Great Sea Interconnector (GSI) projesi ile Yunanistan'ın elektrik iletim şirketi ADMIE, Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo'nun Girit'in Heraklion limanından ayrıldığını duyurdu. Gemi, Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosunun geliştirilmesi ve denize döşenmesi için planlanan deniz tabanı araştırmalarına başlayacak.
Gemi önce ekipmanlarını kalibre edecek. Ardından Yunan ve Kıbrıs makamlarının denizcilere yönelik NAVTEX (seyir uyarısı) ilanlarında öngörüldüğü şekilde araştırmalara geçecek.
Hedef Karpatos
Fransız araştırma gemisinin ilk durağı, Karpatos'un güneydoğusundaki deniz bölgesi. Burada kablonun en uygun güzergâhını belirlemek için deniz altı araştırmaları yapılacak.
Abeille Marengo yolda önce ekipmanlarının testlerini gerçekleştirecek. Ardından sınır adası Karpatos'a gidecek ve iki yıl önce yarıda kalan çalışmaları oradan yeniden başlatacak.
GSI araştırmalarının işleyişi
Derinlik ölçüm çalışmaları Karpatos'un güneydoğusundan Kıbrıs'ın 12 deniz mili yakınına kadar yürütülecek. Çalışmalar dört ay sürecek. Yunanistan'dan Kıbrıs'a uzanan deniz güzergâhında şu ana kadar deniz araştırmalarının yüzde 60'ı tamamlandı. 2024'te ise bu çalışmalar Kaşos açıklarında kesintiye uğramıştı.
Proje, yaz ayına kadar tamamen ADMIE'nin elinde olan yapıya Fransız Meridiam grubunun yüzde 66 pay alarak girmesiyle hem jeopolitik açıdan güçlendi hem de ekonomik sürdürülebilirliğini doğruladı.
Yunanistan-Kıbrıs elektrik kablosu, Avrupa Ortak İlgi Projesi olarak nitelendirildi ve Avrupa Komisyonu'ndan 680 milyon euro tutarında finansman aldı. GSI için Avrupa Yatırım Bankası'na da finansman talebi sunuldu.
GSI için sonraki adımlar
Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı uygulama aşamasına giriyor. Bu aşamada operasyonel ve düzenleyici açıdan bir sonraki dönüm noktası, Lefkoşa'nın Atina ile yaptığı hükümetlerarası anlaşma çerçevesinde ödemesi gereken tutarın serbest bırakılması. Söz konusu tutar 25 milyon euro. Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, yakın tarihli bir televizyon röportajında bu ödemeyi NAVTEX ilanıyla birlikte yapmayı taahhüt etti.
Abeille Marengo'nun deniz tabanı araştırmalarını tamamlaması, Avrupa Yatırım Bankası'nın (EIB) projeye ek finansman sağlamasının da önünü açacak. Bilgilere göre banka, elektrik bağlantısını teknik ve ekonomik verilere dayanarak değerlendiriyor ve yaklaşık 1 milyar euro büyüklüğünde bir finansmanı ele alıyor.
Üç ülkeyi, yani Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail'i birbirine bağlayan elektrik bağlantısının uzunluğu, denizaltı ve karasal kablolarla birlikte 1.208 kilometre. Bunun 898 kilometresi Girit-Kıbrıs bölümünde yer alıyor. Bağlantının taşıma kapasitesi 1.000 MW (megavat), gerilimi 500 kV (kilovolt) ve kabloların döşeneceği en büyük derinlik 3.000 metre. Projenin tahmini bütçesi ise 1,9 milyar euro.
