Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Hürmüz Boğazı'nda İran'ın 12 deniz mili karasuyu hakkını tanıması, analistlere göre Ankara'nın denizcilik politikasındaki uzun süredir var olan bir çelişkiyi yeniden gündeme getirdi. Türkiye, Ege Denizi'nde Yunanistan için aynı hakkı reddetmeye devam ediyor.
Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda deniz güvenliği ve taşımacılığı hakkında konuşan Fidan, İran'ın uluslararası hukuk kapsamında 12 deniz mili karasuyu hakkına sahip olduğunu söyledi.
“Uluslararası sularda İran'ın 12 deniz mili hakkı var. Diğer tarafta Umman var. Aralarında yaklaşık 20 millik bir deniz koridoru bulunuyor. Mesele hangi alanın nasıl kullanılacağı. Orada bir algı farkı var ve yeni gerilimleri önlemek için ortak bir anlayışa ihtiyaç var,” dedi Fidan.
Ege'de farklı bir duruş
Fidan'ın bu sözleri, Türkiye'nin Ege'deki tutumunu yeniden tartışmaya açtı. Ankara, 1995'ten bu yana Yunanistan'ın karasularını 6 milden 12 deniz miline çıkarmasını savaş sebebi (casus belli) olarak nitelendiriyor.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) göre kıyı devletleri karasularını 12 deniz miline kadar genişletme hakkına sahip. Yunanistan da uluslararası hukuk kapsamında bunun egemenlik hakkı olduğunu savunuyor.
Türkiye ise Ege'nin kendine özgü coğrafyasının özel bir hukuki çerçeve gerektirdiğini ve Deniz Hukuku'nun standart hükümlerinin otomatik olarak uygulanmaması gerektiğini ileri sürüyor.
Türkiye 12 mil kuralını başka yerlerde uyguluyor
Analistler uzun süredir Türkiye'nin Karadeniz kıyılarında ve Akdeniz kıyılarının büyük bölümünde 12 deniz mili sınırını uyguladığına, yani Ege'de karşı çıktığı ilkeyi başka yerlerde kabul ettiğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle Fidan'ın Hürmüz Boğazı açıklamaları, bazı gözlemciler tarafından Ankara'nın denizcilik politikasındaki tutarsızlığı gözler önüne seren bir adım olarak yorumlandı.
Eleştirmenler, Türkiye'nin 12 deniz mili ilkesine karşı olmadığını, asıl amacının Ege için istisna yaratmak olduğunu savunuyor. Ankara, Ege'de farklı hukuki ve coğrafi koşulların geçerli olduğuna inanıyor.
Uzun süredir devam eden bir gerilim kaynağı
Karasuları meselesi Yunanistan ile Türkiye arasındaki en hassas anlaşmazlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Atina, karasularını genişletmenin uluslararası alanda tanınmış egemenlik hakkı olduğunu savunurken, Ankara böyle bir adımın Ege'deki dengeyi önemli ölçüde değiştireceğini ve tek taraflı herhangi bir harekete karşı uyarıda bulunuyor.
Fidan'ın son açıklamaları tartışmayı yeniden alevlendirdi. Analistler, Türkiye'nin 12 deniz mili ilkesini dünyanın başka yerlerinde kabul ederken Ege'de uygulanmasına karşı çıkmasındaki çelişkiye dikkat çekiyor.
Kaynak: SKAI
