440.000 emekliyi ilgilendiren Emekli Dayanışma Katkısı'nın (EAS) yeniden düzenlenmesi, görünen o ki yeni hükümetin üzerine kalacak. Konu, ertelemelerin ardından 4 Kasım 2026'da Yunanistan Denetim Mahkemesi'nin Genel Kurulu'nda görüşülecek. Hukuk çevrelerine göre ise kararın 2027'de çıkması bekleniyor ve her halükârda seçimden sonra verilecek. Bu da yeni hükümetin olası bir müdahalesinin 2028'i etkileyeceği anlamına geliyor.
Habere göre mevcut hükümet, 2027'de katkının yapısını değiştirmek için hiçbir adım atmadı. Katkı oranındaki indirimin rafa kaldırılmasının nedeni, bunun yerine emeklilere verilen kalıcı ödemedeki artışa yer açmakmış. Bu ödeme 300 avrodan 400 avroya çıkarıldı ve 13. ulusal emekli maaşı olarak anılıyor. Ödemenin kapsamı da genişletildi: gelir ve mal varlığı kriterleri kaldırıldı, yaş kriteri ise korundu. Buna göre 65 yaş üzerindeki tüm emekliler ile 60 yaş üzerindeki dul aylığı hak sahipleri bu ödemeyi alacak.
EAS'nin 2027'de de düzenlenmemesi, 440.000 emeklinin yeni yılda da çifte gelir kaybı yaşaması anlamına geliyor. Bu emekliler, 'haraç' olarak nitelendirilen bu katkıya ek olarak memorandum dönemine ait katkının yükünü de taşıyor. Emekliler brüt olarak yüzde 2,8 zam alacak; bu oran enflasyonun altında kalıyor. 2010'dan bu yana EAS ödeyen emekliler toplamda yaklaşık 10 milyar avro kaybetti.
EAS ödeyen emekliler arasında mevcut hesaplama yönteminden en çok zarar görenler iki gruba ayrılıyor:
1. Brüt emekli maaşı 1.784 avro ile 2.080 avro arasında olanlar. Bu dilimde katkı oranı yüzde 3'ten yüzde 6'ya çıkıyor. 1.468 ile 1.783 avro arasındaki maaşlarda ise oran yüzde 3.
2. Brüt maaşı 2.200 avronun üzerinde olanlar ya da ana emekli maaşlarının toplamı 3.500 avroyu aşanlar. Bu maaşları yaklaşık 10.000 emekli alıyor. Bu emeklilerde kesintiler ayda 220 avrodan başlıyor ve 500-600 avro arasındaki bir asgari emekli maaşına denk düşen tutara kadar çıkıyor.
Bu arada, 440.000 emeklinin EAS hesaplama yöntemine ilişkin görüşülmesi gereken geniş kapsamlı Genel Kurul toplantısı 7 Ekim'de yeniden ertelendi. Görüşme 4 Kasım 2026'ya alındı.
Davalar
Mahkeme, katkının 1.468 avronun üzerindeki maaş farkı üzerinden hesaplanıp hesaplanmayacağına karar vermek zorunda. Mevcut hesaplama yönteminin anayasal ilkeleri ihlal ettiğine karar verilirse, dayanışma katkısı daha orantılı bir sistemle alınmalı ve 440.000 emekli için azaltılmalı. Bunun yanında, emeklilerin bugün ödedikleri kesintilerdeki farkları geriye dönük talep etmesiyle yeni bir dava dalgası da başlayacak.
Asıl sorun katkının varlığı değil, hesaplanma biçimi. 1 Ocak 2026'dan itibaren kesinti, 1.468,02 avro ve üzerindeki ana emekli maaşlarına uygulanıyor; yüzde 3 ile yüzde 14 arasında sekiz oran dilimi bulunuyor. Tartışmalı olan nokta ise emekli eşiği aştığında ilgili oranın maaşın yalnızca eşiğin üzerindeki kısmına değil, tamamına uygulanması. Ayrıca EAS, diğer kaynaklarla birlikte Nesiller Dayanışması Sigorta Fonu'nu (AKAGE) finanse ediyor. Yani 'kumbara' olarak anılan bu fon, nesiller arası dayanışma için kullanılıyor. 2026 sonunda AKAGE'de 23 milyar avrodan fazla birikim olacağı tahmin ediliyor. Bu para, nüfusun yaşlanmasının etkilerinin en yoğun hissedileceği dönemde emekli maaşlarının aksamadan ödenmesi için kullanılacak.
Haksızlıklar
Mevcut sistemin, EAS ödemekle yükümlü emekliler için ciddi haksızlıklar sürdürdüğü ve yeniden ürettiği açık.
Bunlardan biri, EAS ödeyen emeklilerin çifte vergilendirilmesi. Bu grupta, maaşlı çalışanlar, emekliler ve çiftçiler için geçerli olan yıllık 8.636 avroluk vergi muafiyeti sınırı uygulanmıyor. Çünkü bu emekliler EAS kesintisine ilk avrodan itibaren maruz kalıyor.
Yani e-EFKA (Tek Sosyal Sigorta Kurumu), EAS katkısını kaynaktan kesiyor ve bunu emekli maaşının brüt tutarı üzerinden hesaplıyor. İkinci aşamada sağlık katkısını (yüzde 6) hesaplıyor, son aşamada da vergi uygulanıyor. Böylece EAS ödeyen emekliler aynı tutar için çifte yük taşıyor, çünkü bu kişiler için kademeli vergi sistemi işlemiyor.
Kesin olan tek şey, 2027'de de hükümetin EAS'yi enflasyona endeksleme adımını atacağı. Bunun amacı, yıllık zam alan bir emeklinin daha yüksek bir EAS dilimine geçmemesi. Yeni yılda dilim sınırları da tıpkı emekli maaşları gibi yüzde 2,8 artacak.
Buna göre dilim sınırları şöyle değişiyor: Yüzde 3'lük dilimin alt sınırı 1.468,01 avrodan 1.509,11 avroya çıkıyor. Yüzde 6 oranının sınırı 1.832,49 avroya, yüzde 7 oranınki 2.155,87 avroya, yüzde 9 oranınki 2.479,25 avroya, yüzde 10 oranınki 2.802,64 avroya çıkıyor. Yüzde 12 oranının sınırı 3.126,01 avro, yüzde 13 oranınki 3.449,39 avro, yüzde 14 oranınki ise 3.772,78 avro olacak.
