Kıbrıs-Girit elektrik ara bağlantı hattının (GSI) araştırmalarının yeniden başlatılmasına izin veren bir NAVTEX (denizcilere yönelik resmi uyarı bildirimi) büyük ihtimalle bu hafta sonu yayımlanacak. Bu gelişme, yalnızca Kıbrıs-Girit elektrik ara bağlantı hattı için değil, Yunanistan'ın egemenlik haklarını kullanması açısından da uzun süredir çözülemeyen büyük bir sorunu sona erdirecek.
Haberlere göre, Dışişleri Bakanlığı'na bağlı bakanlıklararası özel komite EXAETH, 2 Kasım'da bilgilendirildi ve projenin ruhsatlandırılmasına ilişkin önerilerini yarın, cuma günü sunmakla görevlendirildi. Beklenen olumlu karar çıkarsa Yunan Sahil Güvenlik, Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisi için bir 'muafiyet izni' verecek. Ardından proje yönetim şirketi NAVTEX yayımlanması için resmi talepte bulunacak. Talep Milli Savunma Bakanlığı'na iletilecek ve Yunan Donanması Hidrografi Servisi bildirimi gecikmeden yayımlayabilecek.
Aynı kaynaklara göre NAVTEX hemen yürürlüğe girecek. Bu da Heraklion limanında bekleyen Fransız araştırma gemisinin, NAVTEX yayımlanır yayımlanmaz araştırma sahasına doğru yola çıkacağı anlamına geliyor.
Konuya yakın kaynaklar, özellikle ABD ara seçimlerinin ardından oluşan koşulların araştırmaların yeniden başlaması için elverişli bir pencere açtığını ve 2024'teki olayın tekrarlanma ihtimalini azalttığını düşünüyor. O dönemde çalışmalar, Türk savaş gemilerinin müdahalesinin ardından durdurulmuştu. Kaynaklara göre Fransız ve Türk taraflar arasında varılan anlayış çerçevesinde Ankara'nın tepki vermemesi ya da tepkisini giderek normal hale gelen 'hailing' yani telsiz üzerinden tacizkâr çağrılarla sınırlaması bekleniyor.
Demokratların denetimindeki yeni Kongre, Başkan Trump'ın Ankara'nın taleplerini karşılama konusundaki manevra alanını daraltıyor. Bu taleplerin başında ise Türkiye'nin F-35 programına geri dönmesi geliyor. Bu nedenle Türk tarafının, Kongre'nin dikkatini çekebilecek ciddi bir tırmanıştan kaçınacağı düşünülüyor.
Ayrıca Ankara, İsrail'in ABD'deki etkisinin azalmasını memnuniyetle izliyor. İsrail'in İran'la süren savaşı nedeniyle eleştirilere maruz kaldığı bir dönemde, savaşın ABD seçim sonucunu belirleyen ekonomik krize yol açtığı yönünde yaygın bir kanaat bulunuyor. Bu koşullarda bölgede gerilim yaratmak Türkiye için yüksek riskli bir adım olacak. Böyle bir gelişme, Netanyahu'nun ve İsrail'in bölgenin 'sorun çıkaran' unsurları olduğu yönündeki Ankara'nın kendi iddiasını zayıflatır ve Türkiye'yi kendisi ateş hattına sürükleyebilir.
Elbette bu, Ankara'nın kendi hedef ve iddialarına aykırı gördüğü adımları kabul edeceği anlamına gelmiyor. Türkiye daha önce 'haklarını koruyacağını' ve 'Türk kıta sahanlığı alanında izinsiz araştırmalara' izin vermeyeceğini açıkça uyarmıştı.
Yine de haberlere göre, Fransa'nın araştırmalar hakkında Türk tarafını 'bilgilendirme' önerisi Ankara tarafından kabul edilmiş görünüyor. Bu öneri Türkiye için diplomatik bir çıkış yolu sunuyor. Ancak bazı gözlemciler bu düzenlemede 'gri alanlar' bulunduğuna dikkat çekiyor. Çünkü ilgili kıta sahanlığının bulunduğu kıyı devleti, yani ruhsat başvurusunu alıp ilgili NAVTEX'i yayımlayan devlet dışında hiçbir devleti bilgilendirme yükümlülüğü yok.
Türk tarafının bu 'bilgilendirme'yi büyük olasılıkla izin talebi olarak sunacağı ve bu nedenle araştırmalar için kendi NAVTEX'ini yayımlaması beklendiği belirtiliyor. Buna karşılık, yerleşik uygulamaya uygun olarak Heraklion istasyonunun, araştırmaların Yunan kıta sahanlığı içinde yapıldığını ve yetkili istasyonun yayımladığı Yunan NAVTEX'inin geçerli olduğunu bildiren bir karşı NAVTEX yayımlaması bekleniyor.
