Yeni bir bilimsel araştırma, Akdeniz diyetinin – Yunan mutfak geleneğinin temel taşı – sağlığı korumadaki etkisinin ardındaki mekanizmaya ışık tutuyor. Araştırma, bu beslenme şeklinin hücrelerimizdeki mitokondrilerde bulunan minik proteinlerle olan ilginç bağlantısını ortaya koyuyor.
Güney Kaliforniya Üniversitesi (USC) Leonard Davis Gerontoloji Okulu araştırmacılarının yürüttüğü çalışmaya göre, Akdeniz tipi beslenme düzenini takip etmek, hücrelerin hasara karşı direnç göstermesine yardımcı olan, iltihabı azaltan ve yaşlanma sürecinin bazı yönlerini yavaşlatan koruyucu mikroproteinleri aktive edebiliyor.
Genellikle hücrelerin enerji santralleri olarak adlandırılan mitokondriler, yalnızca enerji üretmekle kalmıyor, aynı zamanda metabolizmayı, stres tepkilerini ve uzun ömürlülüğü etkileyen önemli kimyasal sinyaller de gönderiyor. Araştırma, Akdeniz diyetine sıkı sıkıya bağlı olan yaşlı yetişkinlerin kanında iki önemli mitokondriyal mikroprotein olan humanin ve SHMOOSE seviyelerinin belirgin şekilde daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Bu proteinlerin her ikisinin de daha önce kalp-damar hastalıklarına, nörodejenerasyona ve yaşa bağlı gerilemeye karşı koruma sağladığı gösterilmişti.
“Bu mikroproteinler, yediklerimizi hücrelerimizin nasıl çalıştığına ve yaşlandığına çeviren moleküler haberciler gibi davranıyor olabilir,” diyor baş araştırmacı Roberto Vicinanza. USC'de gerontoloji alanında öğretim üyesi olan Vicinanza, “Bu, Akdeniz diyetinin neden bu kadar güçlü olduğunu açıklamaya yardımcı olan yeni bir biyolojik yol” ifadelerini kullanıyor.
Araştırmada Geleneksel Yunan Yiyecekleri Öne Çıkıyor
Zeytinyağı, balık, baklagiller, taze meyve ve sebzeler, tam tahıllar ve kuruyemişler açısından zengin olan Akdeniz diyeti, sağlık yararlarıyla uzun zamandır biliniyor. Yeni bulgular, özellikle zeytinyağı, balık ve baklagiller gibi belirli bileşenlerin bu koruyucu mikroproteinlerin seviyelerindeki artışla güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu gösteriyor.
Diyete en yüksek düzeyde bağlılık gösteren katılımcılar, kalp hastalığı, Alzheimer ve erken yaşlanma ile bağlantılı hücresel hasarın ana itici gücü olan oksidatif stres seviyelerinde de düşüş sergiledi.
Çalışmanın kıdemli yazarı ve USC Leonard Davis Gerontoloji Okulu Dekanı Pinchas Cohen şunları kaydetti:
“Bu bulgular, Akdeniz diyetinin belirli bileşenlerinin mitokondriyal biyolojiyi doğrudan etkileyebileceğini gösteriyor. Humanin ve SHMOOSE, Akdeniz diyetine bağlılığın biyobelirteçleri olarak hizmet edebilir ve klinik öneme sahip olabilir.”
İlk kez 2003 yılında Cohen'in ekibi tarafından keşfedilen humanin, gelişmiş insülin duyarlılığı, kalp-damar koruması ve daha iyi bilişsel işlevle ilişkilendirilmişti. SHMOOSE ise nöronları Alzheimer hastalığına bağlı hasarlardan koruma konusunda umut vaat ediyor.
Yunanistan İçin Kültürel ve Bilimsel Bir Zafer
Araştırma, Yunanların nesiller boyunca uyguladığı – hem geleneği hem de sağlığı onurlandıran bir beslenme biçimine – güçlü moleküler kanıtlar ekliyor. Yunan sofrasının merkezinde yer alan zeytinyağı, özellikle faydalı olarak öne çıkıyor.
Roberto Vicinanza, Akdeniz diyetinin küresel çapta tanınması için güçlü bir savunucu olarak, İtalya'nın Pollica Belediyesi – bir UNESCO sembolik topluluğu – ile işbirliği yaparak Birleşmiş Milletler'de Uluslararası Akdeniz Diyeti Günü'nün oluşturulmasına öncülük etti. Bu özel gün her yıl 16 Kasım'da kutlanıyor.
“Yüzyıllık beslenme geleneklerini en son moleküler biyolojiyle birleştiriyoruz,” diyen Vicinanza, “Bu, ultra işlenmiş gıdaların az olduğu veya hiç olmadığı sağlıklı beslenme alışkanlıklarının, insanların uzun süreler boyunca nasıl beslendiğini yansıttığı fikrini destekliyor” şeklinde konuştu.
Çalışma gözlemsel nitelikte olsa ve doğrudan nedensellik kurmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, bulgular hassas beslenme ve geleneksel Yunan ile Akdeniz yiyeceklerinin hücresel düzeyde sağlıklı yaşlanmayı nasıl desteklediğinin daha derinlemesine anlaşılması için heyecan verici olasılıklar sunuyor.
“Mediterranean diet adherence is associated with mitochondrial microproteins Humanin and SHMOOSE” başlıklı çalışma, Frontiers in Nutrition dergisinde yayımlandı.
