gerekip gerekmediğine karar vermesine yardımcı olur. Geleceği tahmin etmek için mükemmel bir araçtır, mevcut durumu teşhis etmek için değil.
Bilgisayarlı Tomografi Koroner Anjiyografi (CTCA) ise bir adım daha ileri gider. Damar yoluyla verilen kontrast madde ve ileri BT teknolojisi kullanarak, kateter veya hastaneye yatış gerektirmeden koroner damarların üç boyutlu detaylı görüntülerini oluşturur.
Bu yöntemle şunları görebiliriz:
- Damarlarda darlık (stenoz) olup olmadığı
- Darlığın ne kadar şiddetli olduğu
- Plağın 'stabil' mi yoksa 'kırılgan' (yüksek riskli) mi olduğu
Tarama 15-30 dakika sürer. İşlem öncesinde kalbi yavaşlatmak ve daha net görüntü almak için genellikle metoprolol gibi bir ilaç verilir.
CTCA ne zaman kullanılır? Genellikle düşük veya orta risk grubundaki, göğüs ağrısı veya solunum semptomları olan hastalarda, invaziv bir işleme gerek kalmadan koroner arter hastalığını ekarte etmek için tercih edilir.
Temel Fark: İki Farklı Soru
CT Kalsiyum Skoru şunu sorar: 'Bu damar ne kadar yaşlandı?' Yıllar içinde biriken kalsiyumu ölçer ve bize bir sayı, yani geleceğe yönelik bir 'risk skoru' verir. Şu anda bir tıkanıklık olup olmadığını söylemez, ancak damarın sağlıklı olup olmadığını veya bozulmaya başlayıp başlamadığını gösterir. Bu bir tahmin testidir.
CTCA ise şunu sorar: 'Şu anda damarın içinde ne oluyor?' Dolaşımı 'aydınlatan' kontrast madde sayesinde, bir damarın daralıp daralmadığını, nerede ve ne kadar daraldığını doğrudan görebiliriz. Bu bir teşhis testidir.
Bir benzetme:
CAC skoru, bir borunun dış duvarına bakıp ne kadar paslandığını görmek gibidir; bir sorun olduğunu anlarsınız ama tıkanıp tıkanmadığını bilemezsiniz.
CTCA ise borunun içine bir kamera gönderip tam olarak nerede ve nasıl bir tıkanıklık olduğunu görmek gibidir.
Her iki test de non-invazivdir ve değerlidir. CAC skoru ne kadar risk taşıdığınızı söyler; CTCA ise tam olarak ne olduğunu gösterir. Kardiyoloğunuz hangi teste ihtiyacınız olduğuna karar verecek veya her ikisini de isteyebilecektir.
