Selanik'te, Selanik merkezli vergi kaçakçılığı şebekesi hakkında yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Şebekenin karmaşık bir mekanizma kurarak devlete 203 milyon euroyu aşan zarar verdiği iddia ediliyor.
Soruşturmanın merkezinde onlarca şirket, sahte yöneticiler, savunmasız durumdaki kişiler ve hâlâ aranan iş insanları bulunuyor. Bu kişilerin öne çıkarılmak üzere kullanıldığı iddia ediliyor.
Gece kulüpleri ve yeme-içme işletmeleri, müşterileri, günlük ciroları ve kesintisiz ticari faaliyetleriyle normal işliyormuş gibi görünüyordu. Ancak arkada, vergi ve sigorta yükümlülüklerinden kaçınmayı sağlayan örgütlü bir mekanizmanın kurulduğu iddia ediliyor.
Bir şirket devlete borç biriktirdiğinde iş modeli değişiyordu. Borcu oluşturan şirket terk ediliyor, yerine yeni bir şirket işletmeyi devralıyordu. Yani aynı faaliyet fiilen sürdürülüyordu. Aynı dönemde şirket belgelerinde yönetici ve ortak olarak görünen kişiler sürekli değişiyor, gerçek iş insanlarının ise perde arkasında kaldığı belirtiliyor.
Yunanistan vergi dairesi AADE'nin denetçileri, «Saman adamlar» operasyonu kapsamında bu temel mekanizmayı ortaya çıkardı. Ortaya çıkan geniş ağda, Selanik, Halkidiki ve Mikonos'ta yeme-içme ve gece eğlencesi sektöründe faaliyet gösteren şirketler ve kişiler yer alıyor.
AADE'nin açıkladığı verilere göre dosya yaklaşık 2.000 şirketi, 1.300 saman adamı ve 4.200 vergi numarasını (AFM) kapsıyor. Devlete ve EFKA'ya (Yunanistan'ın sosyal sigorta kurumu) olan toplam borçlar 203 milyon euroyu aşıyor. Soruşturma kapsamında 18 kişi gözaltına alındı. İddianamede ise yüzlerce kişi daha yer alıyor.
Saman adama dönüştürülen insanlar
Şebekenin işleyişinde merkezi rol, şirketlerin sahibi, ortağı ya da yöneticisi olarak resmi kayıtlarda görünen ama işin içinde gerçek bir payı olmayan saman adamların üstlendiği iddia ediliyor.
Soruşturma verilerine göre bu kişilerin toplanmasında çoğunlukla ekonomik ya da sosyal açıdan savunmasız durumdaki insanlar tercih ediliyor. Bazıları hastane çıkışlarında bile küçük bir para vaadiyle yaklaşılıyordu. İmzalamak zorunda kaldıkları belgelerin sonuçlarını ise çoğu fark etmiyordu.
Dosyada, sağlık sorunları ağır olan bir kişinin 28 şirkette yönetici olarak göründüğü belirtiliyor. Söz konusu kişi tekerlekli sandalye kullanıyor, bir uzvunu ampute ettirmiş ve bir inme geçirmiş.
Dosyada işsizler ile baskı altında bırakılan ya da para vaadiyle sürüklenen kişiler de yer alıyor. Bunların arasında, avukatının aktardığına göre hamileliğinin sekizinci ayında, işsiz olduğu bir dönemde olaya karıştırılan bir kadın da bulunuyor.
Baskıyı bir çalışan da anlatıyor. Resmi makamlara ifade veren bu kişi, çeşitli belgeleri imzalamaya zorlandığını belirtti.
«2004'ten beri 'kapı görevlisi', 'face control' ve güvenlik görevlisi olarak çalışıyorum. Patron, yani işverenim, beni sürekli baskı altında bırakarak çeşitli sözleşmeleri imzalatmaya çalıştı. Mekânlarda çalışırken günlük 50 euro alıyordum, sezon sonunda ise bana 1.500 ya da 2.000 euro veriyorlardı» dedi.
Mekanizmanın kapsamı, aynı anda onlarca şirkette görünen kişilerin resmi kayıtlarda düşük gelirli çalışanlar olarak beyan edilmesinde de kendini gösteriyor.
Bunlardan biri on şirkette yönetici olarak görünüyor. Bu şirketlerin toplam borcu 30 milyon euro. Aynı kişi, çalışma kayıt sistemi ERGANI'de yarı zamanlı çalışan, aylık 435,50 euro maaşlı bulaşıkçı ve 440 euro kazançlı kamyon şoförü olarak beyan edilmiş.
