Yunan zeytin ve feta peyniri ihracatı ABD gümrük vergileri, rekabet, enflasyon ve hayvan kayıpları nedeniyle zorlanıyor. Zeytin ihracatı on yıllık büyümenin ardından ilk kez geriledi. Feta üretimi ise koyun sütü tedarikindeki düşüş ve hastalık salgınları yüzünden daralma riski taşıyor.
İtalyan ekonomi gazetesi Il Sole 24 Ore, Yunan gıda ürünlerinin İtalya'da giderek daha fazla talep gördüğüne dikkat çekti. Yoğurt, feta peyniri, zeytin ve kivinin hem restoranlarda hem de marketlerde satışları artarken, Yunanistan'ın toplam gıda ihracatı son 10 yılda 11,5 milyar euroya ulaştı. İtalya, Yunan tarım-gıda ürünlerinin en büyük pazarı olmayı sürdürüyor.
Yunanistan süt ürünleri ihracatının 2026'da 2 milyar euroya ulaşmasını bekliyor. İlk yarıda sektör genelinde yüzde 9,3 artış kaydedilirken yoğurt sevkiyatları yüzde 37,9 yükseldi. Feta üretimini destekleyen koyun sütü arzında ise düşüş endişe yaratıyor.
Yunanistan süt ürünleri ihracatının 2026'da 2 milyar euroya ulaşmasını öngörüyor. Yılın ilk yarısında ihracat yüzde 9,3 artarken yoğurt satışları yüzde 37,9 yükseldi. Feta üretiminde kullanılan koyun sütü arzındaki düşüş ise sektör için risk oluşturuyor.
2026'da sadece ihracattan Yunan peynir ve süt şirketlerinin kasasına yaklaşık 2 milyar euro girmesi bekleniyor. Feta öncülüğündeki peynir ihracatı ve yoğurt satışlarındaki güçlü artış bu rekorun temelini oluşturuyor. Yoğurt ihracatında yüzde 37,9'luk büyüme görülürken, peynir ürünleri ihracatı da 589 milyon euroya ulaştı.
Yunanistan'da koyun ve keçi çiçeği salgını nedeniyle yüz binlerce hayvan itlaf edildi. Salgın ve hükümetin itlaf politikaları feta peyniri üretimini ciddi oranda düşürürken, gıda fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı.
Yunanistan'ın 'beyaz altın' olarak nitelendirdiği feta peyniri sektörü, hem hayvan hastalıkları hem de uluslararası isim hakkı tartışmalarıyla büyük bir baskı altında. Yüz binlerce küçükbaş hayvanın kaybı ve ABD'nin 'feta' ismine yönelik itirazları, nesillerdir üretim yapanları endişelendiriyor.
Yunanistan, Avustralya pazarında feta peyniri ve zeytinyağı gibi iki ikonik ürünü için daha güçlü koruma önlemleri talep ediyor. Gıda Bakanı Margaritis Schinas, Avustralya Büyükelçisi Alison Duncan ile Atina'da bir araya gelerek ürünlerin orijinalliğinin ve doğru etiketlenmesinin sağlanması için Avustralya'nın taahhüdünü vurguladı.
Yunanistan'ın feta peyniri ve zeytinyağı ihracatı 2025 yılında 2,1 milyar avroyu aştı. Feta üretimi 152.700 tona ulaşırken, ihracattan 835 milyon avro gelir elde edildi. Zeytinyağı ihracatı ise 1,31 milyar avro olarak gerçekleşti.
Yunanistan'da koyun ve keçi sürülerinde görülen çiçek hastalığı nedeniyle Ağustos 2024'ten bu yana yaklaşık 500 bin hayvan itlaf edildi. Salgın, AB menşe adı korumalı Feta peyniri üretimini de etkiledi; ulusal üretimin yüzde 14 oranında gerilemesi bekleniyor. En çok etkilenen bölgelerde üretimin yarı yarıya düşebileceği belirtiliyor.
Yunanistan'ın coğrafi işaretli peyniri Feta, Türk firmalarının piyasaya sürdüğü taklit ürünler nedeniyle büyük tehdit altında. Yunan makamlarının bu konuda harekete geçmemesi tepki çekiyor. Türkiye'nin hayvancılık avantajı ve AB'nin ticaret politikaları da riski artırıyor.
Atina Akademisi'ne bağlı bilim insanları, Yunanistan'ın ünlü feta peynirinin DNA'sını çözdü. Araştırmada feta peynirinin 489 farklı protein türü içerdiği ve dünyanın en protein zengini peynirlerinden biri olduğu belirlendi. Ayrıca peynirin üretim koşulları ve AB menşe adı koruma kuralları da hatırlatıldı.