Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo, salı günü öğleden sonra Girit'teki Herakleion limanından ayrıldı ve gece boyunca limanın kuzeybatısına doğru ilerledi. Bu, Yunanistan-Kıbrıs elektrik ara bağlantı projesi kapsamındaki çalışmaların başladığı anlamına geliyor.
Gemiyi işleten şirket ayrılırken yaptığı açıklamada, geminin önce ekipmanlarını kalibre edeceğini, ardından Yunan ve Kıbrıs yetkili makamlarının yayımladığı NAVTEX (denizcilere yönelik uyarı) bildirimlerinde belirtilen araştırmalara geçeceğini duyurdu.
Abeille Marengo'nun çarşamba sabahı saat 09.00'a yakın konumu.
Hazırlık çalışmaları
Pratikte bu, araştırma gemisinin ayrıldıktan sonra cihazlarını kalibre etmek ve olası kayıt hatalarını gidermek için işlemlere başladığı anlamına geliyor. Böylece geminin yapacağı ölçümlerin güvenilir olması sağlanıyor. Geminin ilk anda planlanan rotasının tersi yönde ilerliyormuş gibi görünmesinin nedeni de bu. Ancak bu aşama yalnızca ekipman okumalarının doğrulanmasını kapsıyor ve geminin planlanan seyrine devam etmesinin önünü açıyor. Gemi rotasını ise yalnızca Yunan ve Kıbrıs NAVTEX bildirimlerine göre belirliyor.
Rota
Daha ayrıntılı olarak, Abeille Marengo Herakleion limanı açıklarındaki planlı kalibrasyon çalışmasını tamamladığında önce Yunan NAVTEX'inde belirtilen rotayı izleyecek. Ardından Kıbrıs NAVTEX'inde yer alan koordinatlara doğru ilerleyecek.
Geminin hızı
Şimdilik geminin deniz mili (knot) cinsinden hangi hızla seyredeceği ya da Karpathos çevresindeki bölgeye ne kadar sürede ulaşacağı belli değil. Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo gece gündüz çalışabilse de seyir ve araştırma faaliyetleri hava koşullarından etkileniyor. Hava koşullarındaki her kötüleşme ise işi zorlaştırabilir.
Operasyonun süresi
Yunan NAVTEX'i altı ay geçerli ve 2027 mart ayına kadar yürürlükte kalacak. Ancak bu, sürenin uzatılabileceği ihtimalini ortadan kaldırmıyor. Nitekim bu durum, fiber optik kablo döşenirken çok yakın bir zamanda yaşanmıştı.
Türkiye'nin itirazları
Bu arada Nexans tarafından kiralanan Fransız araştırma gemisinin Yunan ve Kıbrıs NAVTEX bildirimlerine tam olarak uygun şekilde çalışması, Türkiye'nin itirazlarına yol açtı. Salı akşamı geç saatlerde Ankara, Antalya istasyonu üzerinden bir NAVTEX yayımladı. Atina bu bildirimi hukuka aykırı buluyor. Türkiye bu yolla Abeille Marengo'nun yürüttüğü araştırmalar üzerinde yetki iddia etmeye çalıştı.
Atina ise dakikalar içinde karşı NAVTEX yayımlayarak Türkiye'nin Fransız geminin araştırma faaliyetlerinde rol üstlenme yönündeki girişimini bir kez daha reddetti.
Önceki örnek
Ankara'nın adımları Yunan tarafını şaşırtmadı. Fiber optik kablo döşenirken de benzer bir örnek yaşanmıştı. O süreçte art arda yayımlanan NAVTEX bildirimleri Atina'nın Türkiye'nin tepkilerini değerlendirmesine ve etkili biçimde yanıt vermesine imkân tanımıştı. Ayrıca Atina ile Lefkoşa'nın araştırma gemisine neredeyse aynı anda gerekli izinleri vermesi, geminin bundan sonraki hareketlerini belirleyen çerçeveyi fiilen oluşturdu.
İzinler
Yunanistan'ın, Türkiye'nin FA76-1127/26 sayılı bildirimine resmi yanıt olarak çarşamba sabahı erken saatlerde yayımladığı 1441/26 sayılı karşı NAVTEX, üç Yunan izin kararını açıkça sıralıyor: 31373/07.06.2024, 9020/11.02.2026 ve 65808/06.11.2026. Bildiride ayrıca HA15-1411/26 sayılı Yunan NAVTEX'inin tam olarak yürürlükte olduğu vurgulanıyor.
Diplomatik kaynaklara göre Yunanistan ve Kıbrıs, şirketten izin talebi alan tek ülkeler. Buna karşın Türkiye, hiç izin istenmediği hâlde kendisinin onay verdiğini öne sürüyor.