Bir başka örnekte ise bir kişinin 32 şirkette göründüğü, borçların 18,4 milyon euroya ulaştığı belirtiliyor. Buna karşın bu kişi, aylık 755,68 euro maaşla kasiyer olarak beyan edilmiş.
Onları ele veren konuşmalar
Şebekenin organize yapısı, dosyaya eklenen yazışmalarda da görülüyor. Avukat ve muhasebecinin yeni şirketler kurmak ve bu şirketlerin yönetimini resmen üstlenecek kişileri yerleştirmek için iş birliği yaptığı belirtiliyor.
Viber üzerinden yapılan karakteristik bir yazışmada avukat, muhasebeciye yönetici olarak gösterilmek üzere seçilmiş bir kişiyi kullanmaması gerektiğini bildiriyor.
AVUKAT: «İyi akşamlar ve özür dilerim. Onu kullanma. Bir sorun var. Yarın konuşuruz, sana başkasını göndereceğim».
MUHASEBECİ: «Bu sabah onu ben yapacaktım. Tam kıl payı yetiştin. Tamam».
Bir başka yazışmada ise saman adam olarak kullanılacak bir kişinin hazırlığı konuşuluyor. Muhasebeci avukattan, banka işlemlerinin yönetilebilmesi için sertifikalı telefon numaraları çıkarmasını istiyor.
«T. (saman adam) kişisel bir imaj açmalı… Sertifikalı iki numarası olursa, internet bankacılığını (i-banking) yönetebilmemiz için bize versin. Şubeye gitmeden önce bana haber versin, bildiğimiz Serez şubesinden ona randevu ayarlayabilmem için» şeklinde geçiyor.
Soruşturmaya göre bu yazışmalar, yeni kişilerin şirketlere nasıl yerleştirildiğini ve şirketlerin resmi ile banka bilgilerinin nasıl yönetildiğini ortaya koyuyor.
Baskınlarda çıkanlar ve sanıkların yaşam tarzı
Aynı dönemde, olayla bağlantılı kişilerin ikametgâhlarında ve diğer mekânlarda yapılan aramalar, soruşturmanın merkezindeki bazı kişilerin yaşam tarzına dair bilgiler de ortaya çıkardı.
İddianameye göre bu kişilerden bazıları egzotik destinasyonlara lüks seyahatler yapıyor ve bu seyahatlere ait fotoğrafları sosyal medyada paylaşıyordu.
Bir iş insanına ait lüks villalarda silahlar, şarjörler, pahalı saatler ve nakit paralar bulundu.
Kilit rol oynadığı iddia edilen avukatın evindeki arama da dikkat çekici bulgular ortaya çıkardı. Soruşturma verilerine göre avukatın, işletmeler için belediyelerden, itfaiyeden ve sağlık kurumlarından ruhsat almak amacıyla sahte vekâletnameler kullandığı iddia ediliyor.
Baskında denetçiler, saman adam olarak kullanıldığı iddia edilen kişilerin kimlik bilgilerini içeren dosyalar, yüzdelerin yazılı olduğu el yazısı notlar ve TAXISnet (vergi portalı) şifreleri buldu.
Ayrıca lüks bir SUV'nin anahtarı da bulundu. Bu konuda sorulduğunda avukatın, aracı kendisine bir arkadaşının verdiğini ve bu arkadaşının bir araç kiralama şirketinin sahibi olduğunu öne sürdüğü belirtiliyor. Avukat, aracın kiralama sözleşmesini de gösterdi. Ancak soruşturma verilerine göre bu sözleşme daha bir gün önce düzenlenmişti.
İki iş insanı hâlâ aranıyor
Selanik'teki ana operasyonun tamamlanmasına ve gözaltılara rağmen, soruşturmada merkezi rol oynadığı iddia edilen iki iş insanı hâlâ aranıyor.
Bunlar gece eğlencesi ve yeme-içme sektöründe faaliyet gösteren kişiler. Bu kişilerin olaya karışıp karışmadığı AADE ve Yunan Polisi tarafından araştırılıyor.
Operasyon hâlâ sürerken bilgilerin kamuoyuna sızdırılması, AADE Başkanı Yorgos Pitsilis'in tepkisine yol açtı. Pitsilis, Vatandaşı Koruma Bakanı Mihalis Hrisohoidis ile görüşerek iki iş insanının bulunması için Yunan Polisinin desteğini istedi. Ayrıca resmi sırrın ve cezai soruşturma sırrının ihlal edilip edilmediğini ya da suçluyu saklama fiilinin işlenip işlenmediğini araştırmak amacıyla sorumlu olan herkes hakkında suç duyurusunda bulundu.
